Volgens collega-coureurs is hij een van de allerbesten ooit in de Formule 1, maar zondag neemt hij na twaalf prijsloze jaren gefrustreerd afscheid. Hoe tweevoudig wereldkampioen Fernando Alonso zal worden herinnerd en waarom zijn temperamentvolle karakter en verkeerde keuzes een rijker palmares verhinderden.

Beter goed gejat dan slecht verzonnen. Met die gedachte nam Alonso in augustus de melancholische video Dear F1 op, waarin hij zijn eerste raceoverall toonde en zijn vertrek uit de Formule 1 bekendmaakte. Drie jaar eerder had basketballegende Kobe Bryant met zijn videoboodschap Dear Basketball het einde van zijn carrière aangekondigd.

Het grootste verschil tussen Dear Basketball en Dear F1 zit hem in de toon. Bryant zag de sport als zijn vriend, aan wie hij alles te danken heeft. Alonso werd multimiljonair dankzij de Formule 1, maar in zijn afscheidsboodschap valt behalve dankbaarheid ook wrok en frustratie te lezen.

De carrière van de inmiddels 37-jarige Spanjaard begon zeer voortvarend, maar gaat uit als een nachtkaars. Zijn laatste kampioenschap dateert van liefst twaalf jaar geleden en de laatste van zijn 32 Grand Prix-zeges is al ruim vijf jaar oud.

Veel Nederlanders die de Formule 1 pas intensief zijn gaan volgen toen Max Verstappen succesvol werd, hebben dan ook geen idee hoe goed Alonso was, of misschien nog steeds wel is. De laatste vier jaar wordt hij beperkt door zijn langzame en onbetrouwbare McLaren. Meer dan een troosteloze tiende plek in de WK-stand zat er niet meer in.

Aantal Grand Prix-zeges

  • 1. Michael Schumacher - 91
  • 2. Lewis Hamilton - 72
  • 3. Sebastian Vettel - 52
  • 4. Alain Prost - 51
  • 5. Ayrton Senna - 41
  • 6. Fernando Alonso - 32

'Een van de beste aller tijden'

Maar zijn collega-coureurs roemen hem nog steeds om zijn exceptionele kwaliteiten. "Hij zal zeker gemist worden, want hij is een van de beste coureurs aller tijden", zei voormalig teamgenoot en vijfvoudig wereldkampioen Lewis Hamilton nadat Alonso enkele maanden geleden zijn afscheid aankondigde. "Het is jammer dat hij niet de prijzen heeft gewonnen die passen bij zijn kwaliteiten."

Robert Doornbos reed in de Formule 1 toen Alonso aan de top stond. "Net als ik begon hij zijn carrière bij het kleine familieteam Minardi. Het is ontzettend moeilijk om in de langzaamste auto van het veld op te vallen. Maar Fernando wist een contract bij Renault te verdienen."

"Er werd in die tijd echt keihard gestreden op de baan en Alonso werkte zich als jonge coureur snel omhoog. Hij slaagde erin om het Michael Schumacher, de onoverwinnelijke legende van de Formule 1, moeilijk te maken en hem zelfs te verslaan."

Alonso maakte in 2005 met zijn Renault een einde aan vijf dominantie jaren van Ferrari en Schumacher. In dat seizoen hield hij de Duitser bijvoorbeeld rondenlang op zeer fraaie wijze achter zich in de GP van San Marino, een race die een prominente plek inneemt bij de hoogtepunten in de loopbaan van de Spanjaard.

Een inhaalactie van Alonso op Schumacher buitenom in de razendsnelle 130-bocht op Suzuka was later in dat seizoen symbolisch voor de machtsovername die plaatsvond in de Formule 1.

Balans Alonso tegen teamgenoten in uitgereden Grands Prix

  • Alonso - Jarno Trulli 10-3
  • Alonso - Giancarlo Fisichella 22-2
  • Alonso - Lewis Hamilton 6-5
  • Alonso - Nelson Piquet 20-2
  • Alonso - Romain Grosjean 4-0
  • Alonso - Felipe Massa 56-8
  • Alonso - Kimi Räikkönen 14-1
  • Alonso - Jenson Button 15-11
  • Alonso - Stoffel Vandoorne 14-2

'Alonso heeft eigenlijk alles'

Als een van de weinige coureurs in de geschiedenis van de Formule 1 heeft Alonso een positieve balans tegenover al zijn teamgenoten; de beste manier om de prestaties van een coureur op waarde te schatten. Zijn directe collega's door de jaren heen waren niet de minsten, want Alonso vormde een duo met onder anderen wereldkampioenen Hamilton, Jenson Button en Kimi Räikkönen.

De coureur die Alonso het best kan vergelijken met de legendarische Schumacher, is Felipe Massa. De Braziliaan vormde bij Ferrari vier jaar lang een coureursduo met de Spanjaard en reed daar eerder samen met Schumacher.

"Fernando is een geweldige coureur en enorm compleet", zei Massa eerder dit jaar tegen de BBC. "Hij is een van de snelste coureurs, maar ook enorm constant en agressief. Hij heeft eigenlijk alles. Hij is erg intelligent en begrijpt precies hoe de auto werkt. Daarnaast kan hij de race goed lezen en merkt hij alles op wat op de baan gebeurt. Daardoor kan hij het juiste moment uitkiezen om zo hard mogelijk te rijden."

Een carrière met schandalen en incidenten

Hoewel iedereen het eens lijkt over het enorme talent van Alonso, werd hij alleen in 2005 en 2006 wereldkampioen. Na zijn 25e bleef succes uit en raakte hij regelmatig betrokken bij schandalen en incidenten.

Massa: "Buiten de baan had ik nul komma nul problemen met hem. We werkten op een gezonde manier samen. Maar zodra hij het vizier van zijn helm sloot, werd hij een ander persoon. Hij kan een team in tweeën delen, dat hebben we in veel races gezien. Zonder dat probleem had hij succesvoller kunnen zijn."

Want behalve een buitengewoon goede coureur, was Alonso ook iemand die vaak voor controverse zorgde. Het grootste schandaal waarbij hij betrokken raakte, was 'spionagegate' in 2007. Zijn team McLaren kreeg een boete van 100 miljoen pond (circa 113 miljoen euro) en verloor alle punten in het constructeurskampioenschap, nadat bewezen werd dat de Britse renstal op illegale wijze strategische informatie van concurrent Ferrari had bemachtigd.

De zaak kwam aan het rollen bij de GP van Hongarije, waar Alonso het tijdens de kwalificatie aan de stok kreeg met teamgenoot Hamilton. De woeste Alonso dreigde tegenover teambaas Ron Dennis belastende e-mails over het spioneren van Ferrari naar de FIA te lekken, waarop de teambaas geen andere uitweg zag dan zelf de informatie aan de autosportfederatie te overhandigen.

Een jaar later speelde Alonso een zijdelingse rol in een ander groot schandaal: 'crashgate'. Tijdens de GP van Singapore crashte zijn teamgenoot Nelson Piquet jr. opzettelijk, waardoor de safetycar de baan op moest komen en Alonso de race kon winnen.

Teambaas Flavio Briatore kreeg als kwade genius een levenslange schorsing, die in hoger beroep door een Franse rechter al snel weer ongedaan werd gemaakt. Alonso heeft altijd ontkend op de hoogte te zijn geweest van het plan om Piquet opzettelijk tegen de muur te laten rijden.

'Braketest van Alonso'

Ook Doornbos lag in zijn periode als testcoureur bij Red Bull in de clinch met Alonso. Bij de GP van Hongarije in 2006 maakte Alonso zich tijdens de eerste training kwaad op de Nederlander en gaf hij hem een braketest door vlak voor hem de rem in te trappen. "Hij is echt zo'n vurige Spanjaard. We moesten allebei bij de stewards komen en hij was daar extreem fel", vertelt Doornbos.

"Zo'n braketest is erg gevaarlijk en de FIA was er niet blij mee, want er had een groot ongeluk kunnen gebeuren. De stewards zeiden: 'Jongen, waarom maak je je zo druk? Het is pas de eerste training van het weekend.' Maar Alonso bleef kwaad. Pas anderhalf uur na het incident kwam hij zijn excuses aanbieden en zei hij dat het nergens op sloeg wat hij gedaan had."

Of die excuses gemeend waren, valt te betwijfelen, want drie weken later kreeg testcoureur Doornbos tijdens een training in Turkije een beuk van de temperamentvolle titelverdediger in de Formule 1.

Zelfs nadat Alonso zijn vertrek uit de Formule 1 bekendmaakte, ruziede hij nog openlijk met de top van Red Bull. Teambaas Christian Horner had gezegd dat Alonso geen kandidaat was voor een stoeltje bij Red Bull als opvolger van Daniel Ricciardo, omdat de Spanjaard "bij elk team waar hij heeft gereden nogal wat chaos had gecreëerd". Alonso eiste op hoge poten excuses en claimde dat Red Bull hem in het verleden zes keer een aanbieding heeft gedaan.

Aantal Grand Prix-deelnames

  • 1. Rubens Barrichello - 322 
  • 2. Fernando Alonso - 311
  • 3. Michael Schumacher - 306
    Jenson Button - 306
  • 5. Kimi Räikkönen - 291

Verkeerde keuzes verpesten carrière Alonso

Maar de reden dat Alonso veel minder gewonnen heeft dan je op basis van zijn kwaliteiten zou verwachten, heeft maar tot op zekere hoogte te maken met de talrijke incidenten rondom de Spanjaard. Het ligt vooral aan zijn 'gave' meermaals bij het verkeerde team te belanden.

Na zijn vertrek bij McLaren in 2007 - kort na spionagegate - maakte hij steeds een keuze die slecht uitpakte. Ondanks een aanbieding van Red Bull tekende Alonso in 2010 bij Ferrari. Vervolgens werd Sebastian Vettel tussen 2010 en 2013 viermaal op rij wereldkampioen voor Red Bull. Stuk voor stuk titels die Alonso in die auto wellicht ook had kunnen pakken.

"Sport is een interessante machine", zei Hamilton daarover. "Het gaat niet alleen om hard kunnen rijden, maar ook om hoe je het spel speelt, hoe je jezelf manoeuvreert. Het is bijna een schaakwedstrijd. Dat maakt ook onderdeel uit van het pakket dat een goede coureur moet hebben."

"Alonso mist iets dat Schumacher en Hamilton wel hadden of hebben", aldus Doornbos. "Zij konden de mensen in het team motiveren en zorgden dat de poppetjes op de juiste plek stonden. Als je kampioen wilt worden in de Formule 1, vereist dat meer dan alleen een zware rechtervoet."

'Gewoon gênant hoe slecht McLaren is'

In 2014 maakte Alonso de overstap naar McLaren. Met een jaarsalaris van 40 miljoen werd hij een van de bestbetaalde sporters ter wereld, maar hij kon er nooit meedoen om de overwinning. Elk jaar reed hij weer een beetje gefrustreerder rond en deed hij minder moeite om zijn irritatie te verbergen na weer een uitvalbeurt of een race in de achterhoede.

Illustratief was in dat opzicht de GP van Japan in 2015. Over de boordradio noemde de furieuze Alonso de Honda-motor in de McLaren "van Formule 2-niveau". Daarmee schoffeerde hij de volledige Honda-top, die bij de race in eigen land aanwezig was.

"Het is gewoon gênant hoe slecht de wagen van McLaren de laatste jaren is", geeft Doornbos de Spanjaard gelijk. "Meer dan een zestiende plek zit er vaak niet in, daar kan Alonso ook niets aan doen."

Alonso uitte de laatste jaren regelmatig zijn onvrede over nieuwe regels in de Formule 1, zoals hij ook in Dear F1 doet. "Als alles goed gaat, dan ga je niet schoppen naar de organisatie. Maar Alonso heeft zich de laatste jaren overal mee bemoeid. Daar heeft hij denk ik een hoop fans mee verloren. Het is zonde, want ik vind hem echt een held. Dit is geen mooi afscheid", zegt Doornbos.

Want juist mede vanwege zijn temperament en uitgesproken karakter is Alonso altijd geliefd geweest bij veel fans. Dit jaar startten supporters van Ferrari nog een petitie om Alonso - die niet uitsluit ooit terug te keren in de Formule 1 - terug naar het team te halen. "Ik ga vooral zijn geweldige boordradio's missen", zegt Doornbos.

Triple Crown als laatste uitdaging

Al tijdens zijn laatste jaren in de Formule 1 maakte Alonso uitstapjes naar andere raceklassen. Dit jaar zegevierde hij in de 24 uur van Le Mans, waardoor hij alleen nog de Indy 500 hoeft te winnen om de 'Triple Crown of Motorsports' te bemachtigen. De prestigieuze prijs bestaat verder uit de zege in de Grand Prix van Monaco of het kampioenschap in de Formule 1 en werd pas eenmaal voltooid, door de Brit Graham Hill in 1972.

"Als dat Alonso ook zou lukken, dan wordt hij echt een levende legende", vindt Doornbos, die zelf in 2009 deelnam aan de Indy 500. Vorig jaar waagde Alonso zijn eerste poging en reed hij enkele rondes op kop voordat hij uitviel.

"Echt buitengewoon knap om daar als rookie aan de leiding te gaan", zegt Doornbos. "Alonso kan zich razendsnel aanpassen in een andere raceklasse, dat geeft wel aan hoe goed hij nog steeds is. Het is echt niet makkelijk om de Indy 500 te winnen. Er zijn goede coureurs die het al tien jaar proberen, maar het wil hen maar niet lukken."

Volgend jaar op 26 mei heeft Alonso de kans om de Triple Crown te bemachtigen wanneer hij in een auto van McLaren aan de start verschijnt in Indianapolis. Zondag sluit hij voor de laatste keer het vizier van zijn helm in een Formule 1-auto.