De wil van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie om bij elkaar te blijven, is voorlopig sterker dan de verschillende opvattingen die de partijen hebben over het klimaatbeleid. Waar staan de coalitiepartners nu in de discussie? NU.nl maakt de balans op.

Den Haag werd op 12 januari opgeschrikt door een interview van VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff in De Telegraaf waarin hij opzichtig afstand nam van de klimaatplannen.

Torpedeerde de partij hier nu het klimaatdoel? Dit gebeurde juist op het moment dat er net een pakket met ruim zeshonderd maatregelen van de klimaattafels was, waarmee de politiek de CO2-uitstoot in 2030 met 49 procent kan verlagen ten opzichte van 1990.

Maar die politiek werd volgens Dijkhoff te veel gepasseerd en hij roerde zich in de media. De Tweede Kamer debatteerde uiteindelijk dinsdag met het kabinet over het pakket met klimaatvoorstellen en de opstandige VVD.

Wat zijn de klimaatdoelen?

  • In 2030 CO2-reductie van 49 procent ten opzichte van 1990
  • Voortouw nemen om op Europees niveau te streven naar 55 procent
  • EU heeft als doel 40 procent CO2-reductie in 2030

De allerdiepste overtuiging van de ChristenUnie

Klimaatbeleid gaat voor de ChristenUnie dieper dan alleen de CO2-uitstoot verminderen om de opwarming van de aarde tegen te gaan. De noodzaak van een ambitieus klimaatakkoord dringt bij de partij door tot de "allerdiepste overtuiging", zei fractieleider Gert-Jan Segers deze week in het klimaatdebat.

"De overtuiging dat wij rentmeesters zijn, dat wij een aarde te leen hebben gekregen en dat de zorg voor de schepping ons door God is toevertrouwd", vervolgde hij. Voor een partij die haar politieke principes op de Bijbel baseert, raakt klimaatbeleid dus aan de kern van haar bestaansrecht.

De ChristenUnie voelt zich daarom comfortabel in de coalitie die het zelfbenoemde groenste kabinet ooit mogelijk maakte.

Nu het klimaatdebat in volle gang is, werpt de ChristenUnie zich op als hoeder van de coalitieafspraken. Segers reageerde koeltjes toen Dijkhoff zich in de media opwond over het conceptakkoord. "Ik gun collega Dijkhoff zijn oneliner in De Telegraaf, maar we kunnen een gemaakte afspraak niet breken."

'Genoeg andere redenen voor een goed klimaatakkoord'

De christenen hebben ook pragmatische overwegingen om zo snel mogelijk van de vervuilende, fossiele brandstof af te komen. Voor energie is Nederland namelijk afhankelijk van Rusland, Saoedi-Arabië, Qatar en de Golfstaten, somde Segers deze week in het klimaatdebat op. Geen prettige partners volgens de CU-leider.

Aan het Groningse gas komt in 2030 sowieso een einde vanwege de veiligheid voor de inwoners van het gebied. Kortom, concludeert Segers: "Al zou je de wetenschappers niet geloven, dan nog zijn er een heleboel andere goede redenen om je in te zetten voor een goed klimaatakkoord."

Thierry Baudet (FVD), Segers en Rob Jetten (D66) tijdens het klimaatdebat. (Foto: ANP)

Klimaat voor D66 het onderwerp om kleur te krijgen

Klimaat is het speerpunt van D66-fractieleider Rob Jetten. "Ik ben onderdeel van de laatste politieke generatie die iets kan doen aan de opwarming van de aarde", zei hij in een interview tegen NU.nl.

Hij vindt hier in de ChristenUnie een trouwe bondgenoot, terwijl tijdens de formatie de gedachte nog overheerste dat deze partijen in de coalitie het eerst zouden botsen.

Na de afschaffing van het referendum moet het klimaatbeleid D66 wél smoel geven in deze coalitie. Het onderwerp klimaat belandde achter onderwijs als belangrijkste hoofdstuk in het verkiezingsprogramma, dus er werd al hoog op ingezet.

Jetten ziet geen taboes in klimaatdiscussie

Er zijn voor Jetten geen taboes. Een CO2-heffing voor de industrie - niet opgenomen in het regeerakkoord en ook niet in het conceptklimaatakkoord - is "interessant" en wordt met "open blik" beoordeeld.

Een aantal maanden geleden gooide Jetten al een steentje in de vijver door achteloos tijdens een debat te laten vallen dat de maximumsnelheid op snelwegen wat hem betreft omlaag kan in de zoektocht naar CO2-reductie. Een schier onmogelijke opgave met de VVD als grootste coalitiepartner. Rutte zei immers ooit: "We blijven natuurlijk de 'vroempartij'."

Toen in september al de onrust bij het CDA en de VVD opborrelde over het klimaatbeleid, reageerde Jetten stoïcijns: "Alle coalitiepartijen hebben hun handtekening gezet onder het regeerakkoord met daarin de klimaatdoelen." Die boodschap bleef hij tijdens al het tumult in alle rust herhalen.

Jetten stelt vragen aan minister Eric Wiebes (Klimaat) en premier Rutte. (Foto: ANP)

CDA zegt bezorgde burgers te begrijpen

Het CDA staat het meest ambivalent in de klimaatdiscussie. Enerzijds staat de partij voor rentmeesterschap: we hebben de aarde te leen en moeten die goed achterlaten. "Wij nemen afstand van de wegwerpcultuur waarin mensen, de natuur en natuurlijke hulpbronnen na gebruik worden afgedankt", schreven de christendemocraten in hun verkiezingsprogramma.

Partijleider Sybrand Buma wil zich best inzetten voor een ambitieus klimaatakkoord en begrijpt de noodzaak ervan, maar hij zegt ook de burgers te begrijpen "die zoveel op zich af zien komen, dat ze geen vaste grond onder de voeten voelen".

Buma waarschuwde afgelopen zomer in Elsevier Weekblad al voor de "Pim Fortuyn-revolte" als de klimaatmaatregelen zonder pardon worden doorgedrukt. Een uitspraak die tot op de dag van vandaag nog nagalmt in Den Haag.

Zaterdag houdt de partij haar congres in Amsterdam. Er wordt dan een door de twaalf provinciale CDA-lijsttrekkers ondertekende motie ingediend die niet anders kan worden opgevat als een rem op de klimaatambities van de partij.

De motie wijst ook specifiek op een regel in het regeerakkoord waarin staat dat er kan worden afgeweken van de uiteindelijke doelstelling van 49 procent vermindering in 2030.

CDA heeft niets met gelovers en ontkenners

Dat percentage is altijd zo vurig door het kabinet en de coalitie verdedigd, dat deze ontsnappingsroute bijna was vergeten. Maar het kán dus wel, willen de lokalen graag benadrukken.

Buma heeft niets met "de gelovers", die koste wat kost het doel willen halen, maar ook niets met "de ontkenners", die zeggen dat er niets aan de hand is.

"Daartussen zit de bevolking vooral met vragen", zei Buma deze week in de Kamer. Zo werpt hij zich op voor beide uitersten van het midden.

Buma stelt dinsdag een vraag tijdens het klimaatdebat. (Foto: ANP)

Energietransitie staat bij VVD ook voor innovatie

De golf van onrust die VVD-fractieleider Dijkhoff met zijn interview in De Telegraaf in gang zette, rolde deze week uit.

Dijkhoff noemde de klimaatvoorstellen in de krant nog schamper "een polderproduct" en "een polderpoging" en stelde het voortbestaan van het kabinet ter discussie.

Inmiddels weten we dat Dijkhoff en de VVD nog steeds achter het doel van 49 procent staan, maar het herbevestigen van eerder gedane beloftes is nooit een goed voorteken.

Dijkhoff was kritisch, omdat hij onrust bespeurde bij zijn achterban, zei hij deze week. Hij wilde "de hysterische beelden" rechtzetten. "Dit zijn de plannen; dit gaat allemaal gebeuren, ongeacht wat het gaat kosten", was de opvatting die volgens Dijkhoff onder de bevolking leefde.

Tot zo ver wat er volgens de liberalen vooral niet moet gebeuren.

VVD ziet energietransitie ook als innovatie

Energietransitie staat bij de VVD ook voor innovatie. "We gaan de komende jaren maatregelen nemen die we nu nog niet eens kennen", zei Dijkhoff dinsdag in de Kamer. Nederland gaat wereldwijd geld verdienen met verduurzamen, net zoals we dat ooit met watermanagement zijn gaan doen, is het ideaalbeeld voor de liberalen.

Het standpunt van de fractie wordt ook aangejaagd door partijleider Rutte. Vanuit het kabinet schuift hij niet onder stoelen of banken dat Nederland een ambitieus klimaatakkoord nodig heeft. "Er is een grote urgentie. We moeten leveren", zei hij tegen CNN.

Dijkhoff tempert die verwachtingen nu enigszins. Hij wil het doel halen, maar dan wel met meer dan alleen een pakket maatregelen dat tot minder CO2-uitstoot moet leiden. "Daar heb ik eisen bij. Daar wordt het misschien niet makkelijker van, maar wel beter", stelde Dijkhoff.

PVV-leider Geert Wilders is geen fan van klimaatmaatregelen en laat dat aan Dijkhoff weten. (Foto: ANP)