De situatie rond de Brexit is er niet makkelijker op geworden nu het Britse parlement de Brexit-deal van Theresa May heeft afgewezen, maar tegelijkertijd ook vertrouwen blijft houden in de Britse premier. Maak je niet druk als je het allemaal niet meer volgt. Hieronder vind je het antwoord op alle vragen die je misschien niet meer durft te stellen. 

Kun je me Brexit nog één keer uitleggen?

In juni 2016 hebben de Britten er in een referendum voor gekozen om uit de Europese Unie te stappen. Het was een nipte meerderheid: 51,9 procent stemde voor, de rest tegen.

De regionale verschillen waren groot: in Schotland, Noord-Ierland en Londen stemde een meerderheid tegen. Ook in gebieden met veel hoogopgeleiden, zoals Cambridge, werd overwegend tegen de Brexit gestemd.

In het noorden en oosten van Engeland werd veel vaker voor de uittreding gestemd. Daarnaast stemde een meerderheid van de jongeren tegen de Brexit en een meerderheid van de ouderen juist voor.

Waarom eigenlijk?

De twee grootste speerpunten van de 'Vote Leave'-campagne waren immigratie en soevereiniteit. Door uit de Europese Unie te stappen, hopen de Britten meer zeggenschap te krijgen over hun grenzen en wet- en regelgeving.

Wanneer gaat de Brexit gebeuren?

Op 29 maart 2019, 23.00 uur Britse tijd. Dat is op 30 maart 2019, 0.00 uur Nederlandse tijd.

Wat is er sinds 2016 gebeurd?

De Britten en de Europese Unie hebben onderhandeld over een vertrekregeling, oftewel de voorwaarden voor het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie.

Het gaat daarbij bijvoorbeeld om de rekening die de Britten nog hebben openstaan bij de Europese Unie (39 miljard pond), de rechten van EU-burgers in het VK (en andersom) en ook om de grens tussen Noord-Ierland (onderdeel van het VK) en Ierland.

Hoe belangrijk is die deal?

Erg belangrijk. Deze deal, het terugtredingsakkoord, is namelijk nodig om door te praten over de volgende onderhandelingen. Er moet nog onderhandeld worden over de toekomstige handelsrelatie tussen de EU en het VK.

Onderdeel van het terugtredingsakkoord is een transitieperiode. Tot eind 2020 zal volgens dit plan alles hetzelfde blijven, ook al hebben de Britten de EU dan al verlaten. Lukt het niet om tot een terugtredingsakkoord te komen, dan is er geen transitieperiode en kan er ook niet worden onderhandeld over de toekomstige handelsrelatie.

Hoe staan de onderhandelingen er nu voor?

Na bijna twee jaar onderhandelen ligt er een akkoord. Het probleem is dat het Lagerhuis - het Britse parlement - zich niet kan vinden in de deal en het plan heeft afgewezen. Het was een historische nederlaag voor May: 202 parlementariërs stemden voor en 432 tegen.

Britse politici willen dat de premier opnieuw gaat onderhandelen met de Europese Unie. Maar de 27 resterende EU-landen vinden dat er al lang genoeg is onderhandeld. Een probleem is ook dat het Lagerhuis tot op het bot verdeeld is en dat het dus ook niet precies duidelijk is wat de Britten dan precies wél willen.

Wat is precies het probleem?

Al tijdens de onderhandelingen was het grootste struikelblok de grens tussen Ierland en Noord-Ierland. De Europese Unie wil koste wat kost voorkomen dat er een harde grens ontstaat op het Ierse eiland.

In 1998 maakte het Goedevrijdagakkoord een einde aan jarenlange onrust in Noord-Ierland, hierin werd afgesproken dat er nooit meer een grens zou verschijnen op het Ierse eiland. Een terugkeer van een harde grens zou weer tot spanningen kunnen leiden.

De grens is voor een groot deel afhankelijk van de toekomstige handelsrelatie, waar dus nog niet over wordt gepraat. Om er zeker van te zijn dat er geen harde grens ontstaat, eist de Europese Unie dat er al een noodoplossing wordt bedacht voordat er ook maar is gesproken over de handelsrelatie.

Het is dus een soort noodplan, oftwel de Irish backstop, zoals het in het Engels heet. Als er een betere oplossing wordt bedacht tijdens de handelsonderhandelingen, dan wordt deze regeling nooit van kracht.

Hoe ziet dat noodplan eruit in het akkoord dat er nu ligt?

Allereerst hebben de Britten de optie om de transitieperiode iets te verlengen. Willen ze dat niet of ligt er aan het einde van de transitieperiode nog geen akkoord, dan is afgesproken dat het hele Verenigd Koninkrijk in de Europese douane-unie blijft.

Wat is een douane-unie?

Dat is een unie van landen die elkaar geen invoertarieven opleggen en dezelfde tarieven rekenen voor derde landen: de landen buiten de douane-unie. Dit betekent dat de Britten nog geen eigen handelsverdragen kunnen sluiten zolang ze in de Europese douane-unie zitten.

Wat is er mis met deze oplossing?

Veel Britse politici, vooral leden van de Conservatieve Partij, willen juist heel graag dat het Verenigd Koninkrijk eigen handelsverdragen sluit. Dat is op deze manier niet mogelijk.

Daarnaast zijn ze bang dat het land oneindig lang in de noodoplossing en dus de douane-unie blijft zitten, omdat er geen einddatum aan zit. Bovendien kan de Irish backstop alleen door het VK en de EU gezamenlijk worden opgeheven. De Britten kunnen dat niet op eigen houtje doen.

Is er nog wel vertrouwen in Theresa May?

Jawel. Op 16 januari overleefde May nog een motie van wantrouwen, die werd ingediend door Jeremy Corbyn, de leider van de grootste oppositiepartij (Labour). 325 parlementariërs stemden tegen de motie en 306 voor.

Wat gebeurt er nu?

Veel Britse politici willen dat er opnieuw onderhandeld wordt. In de afgelopen dagen leek een aantal EU-landen iets meer open te staan voor nieuwe onderhandelingen, maar niet over de Irish backstop. Het voorkomen van een grens op het Ierse eiland is heilig voor de EU-landen, en zeker voor Ierland. 'Patstelling' is het dus het juiste woord om hier te gebruiken.

Naast heronderhandelingen zijn er verder nog een aantal scenario's te bedenken: May kan het Lagerhuis nóg een keer laten stemmen over haar akkoord, in de hoop dat ze nu wel vóór de deal stemmen.

Er kunnen nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven en er kan een nieuw referendum over de Brexit worden uitgeschreven. En er kan opnieuw een motie van wantrouwen worden ingediend door de oppositie.

Een andere optie is een 'no deal-scenario', wat betekent dat er helemaal geen terugtredingsakkoord wordt getekend.

Wat zou dat voor gevolgen hebben?

Dat zou betekenen dat er van de ene op de andere dag opeens allerlei tarieven gelden voor de handel tussen de EU-landen en het VK. Handel wordt daardoor een stuk moeilijker, wat niet alleen vergaande gevolgen zou hebben voor het VK, maar ook voor de EU en Nederland.

Volgens sommige onderzoeken zou dit scenario het VK maar liefst 750.000 banen kunnen kosten. Nederlandse vissers, de haven van Rotterdam en de Nederlandse agrifoodsector krijgen dan ook een enorme klap te verduren. Amsterdam alleen al zou het 1 miljard euro kosten, aldus wethouder Udo Kock.

Vindt iedereen dat erg?

Nee. Er is een groep 'Brexiteers' binnen de Conservatieve Partij die juist een zo hard mogelijke Brexit wil en zo min mogelijk met de EU te maken wil hebben. Maar deze groep heeft, net als alle andere groepen in het Britse parlement, geen meerderheid. 

Is er geen uitstel mogelijk?

Dit kan, maar is niet eenvoudig. De 27 resterende EU-landen moeten unaniem besluiten dat de Brexit-datum wordt verzet. Een aantal EU-leiders heeft laten doorschemeren hier wel voor open te staan, maar alleen als duidelijk is wat de Britten nu precies willen. Het is dus eerst aan het Britse Lagerhuis om het eens te worden over wat voor Brexit de Britten willen.