Met tachtig acteurs in een gevangenis of in een kleine donkere kelder op een industrieterrein: Nederland telt met zo'n vierhonderd locaties het grootste aantal escaperooms per vierkante kilometer ter wereld. Waarom vinden we het zo leuk om ons vrijwillig te laten opsluiten?

In escaperooms word je op bijzondere plekken opgesloten: in een vliegtuig, ziekenhuis, boerderij of gevangenis. Goede puzzels, locaties en verhaallijnen zijn belangrijke componenten. Ook wordt er veel aandacht besteed aan het bespelen van emoties.

"Het is een vlucht uit het dagelijks leven. Je bent in het moment bezig, samen met mensen die je kent. En het is natuurlijk spannend", zegt Rik Stapelbroek, de bedenker en directeur van Prison Escape, een real life game, waarbij je uit de koepelgevangenis in Breda moet ontstnappen.

"Het strakke regime in de gevangenis zorgt voor spanning. Daarnaast zijn er verhaallijnen van verschillende personages, intrige en liefde. En als je naar je vrijheid rent, is er extase."

'Het gaat verder dan wat er in dagelijks leven gebeurt'

In escaperooms wordt de grens van bepaalde emoties opgezocht, zegt Roos Dohmen, gedragspsycholoog bij het Happines Lab. "Het gaat verder dan wat er in je dagelijks leven gebeurt. Het is een hele nieuwe ervaring die je opdoet. En dat hoort weer bij deze tijd: het zoeken naar nieuwe ervaringen."

Mike van Hoenselaar van Escape Rooms Nederland kan dat beamen: "Het is alsof je opeens in een film bent of in een andere wereld. Daarnaast is het een spelletje waar je meteen gelukkig van wordt. Door het puzzelen en de 'wowmomenten' komt er dopamine, endorfine en serotonine vrij."

Vijf jaar geleden begon de populariteit van escaperooms in Nederland en die lijkt alleen maar te groeien. Het computerspel CrimsonRoom uit 2004, waarin je moest zien te ontsnappen met het oplossen van puzzels en voorwerpen in de kamer, was het voorbeeld voor de makers van de eerste escaperooms. Toen er in 2014 een escaperoom werd gespeeld in De Wereld Draait Door, ging het hard. Daarvoor waren er nog maar enkele in Nederland.

Iets anders dan bowlen

Niet alleen de kick van een escaperoom spelen, maar ook in snelle tijd iets bereiken (als je tenminste wint) zorgt voor geluk, zegt gedragspsycholoog Dohmen. "Daarnaast voel je verbondenheid met je groep. Iets bereiken en verbondenheid zijn belangrijke factoren voor geluk en deze zijn binnen een uur te bereiken in een escaperoom." 

Met kloppend hart bekijk je razendsnel de kaften van de boeken in de kast. "Het zou hier toch ergens moeten staan! Stel je voor dat die legerofficier weer terugkomt…" Je voelt je keel droger worden. "Hebben jullie die code al gevonden?", roep je gespannen. Nog maar vijf minuten - dan moet je zijn ontsnapt. Deze situatie zou je zomaar kunnen tegenkomen in een escaperoom.

Wendy Kieboom speelde een tiental escaperooms. "Ik voel blijdschap en trots als het lukt om te ontsnappen", vertelt ze. Van het ontsnappen, krijgt ze een kick. "Als het mislukt heb ik een tegenovergesteld gevoel. Vaak komt de groep waarmee ik het doe dan in een dipje. Meestal praten we na tijdens een lunch of etentje. Waarom is het ons niet gelukt, hoe kunnen we het de volgende keer beter doen?"

Een escaperoom is een van de weinige spellen die je gezamenlijk speelt en waarin je moet winnen als een groep, aldus Van Hoenselaar. Dat maakt het anders dan andere spelletjes. "Ook spreek je mensen echt op hun intelligentie aan. Dat is wat anders dan bij bowlen, daar zit geen diepere laag in."

'Vraag naar kwaliteit neemt toe'

Als mensen naar een escaperoom gaan, verwachten ze een verzorgd uitje. "Het aanbod is zo groot, dat veel mensen doorhebben dat er ook slechte escaperooms zijn. We zien dat de vraag naar meer kwaliteit toeneemt", aldus Van Hoenselaar.

De soorten escaperooms breiden uit, vooral met echte spelelementen. Een overzicht van escaperooms die volgens Van Hoenselaar op dit moment het opvallendst zijn:

I can hear you, Maaseik

  • Deze reallifegame speelt zich af in een oud ziekenhuis en is een "twee uur durende horrorervaring". Met je groep moet je de geruchten gaan onderzoeken of een voormalig chirurg inderdaad intrek heeft genomen in het ziekenhuis. Onderweg kom je lugubere en criminele situaties tegen. Er wordt gebruikgemaakt van getrainde acteurs.

Arcade Invasion, Questomatica Amsterdam

  • Bij deze escaperoom stap je in een computerspel. De makers maken gebruik van nieuwe technieken en richten zich niet meer op cijfersloten. Het duurde vijftien maanden om dit spel, waarin "je je helemaal verliest" te bouwen.

The Experiment, The Great Escape Zwolle

  • Het zal je dokter maar zijn! Vanuit een wachtkamer zie je in deze escaperoom hoe een dokter een patiënt toetakelt. En dan gaat het licht uit. Je moet zien te ontsnappen, terwijl alles om je heen verandert in een nachtmerrie.

Escaperoom Groenlo

  • Als je soms het gevoel hebt dat je in 1627 geboren had moeten zijn om je te verweren tegen omsingelende Spanjaarden, is escaperoom Groenlo een goede plek. Je bevind je in het verzet en moet een complot rondom een moord ontwarren. Dit is een unieke escaperoom, die we maar weinig kennen.

Catch me if you can, Next Level Escaperoom Eindhoven

  • Deze escaperoom borduurt verder op de originele escaperoom die Next Level neerzette in een oude boerderij vol geheimen. Nu moet je groep als FBI-team op zoek naar een gewelddadige crimineel. De twee verhaallijnen zijn aan elkaar verbonden, maar los te spelen.

De adrenaline, spanning en opsluiting - een heel ander cadeautje dan een bos bloemen, lacht Dohmen. "Het is een ervaring en niet iets materialistisch. Ook duik je ergens helemaal in, je komt in een flow. Je leert elkaar kennen, bepaalde rollen in een groep worden snel duidelijk. Dat kan handig zijn voor de toekomst."

Laat jij je wel eens opsluiten in een escaperoom, en wat maakt een escaperoom goed? Laat het weten in een reactie onder het artikel.