Hij is misschien wel het grootste talent van het jonge Nederlands elftal, dat na twee gemiste eindtoernooien opkrabbelt onder de nieuwe bondscoach Ronald Koeman. Een profiel van Matthijs de Ligt (19), een exceptioneel voetbaltalent uit een keurige tennisfamilie.

John Heitinga keek vreemd op toen hij op een maandag in september om 8.00 uur 's ochtends het krachthonk van Ajax binnenwandelde. "Daar zat Matthijs al flink te zweten, het zag er niet uit alsof hij pas net bezig was. Matthijs was net tot het grootste talent van Nederland verkozen en moest zich 's middags in Zeist bij Oranje melden. Toch zat hij hier op zijn vrije ochtend keihard te werken in de gym."

Het tekent volgens Heitinga, momenteel trainer van Ajax onder 19 en 87-voudig Oranje-international, de motivatie van De Ligt om het maximale te bereiken. "Hij heeft er alles voor over. Je hebt talenten en je hebt toptalenten. Matthijs hoort in die laatste categorie. Hij heeft heel veel voorwaarden om de wereldtop te halen. Op jonge leeftijd is hij fysiek al enorm sterk, maar hij kan ook enorm goed voetballen. Bovendien heeft hij het vermogen om heel kritisch en realistisch naar zichzelf te kijken."

Het gaat razendsnel met De Ligt, die met zijn negentien jaar nog altijd de jongste speler is in de Oranje-selectie die vrijdag knap van wereldkampioen Frankrijk won en het maandag tegen Duitsland opneemt. Ook in De Kuip, waar 'Les Bleus' met 2-0 opzij werden gezet, maakte de verdediger grote indruk door op de been te blijven tegen onder anderen Antoine Griezmann, Olivier Giroud en Kylian Mbappé.

De teller staat nu al op twaalf interlands voor de jongste naoorlogse Oranje-debutant. Sinds Koeman bondscoach is, vormt De Ligt met Virgil van Dijk een centraal duo waar het nieuwe Oranje op leunt. De Eredivisie lijkt hij amper twee jaar na zijn debuut al ontgroeid.

Op zoek naar prikkels buiten de Eredivisie

"Is het nog wel leuk?" De vraag van FOX Sports-verslaggever Jan Joost van Gangelen klonk zondag bijna bezorgd. De Ligt had met Ajax net kinderlijk eenvoudig van Excelsior gewonnen: 1-7. Het duel had meer weg van een trainingspotje dan van een serieuze wedstrijd.

"Voetbal is altijd leuk en als je wint helemaal", antwoordde De Ligt. Maar hij moest ook beamen dat deze wedstrijden in de Eredivisie niet bijdragen aan zijn ontwikkeling. "Je speelt niet op 100 procent, nee. Vandaag hebben we fases gehad waarin we liepen te kloten. En dan win je alsnog met 1-7. Het krachtsverschil is wel heel groot."

Koeman sprak er deze week ook over met De Ligt. De bondscoach vertelde over het seizoen 1987/1988, toen hij in een vergelijkbare situatie zat als speler van PSV. De Eindhovenaren bleven de eerste zeventien duels van het seizoen zonder puntenverlies en dat ging gepaard met monsterzeges als een 9-0 tegen FC Utrecht en een 0-6 bij Willem II.

Ondanks de geringe tegenstand vond Koeman een manier om zichzelf te blijven motiveren. "Ik wilde graag topscorer worden", vertelt de opkomende libero van weleer, die het seizoen afsloot met 21 competitietreffers, waardoor hij derde werd op de topscorerslijst. "Maar Matthijs schuift nu wat minder in dan ik destijds mocht. Ajax en PSV worden te goed voor de rest, daardoor moeten talenten helaas op jonge leeftijd naar het buitenland om zich te blijven ontwikkelen."

Tijdlijn carrière Matthijs de Ligt

  • 12 augustus 1999: Geboren in Leiderdorp
  • 2008: Opgenomen in jeugdopleiding Ajax
  • 2014: Debuut in Oranje onder 15
  • 8 augustus 2016: Debuut Jong Ajax in Jupiler League
  • 21 september 2016: Debuut voor Ajax in bekerduel met Willem II (5-0), De Ligt scoort met kopbal
  • 25 maart 2017: Debuut voor Oranje tegen Bulgarije (2-0 nederlaag), na pas twee competitieduels voor Ajax
  • 24 mei 2017: Basisplaats in Europa League-finale tegen Manchester United (2-0-nederlaag), De Ligt verkozen in elftal van het jaar Europa League
  • 29 april 2018: Draagt aanvoerdersband Ajax door blessure Joël Veltman
  • 31 augustus 2018: Wint Johan Cruijff-prijs voor als talent van het jaar en Bronzen Schoen als op twee na beste speler Eredivisie

Veel minder gele kaarten dan vorig jaar

In het trainingskamp van Oranje blikt De Ligt uitgebreid terug op zijn woorden van na de wedstrijd tegen Excelsior. De jonge verdediger vertelt beleefd en ontspannen hoe hij met de bondscoach sprak over de enorme kloof tussen Ajax, PSV en de rest van de Eredivisie. Een extra prikkel heeft hij niet nodig.

"Koeman heeft me uit zijn eigen ervaring verteld hoe lastig die wedstrijden tegen kleinere clubs soms kunnen zijn. Ik heb er geen moeite mee om me te motiveren. Je wilt gewoon elke wedstrijd winnen. Maar bij een 2-0- of 3-0-voorsprong kan de nonchalance er wel in sluipen. Dat gevoel is moeilijk uit te zetten."

Toch merkt de verdediger dat hij zich ook de afgelopen maanden heeft ontwikkeld. "Ik ben vooral beter geworden in positie kiezen en ben ook wat rustiger in het veld dan vroeger. Vorig jaar had ik rond deze tijd al vijf gele kaarten, nu pas één. Als jonge jongen wil je er altijd in kleunen, met het risico dat je soms te laat bent. Nu schat ik situaties door ervaring beter in."

'Toevallig stond er een spits tussen, dat is niet mijn probleem'

Met name in de topwedstrijden die hij buiten de Eredivisie speelt, laat De Ligt soms zijn bikkelharde kant zien. Zoals onlangs tegen Frankrijk (2-1-nederlaag), toen hij met een snoeiharde tackle de bal van Olivier Giroud afpakte. De grote spits bleef kermend van de pijn op de grond liggen. Eenzelfde lot was Benfica-aanvaller Jonas anderhalve week geleden beschoren. De Ligt kopte een bal weg en botste vol op Braziliaan, die pas na een lange blessurebehandeling verder kon spelen.

Die actie werd goedkeurend bekeken door Jaap Stam, volgens velen de beste 'pure' verdediger die Nederland ooit gehad heeft. De Ligt heeft het clipje met de complimenten van de oud-international ook gezien. "Ik denk dat ik altijd wel op zo'n harde manier duels aanga, maar misschien valt het de laatste tijd wat meer op."

"Ik probeer al mijn duels te winnen, daar doe ik alles voor. Toevallig stond er tegen Benfica een tegenstander tussen, dat is niet mijn probleem. Ik ben een faire speler. En natuurlijk ga je even kijken hoe het met hem gaat als hij veel pijn heeft, want ik ben niet iemand die een tegenstander de wedstrijd uit wil schoppen."

Door zijn jonge leeftijd heeft hij Stam niet veel live in actie gezien. "Maar van de verhalen die ik heb gehoord en de beelden die ik later heb gezien, lijkt hij me voor elke verdediger een voorbeeld, zeker in Nederland." Andere voorbeelden van De Ligt spelen niet voor niets over de grens. Hij noemt de Italianen Giorgio Chiellini, Alessandro Nesta, Paolo Maldini en Franco Baresi.

'Ik kijk graag naar Sergio Ramos, al is hij soms vuile speler'

Maar De Ligt noemt ook Sergio Ramos van Real Madrid, de notoire kaartenpakker van Real Madrid. "Ik kijk graag naar Ramos, al is hij soms een iets vuilere speler. Maar zijn prijzenkast en de manier waarop hij Real Madrid aanvoert vind ik bewonderenswaardig."

Vooral de persoonlijkheid van de Spanjaard spreekt hem aan. "Als het wat minder gaat met Real, dan neemt hij het hele team op sleeptouw. En ik kan me herinneren dat hij een keer een penalty miste. De volgende keer scoorde hij met een 'Panenka', dat zegt genoeg over hoe hij is als persoon."

De Ligt weet dat veel Nederlandse voetballiefhebbers walgen van Ramos. "Ik houd zelf ook niet heel erg van dat vuile spel. Het gebeurt soms in een wedstrijd. Soms kan je er niet veel aan doen, soms wel. Het gaat mij niet om het gedrag dat hij vertoont, maar puur om de prestaties op het veld. Als die goed zijn, waarom zou ik dan geen fan mogen zijn?"

Heitinga constateert dat De Ligt qua persoonlijkheid al op sommige van zijn voorbeelden begint te lijken. "Hij houdt zich heel makkelijk staande en is niet voor niets op zijn negentiende al aanvoerder van Ajax. Of het nou een uitwedstrijd is tegen Excelsior of in de Allianz Arena tegen Bayern München, hij staat er altijd. Matthijs is heel rustig en stressvrij, dat vind ik knap op zijn leeftijd."

"Daarnaast heeft hij dat onoverwinnelijke. Ik zag hem tegen Benfica een keer juichen met twee gebalde vuisten na een belangrijke verdedigende actie. Dat doen Chiellini en Ramos ook weleens, maar je ziet het eigenlijk nooit bij een Nederlandse verdediger."

Jongste naoorlogse debutanten in Oranje

  • 1. Matthijs de Ligt - 17 jaar, 7 maanden en 13 dagen
  • 2. Gerald Vanenburg - 18 jaar, 1 maand en 9 dagen
  • 3. Jetro Willems - 18 jaar, 1 maand en 26 dagen
  • 4. Piet Giesen - 18 jaar, 2 maanden en 18 dagen
  • 5. Ryan Babel - 18 jaar, 3 maanden en 7 dagen
  • 6. Patrick Kluivert - 18 jaar, 4 maanden en 15 dagen
  • 7. Rafael van der Vaart - 18 jaar, 7 maanden en 25 dagen
  • 8. Clarence Seedorf - 18 jaar, 8 maanden en 13 dagen
  • 9. Gerard Gruisen - 18 jaar, 8 maanden en 21 dagen
  • 10. Jeffrey Bruma - 18 jaar, 8 maanden en 29 dagen

De Ligt stapte na een hockeytraining over op voetbal

Toch voelt de vergelijking tussen Ramos met zijn lijf vol tatoeages en De Ligt met zijn vriendelijke blonde kuif vreemd aan. De Ligt groeide op in een keurig gezin in Abcoude waarin zelden over voetbal gesproken werd. Hij speelde tot zijn elfde tennis en werd clubkampioen in het dorp onder de rook van Amsterdam. Zijn vader tenniste ook en zijn moeder deed aan tennis en hockey.

"Ik heb zelf nog heel even gehockeyd", vertelt De Ligt. "Dat duurde maar één training. In Abcoude zitten de hockeyclub en de voetbalclub naast elkaar. Ik zag al mijn vriendjes voetballen en toen ben ik overgelopen."

Op negenjarige leeftijd kwam hij in de jeugdopleiding van Ajax terecht en acht jaar later werd hij na slechts een handvol duels in het eerste elftal van de Amsterdamse club al Oranje-international. Dat debuut verliep dramatisch. In Bulgarije maakte de piepjonge De Ligt twee kostbare fouten en werd hij in de rust gewisseld door bondscoach Danny Blind, die bakken kritiek kreeg en een dag later door de KNVB werd ontslagen.

“Natuurlijk is het lekker dat het Nederlandse volk nu weer trots is op het elftal”
Matthijs de Ligt

'Champions League geeft boost in je ontwikkeling'

Het is typerend voor de lastige periode waarin De Ligt debuteerde. De kansloos verloren wedstrijd in Sofia (2-0) was volgens het AD "vermoedelijk de slechtste interland van de 21e eeuw" en vormde het dieptepunt van de Nederlandse voetbalcrisis, waarin de resultaten van Oranje en Nederlandse clubs in Europa naar een bedenkelijk niveau zakten. Amper anderhalf jaar later is de sfeer weer hoopvol en heeft De Ligt iedereen overtuigd van zijn status als supertalent.

Met Ajax presteert hij sterk in de Champions League en met Oranje kwam hij de afgelopen maanden goed voor de dag tegen Frankrijk (2-1-verlies), Duitsland (3-0-winst) en België (1-1). "Er heerst nu optimisme", merkt de verdediger. "Natuurlijk is het lekker dat het Nederlandse volk weer trots is op het elftal. Maar je weet hoe de voetbalwereld werkt: als we nu slecht spelen tegen Frankrijk en Duitsland is iedereen weer negatief."

"Je merkt wel dat het Nederlands elftal profijt heeft van spelers die bij hun club op het hoogste niveau spelen. Niet alleen jongens van Ajax en PSV, maar ook bij Liverpool, Barcelona en Inter. De Champions League geeft toch een soort boost in je ontwikkeling, denk ik. Dat nemen we ook mee naar het Nederlands elftal."

Op weg naar de Europese top?

Een journalist van Mundo Deportivo reisde speciaal naar Zeist om Koeman vragen te stellen over een mogelijke transfer van De Ligt en Frenkie de Jong naar FC Barcelona. De Ligt wordt begeerd door tal van Europese topclubs, maar kijkt kritisch naar zichzelf. "De basis ziet er goed uit. Ik zit fysiek goed in elkaar, tactisch en techniek ben ik redelijk sterk."

Zijn beperkte startsnelheid werd eerder als een minpunt gezien. "Maar ik behoor inmiddels tot de vijf snelste spelers van Ajax. Dus het begin is er. Er is geen specifiek onderdeel waarvan ik zeg: dat moet heel veel beter. Maar alle dingen kunnen wel íéts beter. Dat krijg je door de ervaring van op het hoogste niveau spelen. Daarom zijn deze interlands ideaal."

Heitinga ziet dat De Ligt hard op weg is naar de absolute top."Ik zie in Europa geen andere verdediger die zo jong al zo goed is als Matthijs. Natuurlijk zal hij best nog een keer een foutje maken, maar hij weet precies wat hij wel en niet kan. In Nederland is verdedigen soms een vies woord. Maar goed verdedigen is een vak en er zijn er maar weinig die dat echt goed beheersen."