Na elf weken van getuigenissen over corruptie, moord en smokkelen, werd Joaquín 'El Chapo' Guzmán deze week door een federale jury in New York schuldig bevonden aan alle aanklachten die tegen hem waren opgesteld. Daarmee is er bijna een einde gekomen aan het geruchtmakende proces tegen de beruchtste drugsbaas ter wereld.

Rond 2006 droegen bondgenoten van 'El Chapo' een gevangen lid van het vijandige Arellano-Felix kartel over aan hun grote baas. Omdat de man al ernstig was gemarteld met een strijkijzer, had Guzmán aanvankelijk weinig interesse. Na drie dagen besloot de Mexicaanse drugsbaron hem alsnog te ondervragen, om zo wat te weten te komen over het rivaliserende kartel.

Enkele dagen na dat gesprek lag de ondervraagde nog altijd te creperen. Toen 'El Chapo' te horen kreeg dat de man begon te stinken, gaf hij opdracht tot het graven van een kuil. Hier werd de gevangene geboeid naartoe gebracht, waarna Guzmán hem nogmaals wat vragen stelde. Uiteindelijk was het de drugsbaron zelf die de man neerschoot. Het was echter geen fataal schot. De handlangers van 'El Chapo' begroeven de man terwijl hij nog naar adem hapte.

Het verhaal komt van Isaías Valdez Ríos, de voormalige lijfwacht van 'El Chapo'. Hij schokte de rechtszaal vorige maand met getuigenissen tegen zijn voormalige baas, zo beschreef VICE-verslaggever Keegan Hamilton uitgebreid.

Het verhaal was een van de vele hoofdstukken van het megaproces, dat met het oordeel van de federale jury zijn einde beleefde. De juryleden bevonden 'El Chapo' schuldig op alle tien de aanklachten. Het bewijs voor onder meer internationale drugshandel, deelname aan een criminele organisatie en witwassen van geld bleek ook na dagenlang juryberaad overweldigend.

Drugsbaron met Robin Hood-imago

'El Chapo' is in de afgelopen jaren uitgegroeid tot de bekendste drugscrimineel ter wereld. Dat kwam vooral doordat hij twee keer uit de gevangenis wist te ontsnappen. Als hoofd van het Sinaloa-kartel geldt hij als een van de hoofdrolspelers in de Mexicaanse drugsoorlogen vanaf 2006 en verwierf hij in een deel van het land een Robin Hood-imago.

Na een klopjacht van de Mexicaanse overheid werd hij in 2016 voor de derde keer gearresteerd, en vervolgens overgedragen aan de Amerikaanse autoriteiten.

Omdat het hier om een van de grootste ontsnappingskunstenaars ter wereld gaat, hebben de Amerikaanse autoriteiten geen risico genomen. Tijdens het transport van 'El Chapo' van zijn cel naar de rechtbank, werd de complete Brooklyn Bridge in New York iedere keer afgesloten.

Joaquín 'El Chapo' Guzmán

  • 'El Chapo' ontsnapte in 2001 en 2015 uit gevangenis
  • Hij staat bekend om zijn grenstunnels
  • Zijn bijnaam (de kleine) verwijst naar zijn geringe lengte
  • Guzmán was hoofd van een zeer gewelddadig kartel

Tijdens het proces gaven de meer dan vijftig getuigen een inkijkje in de praktijk van de internationale drugshandel. Hoewel 'El Chapo' voornamelijk bekend is vanwege zijn moderne grenstunnels, had zijn kartel veel meer manieren om drugs naar de VS te brengen; zo werden vissersboten, treinen, voor de radar onzichtbare vliegtuigen, onderzeeërs, jalapeñoblikken en gewone auto's gebruikt.

Voor zijn afrekeningen liet hij een speciale 'moordkamer' in zijn huis bouwen, inclusief afvoerkanaal voor het schoonmaken na een executie. Een andere opvallende getuigenis was die van Guzmáns voormalige minnares. Zij vertelde dat ze met een naakte 'El Chapo' door een tunnelingang onder een badkuip vluchtte voor naderende mariniers.

Guzmán luisterde vrouw en minnaressen af

Het vervoeren van drugs naar de VS maakte van 'El Chapo' een fortuinlijk man. Onderzoekers schatten zijn vermogen op omgerekend ruim 12 miljard euro. In het proces bleek dat een aanzienlijk deel van dat geld naar het omkopen van overheidsmedewerkers ging.

Volgens meerdere getuigen werden op ieder niveau van de overheid ambtenaren omgekocht. Zo zou hij de voormalige president Enrique Peña Nieto voor 100 miljoen dollar (bijna 90 miljoen euro) hebben omgekocht. Ook huurde hij het leger in om op rivalen te jagen.

Maar niet al zijn geld ging naar steekpenningen. 'El Chapo' kocht ook met diamanten ingelegde geweren en investeerde in een geavanceerd communicatiesysteem. Daarmee luisterde hij onder meer zijn vrouw en twee maîtresses af. Die praktijken werkten tegen hem toen zijn IT-expert informant voor de FBI werd en software installeerde waardoor opnames van Guzmáns telefoongesprekken werden doorgestuurd naar de Amerikanen.

Vrijwel onmogelijk om weer te ontsnappen

Het vonnis klinkt pas in juni, maar het staat al vast dat 'El Chapo' een levenslange straf krijgt. Er staat namelijk een verplichte levenslange gevangenisstraf op de eerste aanklacht, waar ook het internationaal distribueren van cocaïne onder valt.

'El Chapo' zal de rest van zijn dagen vermoedelijk slijten in de ADX Florence-gevangenis, ook wel bekend als het Alcatraz van Colorado. Dat is de zwaarst beveiligde gevangenis van de Verenigde Staten en biedt onderdak aan verschillende veroordeelde drugsbaronnen. Deze gevangenen brengen hun dagen voornamelijk eenzaam op hun cel door en hebben minimaal contact met de buitenwereld. Het lijkt dus een schier onmogelijke opgave voor Guzmán om een derde ontsnapping te plannen.

Amerikaanse justitie spreekt van een grote overwinning voor de Amerikaanse en Mexicaanse bevolking, die "zo lang en zo veel hebben geleden, terwijl Guzmán miljarden verdiende met het vervoeren van gif over de grens". De Amerikaanse drugsbestrijding (DEA) noemde de uitlevering van 'El Chapo' eerder ook al een overwinning voor de Mexicaanse burgers.

Niet dat ze daar in het Midden-Amerikaanse land wat van merken. In 2018 werden volgens de Mexicaanse overheid zeker 33.341 mensen vermoord. Het gros daarvan is slachtoffer geworden van drugsgerelateerd geweld. Het Sinaloa-kartel van 'El Chapo' is nog altijd actief en kleinere fracties proberen te profiteren van het machtsvacuüm dat is ontstaan na de arrestatie van Guzmán, zo schrijft The New York Times. De Mexicaanse drugsoorlog is dus allerminst ten einde.