Wekenlang van huis zijn, jarenlang trainen en nooit zeker weten of je een missie zal overleven; voor astronauten is het dagelijkse kost. De familieleden blijven thuis achter, wachtend tot het moment dat hun vader, hun echtgenote of hun kind terugkeert. NU.nl sprak Neil Armstrongs zoons Rick en Mark over hoe zij kijken naar de film over de maanmissie die hun vader onderdeel van de geschiedenis maakte.

"Mijn vader is altijd iemand van de feiten geweest. Dus toen hij met ons in gesprek ging over de missie naar de maan, deed hij dat feitelijk", aldus Rick Armstrong. Het gesprek aan de eettafel, waar het gezin verder amper zat, is een belangrijk detail in de film First Man, de film die regisseur Damien Chazelle (La La Land) maakte over hun in 2012 overleden vader en diens missie naar de maan in 1969.

NU.nl spreekt in Florida, op het terrein van NASA, met de twee broers en de man die hun vader speelt: acteur Ryan Gosling. In de film zitten veel persoonlijke details over Neil Armstrong, terwijl hij in zijn leven slechts een handvol interviews gaf en amper over zijn privéleven praatte.

Op de vraag hoe hun vader, die alleen aan biograaf James R. Hansen zijn verhaal deed, het zou vinden dat er nu een film over heel persoonlijke delen in zijn leven is, geven de broers lachend antwoord. Hun vader zou het prima vinden, denken zij, mits de details kloppen.

"Hij zou zich stukbijten op de technische details", aldus Rick. "Ik heb tientallen films met hem gekeken waarbij hij altijd meteen riep wat er allemaal fout was. 'Die foto klopt niet bij die missie', 'die wielen horen niet onder dat vliegtuig'; dat soort dingen riep hij direct. Dat zou bij deze film niet anders zijn."

Zijn broer vult aan: "Ja, maar ook hoe de rollen van zijn familieleden, zijn vrienden en zijn collega's worden vertolkt. Dat zij doen zoals de mensen deden die hij kende. Hoe verder dat uit elkaar ligt, hoe moeilijker hij het zou vinden om te accepteren dat de film bestaat."

Dochter van Ed White

Bonnie Lynn White is de dochter van een van die collega's. Haar vader, Ed White, kwam om het leven in de brand die ontstond in Apollo 1, de eerste bemande missie in het programma om uiteindelijk op de maan te komen. Omdat haar ouders beiden niet meer in leven zijn, vond zij het des te belangrijker dat de de film goed weerspiegelde hoe zij haar ouders kende.

"Ik had pagina's vol foto's en opmerkingen meegenomen toen ik Olivia (Hamilton, die White's moeder speelt, red.) ontmoette. We weten allemaal wat er is gebeurd rondom de maanlanding, maar we weten niet wat eraan vooraf is gegaan, welke offers mensen hebben moeten brengen. Dat moet je goed portretteren."

White werd bij het zien van de film geconfronteerd met de verschrikkelijke details van haar vaders dood. Ed White overleed in januari 1967 in de commandomodule van Apollo 1. De communicatie met het hoofdkwartier was slecht, waardoor niet duidelijk was dat er brand was ontstaan. Door de vrijgekomen zuurstof in de cabine zorgde het vuur voor een ontploffing waarbij de bemanning om het leven kwam.

"Ik wist dat het eraan zat te komen. Van tevoren had ik het met mijn broer (Edward Jr., red.) gehad over de brand en hoe dat er in de film uit zou gaan zien. Hij waarschuwde me al dat het moeilijk zou worden, ik kan al niet tegen dat soort scènes in normale films, laat staan nu. Het was heel emotioneel om te zien, ik heb zitten huilen. Maar ze hebben het netjes gedaan, op een mooie manier. En het is nu eenmaal niet anders, het is gebeurd."

Moeilijke en emotionele momenten

De dood van hun vader in 2012 is geen onderdeel van de film, maar de gebroeders Armstrong hebben in de film voldoende moeilijke momenten uit het leven van hun vader voorbij zien komen. De dood van hun zus Karen, die nog voor de geboorte van Mark overleed aan kanker, de vele verliezen waar hun vader mee te maken kreeg op de werkvloer en natuurlijk het emotionele moment dat hij als eerste mens voet op de maan zet. De scène waarin hun vader ze vertelt over de maanmissie, hebben ze zelf in de film laten verwerken.

Mark: "Wij hebben de makers over dat gesprek verteld, want naast onze moeder (die in juni dit jaar overleed, red.) was er niemand bij aanwezig. Hij begon dat gesprek met de uitspraak dat ze 'vertrouwen hadden in een goede afloop van de missie', dat de kans ongeveer 50 procent was dat ze zouden kunnen landen op de maan, en dat zelfs als dat niet gebeurde, ze 'wel weer terug zouden komen'. 'Maar er is een risico', voegde hij eraan toe."

Mark en Rick, destijds zes en twaalf jaar oud, herinneren zich nog dat ze zich, wonderbaarlijk genoeg, geen zorgen maakten. Rick: "Ik nam gewoon maar aan dat wat er ook gebeurde, ze het wel weer zouden oplossen. Dat ze wel weer terug zouden komen."

"Het bijzondere is dat wij allebei zonder enige zorgen uit dat gesprek kwamen. Onze moeder, die ongetwijfeld doodsbang was, heeft het op de een of andere manier voor ons verborgen kunnen houden. Dat is fantastisch, zeker als je achteraf weet wat de risico's waren", aldus Mark.

Ondanks de risico's toch doorgaan

Hoewel Bonnie Lynn White haar vader verloor tijdens een van de ruimtemissies, twijfelt ze geen moment als haar gevraagd wordt of ze vindt dat er moet worden doorgegaan met reizen naar de ruimte.

"Ik denk dat het belangrijk is, dat het iets waard is. Ik denk dat die uiteindelijke reis naar de maan het gevecht waard was. Als ik de keuze had gehad, had ik natuurlijk liever gehad dat mijn vader niet degene was die het moest proberen."

Voor ruimtereizen zijn jarenlange zware trainingen nodig, 'gewoon' even heen en weer zit er niet in. Als die mogelijkheid er wel was, zou White graag zelf gaan.

"Dan kan ik zien wat mijn vader heeft gezien, wat ik een heel cool idee vind. Ik heb daar nooit met hem over kunnen praten, hij heeft het nooit met mij kunnen delen. Op die manier zou ik het toch weten. Dat zou voor mij zeker een reden zijn om over de angst heen te stappen en gewoon te gaan."