Het is begin november en Feyenoord lijkt al geen kans meer te maken op de titel in de Eredivisie. Anderhalf jaar na het landskampioenschap zijn de Rotterdammers de aansluiting met PSV en Ajax kwijt, en niet alleen in punten. NU.nl zet de vijf belangrijkste oorzaken op een rij.

Het is een dag na de met 3-1 gewonnen kampioenswedstrijd tegen Heracles Almelo als trainer Giovanni van Bronckhorst op de Coolsingel wordt bedolven onder de complimenten en buiten wordt toegezongen door tienduizenden dolenthousiaste supporters van de club die liefst achttien jaar moesten wachten op een titel.

Van Bronckhorst geniet met volle teugen en neemt meerdere keren het woord "trots" in zijn mond, maar is in zijn hoofd ook al weer bezig met het volgende seizoen. Hij wil voorkomen dat het hierbij blijft en dat de mensen in Rotterdam-Zuid weer zo veel geduld moeten opbrengen.

"Door de prestaties die we de afgelopen twee jaar hebben geleverd – beker gewonnen en kampioen geworden – kun je nu niet zeggen dat we met minder genoegen nemen. Wij gaan wéér voor het kampioenschap, maar willen ons ook in de Champions League laten zien. Dit is werken in de top. Dit is wat we toch allemaal willen?", zegt hij in een interview.

“Je kan nu niet zeggen dat we met minder genoegen nemen”
Giovanni van Bronckhorst

Van Bronckhorst komt bedrogen uit. Hij wint vorig seizoen weliswaar opnieuw de KNVB-beker, maar in de competitie worden de titelkansen al in januari verspeeld en is de teleurstellende vierde plaats het eindstation. Ook het avontuur in de Champions League wordt er een om snel te vergeten.

Feyenoord moet dit seizoen vrezen voor eenzelfde scenario. In Europa zit het er na de beschamende uitschakeling door AS Trencín in de tweede voorronde van de Europa League al op en in de competitie bedraagt de achterstand op koploper PSV na tien speelrondes al tien punten. Alleen de beker lijkt dus weer voor wat genoegdoening te kunnen zorgen.

Het heeft er steeds meer alle schijn van dat het zestiende landskampioenschap in de geschiedenis van Feyenoord nog wel even op zich laat wachten en de vijftiende alles wegheeft van een incident. Hoe is dat mogelijk en waarom is het PSV en Ajax wel gelukt om stappen te zetten?

1. Talent blijft achter

In 2013 kreeg Feyenoord de mogelijkheid om in te stappen in de voetbalpiramide en Jong Feyenoord zodoende mee te laten doen in de Eerste Divisie. De club zag daarvan af en tot teleurstelling van Van Bronckhorst speelt het beloftenelftal nog altijd op maandagavond veredelde oefenwedstrijden in plaats van 'voor het echie' in een vol stadion tegen FC Twente.

Het heeft nu als gevolg dat reservespelers zoals Dylan Vente, Bart Nieuwkoop en Mohamed El Hankouri amper in actie komen en als ze dat wel doen, meten ze zich niet met de fysiek sterke spelers uit de Keuken Kampioen Divisie, maar met talenten van negentien, twintig jaar oud.

PSV en Ajax plukken overduidelijk wel de vruchten van het spelen met de Jong-teams op het op een na hoogste niveau in Nederland. Bij de Eindhovenaren deden Pablo Rosario en Steven Bergwijn er ruimschoots ervaring op en bij de Amsterdammers gold dat voor André Onana, Noussair Mazraoui, Matthijs de Ligt, Frenkie de Jong en Donny van de Beek.

2. PSV en Ajax nemen financieel afstand

Na de ontgoocheling tegen AS Trencín riep Van Bronckhorst dat het in het voordeel van Feyenoord is dat zij dit seizoen niet Europees spelen en PSV en Ajax wel, maar daar dacht de directie ongetwijfeld heel anders over. Al was het alleen maar vanwege het financiële aspect.

Feyenoord had qua begroting al een gat goed te maken op PSV (6 miljoen euro) en Ajax (23 miljoen euro), maar liep door de uitschakeling tegen AS Trencín enkele miljoenen mis en zag de twee rivalen beide zo'n 40 miljoen euro ontvangen voor het bereiken van de groepsfase van de Champions League.

Daar komt nog eens bij dat PSV en Ajax komende zomer waarschijnlijk de hoofdprijs vangen voor enkele spelers. Bergwijn, Hirving Lozano, De Ligt en De Jong worden getaxeerd op bedragen van boven de 50 miljoen euro, terwijl bij Feyenoord de enige Oranje-international Tonny Vilhena daar niet bij in de buurt komt.

3. Bijna 30 miljoen euro voor middelmaat

Natuurlijk wilde Feyenoord na het kampioenschap in 2017 doorpakken en dat werd tot uiting gebracht op de transfermarkt. Technisch directeur Martin van Geel trok de portemonnee en gaf een slordige 26,8 miljoen euro uit aan nieuwe spelers, meer dan PSV (25,4 miljoen euro) en Ajax (16,6 miljoen euro).

Het pakte niet goed uit voor Feyenoord. Ridgeciano Haps (6 miljoen euro), Jeremiah St. Juste (4,8 miljoen euro), Sofyan Amrabat (4 miljoen euro), Sam Larsson (4 miljoen euro) en Jean-Paul Boëtius (1,5 miljoen euro) vielen door verschillende redenen tegen en Amrabat en Boëtius zijn inmiddels zelfs al weer vertrokken.

Het spreekt in het voordeel van Van Geel dat hij er in 2017 in slaagde Steven Berghuis voor 6,5 miljoen euro definitief over te nemen van Watford. De aanvaller werd in het seizoen ervoor gehuurd van de Engelse middenmoter en had met de nodige doelpunten en assists een belangrijk aandeel in het kampioenschap.

4. Te snel tevreden

"We begonnen goed en hadden de wedstrijd onder controle. Tot aan de rode kaart van St. Juste in de vijfde minuut was er eigenlijk niets aan de hand. Daarna hebben we het als team goed gedaan. We hebben elkaar geholpen en ervoor gestreden om een resultaat uit het vuur te slepen."

Met deze woorden deed Van Bronckhorst afgelopen zondag vlak na de met 3-0 verloren Klassieker op bezoek bij Ajax menig wenkbrauw fronsen in de perszaal van de Johan Cruijff ArenA. Het impliceerde dat het moeten presteren te vrijblijvend is. En dat kan nooit de bedoeling zijn van een topclub.

Het staat ook in schril contrast met de reacties van de Ajacieden na de zege op Feyenoord. Bij hen heerste opvallend genoeg teleurstelling. Ze baalden van het vertoonde spel na de vroege rode kaart van St. Juste en dat het numerieke overtal niet werd omgezet in meer doelpunten.

5. Nog steeds geen nieuw stadion

Een heikele kwestie bij Feyenoord is al jaren wat er moet gaan gebeuren met De Kuip: verbouwen of verhuizen naar een gloednieuw stadion? Het is als een heet hangijzer. Niemand die zijn vingers er echt aan wil branden. Toch lijkt die tweede optie noodzakelijk om niet nog verder achterop te raken bij PSV en Ajax.

"Het is voor ons als clubleiding geen probleem om in de huidige voetbaltempel te blijven. Maar dat kan alleen als iedereen dan accepteert dat we voor jaren om de vijfde of zesde plaats zullen spelen. Want dat is de realiteit", zei Van Geel al op zijn Nieuwjaarsspeech in 2013.

We zijn inmiddels bijna zes jaar verder en er is nog altijd geen witte rook voor een nieuw onderkomen. In 2020 moet de bouw starten, waarna Feyenoord drie jaar later zijn intrek in het complex kan nemen. Het moet miljoenen euro's extra in het laatje brengen, al zijn er veel fans die liever alles bij het oude willen laten.