De stemming over het conceptakkoord over Brexit-deal is voorlopig van de baan. Hoewel de Britse premier Theresa May een vertrouwensstemming binnen haar partij heeft overleefd, is het nog steeds onduidelijk wat er nu precies gaat gebeuren. De kans op een chaotische, 'harde' Brexit wordt steeds groter.

Wat weten we door de vertrouwensstemming?

Een meerderheid van de Conservatieven staat weliswaar achter de Britse premier, maar een aanzienlijk deel heeft woensdag ook tegen haar gestemd. Om precies te zijn: 117 leden stemden tegen en 200 voor.

Hoewel May nog partijleider en premier mag blijven, toont de stemming wel aan hoe wankel haar positie is. Er zijn 650 zetels in het Britse Lagerhuis. De Conservatieven (317 zetels) hebben samen met de Noord-Ierse partij DUP een zeer krappe meerderheid van 327 zetels.

Sinds de stemming weten we dus dat May waarschijnlijk niet kan rekenen op steun van 117 leden van haar eigen partij. Ook coalitiepartner DUP ziet niets in de plannen die nu op tafel liggen. Voordeel voor May: volgens de regels van de Conservatieve Partij moet er nu ten minste een jaar worden gewacht met een nieuwe vertrouwensstemming.

Wat is Mays plan?

Veel Britse tegenstanders van het huidige conceptakkoord willen dat er wordt heronderhandeld. May heeft zelf ook erkend dat ze momenteel niet genoeg steun heeft in het Lagerhuis. Daarom heeft ze gezegd te zullen proberen een aantal garanties te krijgen. Zo hoopt ze de twijfels bij haar critici weg te nemen.

Hoe haalbaar is haar plan?

Voor heronderhandelingen zijn twee partijen nodig. In dit geval is de andere partij de Europese Unie en de EU heeft weinig zin in een nieuwe onderhandeling, zoals Mark Rutte en Angela Merkel deze ook al hebben laten weten.

Donderdag en vrijdag was May op bezoek in Brussel, waar ze met de rest van haar Europese collega's sprak. Ook Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Raad, was duidelijk: "We zullen niet heronderhandelen." 

Tijdens een persconferentie op vrijdag vertelde May wel dat er verdere "verduidelijkingen" mogelijk zijn. Daarover zal de komende dagen over worden gesproken.

Is dat voldoende om haar coalitie te overtuigen?

Dat is nog maar de vraag. Critici van haar deal willen wel dat er opnieuw onderhandeld wordt. Arlene Foster, de leider van coalitiepartner DUP, was was vrijdag duidelijk op Twitter: Theresa May heeft juridisch bindende toezeggingen beloofd. Geen verduidelijkingen.

Wanneer zal een volgende stemming plaatsvinden?

In ieder geval vóór 21 januari, aldus een woordvoerder van de Britse premier. Wanneer precies, dat is nog niet bekend.

Wat doet de oppositie?

De Liberal Democrats en de Scottish National Partij, twee kleinere oppositiepartijen, stelden maandag tijdens het debat al een motie van wantrouwen te zullen steunen. Maar deze partijen hebben geen meerderheid. Het is wachten op Jeremy Corbyn, de leider van Labour, de grootste oppositiepartij.

Corbyn heeft de boot tot nu toe afgehouden. "We zullen een motie van wantrouwen indienen wanneer wij denken dat het succesvol zal zijn", aldus de partij. Als May terugkomt met dezelfde deal, zonder grote veranderingen, dan lijkt dat een gunstig moment voor een motie van wantrouwen.

Er is ook steun van leden van Mays eigen Conservatieve partij nodig om de motie erdoor te krijgen. Als die wordt aangenomen, dan volgen er waarschijnlijk verkiezingen.

Hoe groot is de kans dat de Brexit wordt teruggedraaid?

Het ligt nog steeds niet voor de hand, maar inmiddels is het Brexit-proces zo onvoorspelbaar geworden dat alles mogelijk is. May heeft zelf gezegd dat zij geen tweede Brexit-referendum zal houden.

Mochten er verkiezingen komen, dan kan de partij die dan aan de macht is besluiten om dat wel te doen. Als remain een optie is in dat referendum, dan moet die optie vervolgens dus nog de meeste stemmen halen.

Wat als er op 29 maart 2019 nog helemaal niks duidelijk is?

Officieel verdwijnen de Britten dan uit de Europese Unie zonder deal. Dat zou tot nog grotere politieke chaos kunnen leiden en handel tussen de EU en het VK erg moeilijk maken. De Europese Unie maakte donderdagavond bekend dat het aanstaande woensdag al grote bak aan informatie betreffende de no-deal-brexit online zal zetten. Dat is een maand eerder dan oorspronkelijk de planning was.

Het is echter nog mogelijk dat de 27 resterende EU-landen de termijn verlengen om chaos te voorkomen.