Nadat er al enkele grote namen overstapten van RTL naar Talpa, maakte Linda de Mol ook bekend over te stappen naar de zender SBS, die onder leiding staat van haar broer John. Dat heeft als gevolg dat kijkcijferhits als Ik hou van Holland en Miljoenenjacht meeverhuizen. NU.nl vraagt experts: wordt SBS inderdaad groter dankzij deze succesformules?

Deze week liet Linda de Mol, na vele speculaties, weten inderdaad te gaan werken voor Talpa, dat de zenders SBS, Veronica, Net5 en SBS9 bezit. Linda's nieuwe contract gaat per 1 juli in. Haar succesquiz Miljoenenjacht, dat al bijna twintig jaar door Linda wordt gepresenteerd, zal daarmee na de zomer op SBS te zien zijn. Ook neemt de presentatrice onder meer Linda's Zomerweek en Ik hou van Holland mee.

Wendy, Gordon en Johnny gingen Linda voor

Linda is niet het eerste bekende gezicht dat RTL inruilt voor de zenders van John de Mol. Zo werd maandag bekend dat Wendy van Dijk programma's gaat maken voor SBS6 en lieten ook Gordon en Johnny de Mol RTL achter zich om aan de slag te gaan bij de zender van John. Van Dijk gaat Dance Dance Dance presenteren, dat voorheen op RTL4 te zien was en Gordon neemt vermoedelijk de presentatie op zich van het zangprogramma It Takes Two.

"Ik heb het idee dat deze reeks overstappen samenhangt met de duur van de contracten van de presentatoren", vertelt NRC-televisierecensent Arjen Fortuin. "Het is geen toeval dat dit nu allemaal net na 1 januari bekend wordt. Deze mensen hebben gezegd: ik verleng mijn contract niet, ik ga naar John." Daarom vermoedt Fortuin niet dat er op korte termijn nog veel grote namen bekend worden gemaakt die een overstap gaan maken.

Zij maakten de overstap naar Talpa

  • Linda de Mol, Wendy van Dijk, Gordon, Johnny de Mol, Jandino Asporaat (op freelance basis) lieten vorig jaar of dit jaar weten naar Talpa te gaan
  • Eerder maakten Winston Gerschtanowitz, Irene Moors en Peter R. de Vries al een overstap
  • Miljoenenjacht, Weet ik Veel, Oh! wat een Jaar, Linda's Zomerweek, Ik hou van Holland, Dance Dance Dance en It Takes Two zijn vanaf 2019 te zien op SBS

Critici spreken van 'mediaoorlog'

De transfers hebben als gevolg dat televisiecritici spreken van een "mediaoorlog". In De Wereld Draait Door liet John, die de zenders in 2017 van mediabedrijf Sanoma kocht, weten dat hij van SBS een familiezender wil maken. "Daar passen de namen van de presentatoren die nu komen, heel goed in." John stelde dat hij in eerste instantie van plan was om als SBS samen te werken met RTL, gezien een volledig samengaan van beide zenders niet mogelijk is omdat "de wetgeving achter de feiten aanloopt".

Zo dacht hij er bijvoorbeeld aan om gezamenlijk presentatoren onder contract te nemen, waarbij deze dan programma's zouden maken voor beide zenders. Nu RTL daar van afziet, "gaat de relatie veranderen", aldus De Mol, waarmee volgens de eigenaar van SBS6 een "harde concurrentiestrijd" is ingeluid.

“De gewoontekijkers moeten verleid zien te worden de afstandsbediening onder de bank vandaan te halen”
Arjen Fortuin, televisierecensent NRC

De Mol-programma's zijn 'veilige aankopen'

"Niets is een garantie voor succes", stelt Fortuin. "De De Mol-programma's die naar SBS verhuizen zullen het ook daar goed gaan doen. Misschien niet meteen zo goed als bij RTL, maar het lijken me vrij veilige aankopen."

Volgens Fortuin kan het veel kijkers "geen bal schelen" op welke zender het programma wordt uitgezonden. Maar er zijn ook "gewoontekijkers", stelt de recensent. "Mensen die zonder erbij na te denken kijken naar Miljoenenjacht, omdat ze elke avond naar RTL kijken. Die groep moet SBS zien te verleiden om de afstandsbediening onder de bank vandaan te halen en op een ander knopje te laten drukken."

“Je hebt niet alleen Linda nodig, maar ook een opbouw van programma's die de kijkers naar een zender trekt”
Ton F. van Dijk, televisiejournalist

Zender is 'belofte aan de kijker'

Volgens televisiejournalist Ton F. van Dijk, die in het verleden directeur televisie was van de publieke omroep, zal een groep kijkers meeverhuizen naar SBS. Maar ook de context eromheen hangt samen met hoe goed iets bekeken wordt, stelt hij.

"Je hebt niet alleen Linda nodig, maar ook een opbouw van programma's die de kijkers naar een zender trekt. Linda is een fundament, een sterke troef, maar alles eromheen moet ook kloppen. Bij een televisiezender moet je je thuis voelen, dat je denkt: dat hoort bij mijn avond, bij mijn gezinsleven."

Dat is niet iets wat je zomaar creëert", zegt Van Dijk. "In feite is een televisiezender een belofte aan de kijker: als ik hierop afstem, wat kan ik dan verwachten?"

Linda en Wendy niet met elkaar te vergelijken

De transfer van Linda noemt Fortuin een "laag-risico-overstap". "Linda heeft met haar programma's, tijdschrift, site en acteerwerk een imperium opgebouwd."

Maar bij Van Dijk, die iets eerder dan haar collega liet weten naar SBS te verhuizen, is dat risico volgens Fortuin groter. "Ten eerste omdat het nog niet duidelijk is of haar enige grote programma, The Voice, ook meegaat naar SBS. Daarbij draait het bij dat programma meer om het unieke concept dan om de presentator, veel meer dan de programma's die Linda doet."

Net als Van Dijk stelt Fortuin dat Linda en Van Dijk niet met elkaar te vergelijken zijn. "Linda heeft een status van boven alles verheven zijnde presentator. Over Wendy heeft iedereen altijd wel wat te mekkeren, dat zijn kleine dingetjes die het risico van zo'n overstap groter maken."

“6 Inside is goeie aftrap van de avond”
Ton F. van Dijk

John had 'onlogische programmering op Tien'

Volgens Van Dijk maakte John eerder bij Tien, de Talpa-zender die een kleine twee jaar bestond, de fout door een onlogische programmering neer te zetten. "Dan was er een familieprogramma te zien, maar daarna een show die geschikt was voor een veel kleinere groep waardoor veel kijkers werden weggejaagd. Dat gaan ze nu beter doen."

Momenteel opent de SBS-avond met 6 Inside, het showbizzprogramma met Albert Verlinde en Jan Versteegh dat de grote concurrent voor RTL Boulevard moet vormen. De kijkcijfers schommelen rond de 200.000, maar de televisiejournalist vermoedt dat dit nog gaat stijgen.

"6 Inside is een goeie aftrap. Daarna is Hart van Nederland, een goede opvolger. Vanaf daar moeten de avonden worden opgebouwd om de kijkers vast te houden, en daar heb je sterke programma's - met Linda bijvoorbeeld - voor nodig." 

Nadelig voor SBS is volgens Van Dijk wel dat John nu twee rollen speelt: die van zenderbaas en televisieproducent. "Een producent bedenkt een idee, is daar vol van, de zenderbaas is de strateeg en analyseert de cijfers, bouwt aan de zender en werkt aan de zenderidentiteit."

Normaliter gaan deze twee rollen met elkaar in dialoog, legt Van Dijk uit, wat resulteert in mogelijk wrijving maar ook successen. "Wanneer de zenderbaas en de producent dezelfde personen zijn, neem je dat stuk wrijving weg. De mensen die bij SBS werken, weten: de zender is van John. Daarom zijn ze eerder geneigd om ideeën aan te nemen. Ik vraag me af of dat nu beter gaat."

“RTL moet niet bang worden”
Ton F. van Dijk, televisiejournalist

Hoe zal het RTL vergaan?

Fortuin denkt dat de strijdlust van RTL nu wordt aangewakkerd en dat de zender ook de behoefte heeft om net zo'n grote, bekende naam te hebben die juist naar RTL toekomt. "RTL heeft nu zendtijd en geld over", zegt de televisierecensent. "Dus ze moeten nieuwe dingen verzinnen of nieuwe mensen binnenhalen, of allebei. Ik kan me voorstellen dat ze met die grote zak geld, plus een lieve blik, bij de kanonnen van de publieke omroep langsgaan."

Dat SBS later dit jaar grote successen als Miljoenenjacht en Ik hou van Holland gaat uitzenden, moet RTL geen angst inboezemen, stelt Van Dijk. "Dit is juist een enorme kans voor ze om te vernieuwen. De meeste presentatoren die zijn weggekocht, zijn vijftigplussers. Daar kun je nog even mee voort, maar daar komt op een gegeven moment een einde aan. RTL moet van dit verhaal een kans maken en goed nadenken met welk nieuw talent zij grote groepen kijkers kunnen bereiken", voegt hij toe.

Het is hierbij van belang dat de programmering sterker wordt. "RTL heeft mede door het minder succesvolle Late Night met Twan Huys minder zelfvertrouwen gekregen, dat zie je op de hele zender terug", zegt Van Dijk. "Daar kan Huys niets aan doen, maar je ziet dat de zender niet lekker in z'n vel zit. Daar rekent de kijker mee af. Televisie is een meedogenloos medium."