De niet meer zo heel piepjonge Partij voor de Dieren kent inmiddels de weg in Den Haag. Landelijk en op gemeenteniveau is de partij het laatste anderhalf jaar meer dan verdubbeld sinds de laatste verkiezingen. Toch wordt fractievoorzitter Marianne Thieme na twaalf jaar nog steeds niet altijd goed begrepen. "Ze vinden ons nu nog te spannend."

De wereld verbeteren gaat in kleine stapjes, weet Thieme. Zoekend naar een manier om de planeet te verbeteren – "er is geen tweede" – vindt ze vooral de kracht in herhaling.

"Steeds een druppel laten vallen op dezelfde steen totdat er eentje dwars doorheen gaat", zegt Thieme bij de start van een nieuw politiek seizoen in een uitgebreid gesprek met NU.nl.

In de zomer is er gewerkt aan een nieuwe documentaire (de vijfde) en een nieuw boek (het vijfde). Exemplarisch voor hoe Thieme de afgelopen jaren haar politieke boodschap verspreidt: vooral buiten het parlement. Als de impact maar zo groot mogelijk is. "Wij dromen niet wanneer wij de eerste minister-president kunnen leveren. Wij dromen van waar we het meest effectief zijn", zegt Thieme over die aanpak.

Dat de partij vorig jaar in de Kamer van twee naar vijf zetels sprong, komt volgens Thieme doordat haar standpunten al lang niet meer als radicaal worden gezien. Neem bijvoorbeeld de impact van het eten van vlees op het klimaat: tien jaar geleden werd ze ervoor uitgelachen, nu is het 'mainstream' geworden. "Perfect", vindt de partijleider.

Nu de Partij voor de Dieren aan alle kanten is gegroeid, zou je verwachten dat de roep om zelf aan de knoppen te zitten ook luider wordt. Maar macht zit niet per se in regeren, is en blijft Thieme haar overtuiging. Sterker, schaven aan je idealen om in een coalitie te komen is voor haar absoluut een gruwel.

“Jesse Klaver neuriet het liedje van de Partij voor de Dieren mee, alleen kent hij de tekst nog niet”
Marianne Thieme

Klopt het dat er meer aandacht is voor de Partij voor de Dieren?

"Het gaat op en neer. Net na de oprichting in 2002 hield men het niet voor mogelijk dat er een partij voor de dieren was. Toen we in 2006 in de Kamer kwamen, vroeg men zich af of we zouden blijven. Ook dat was een opleving qua aandacht, maar de inhoudelijke interesse bleef achter."

"De aandacht groeide weer na onze winst met de gemeenteraadsverkiezingen afgelopen maart (de partij groeide van twaalf naar dertig raadszetels, red.). Ik denk dat ons succes de media heeft overvallen."

"Onze winst is deels te verklaren door ons antwoord op de klimaat- en economische crisis. We kunnen laten zien dat we een breder programma hebben dan wie niet verder leest dan de naam van onze partij."

Iedere partij kwam wel met een antwoord op de financiële crisis. Was dat van jullie zo anders?

"Je zag vooral damage control. Linkse partijen roepen om het nationaliseren van banken en voor hogere belastingen voor de allerrijksten. Maar echte kritiek op het systeem, zoals dat we op een te grote voet leven en economische groei niet als doel moeten hebben, is er niet bij de traditionele partijen."

"Wij zeggen: het systeem moet anders. Wat dat betreft zijn we een revolutionaire partij. Dat wordt nog steeds niet altijd goed begrepen in debatten."

Tijdens uw eerste debat over de regeringsverklaring in 2007 begon u al direct over de relatie tussen het klimaat en de bio-industrie. Bijna exact diezelfde punten maakte u tijdens het debat over de laatste regeringsverklaring tien jaar later. Is er dan niets veranderd?

"Absoluut wel! Maar iedere wereldverbeteraar weet: je moet blijven hameren op hetzelfde aambeeld. Steeds een druppel laten vallen op dezelfde steen totdat er eentje dwars doorheen gaat. Zo zijn wij ook bezig in deze Kamer. Intussen zie je dat steeds meer partijen onze onderwerpen overnemen."

Thieme tijdens de demonstratie Stop de Stalbranden op het Plein in Den Haag. (Foto: ANP)

Welke partijen en welke standpunten?

"D66 had een vleestaks staan in het verkiezingsprogramma van 2012. Alleen gebruikte de partij dat als wisselgeld in onderhandelingen met de coalitie. Voor ons zijn dat kernpunten."

"Daarom snap ik niet dat partijen gaan regeren die weinig gemeenschappelijks hebben, zoals nu de VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Het is een ratjetoe. Dat D66 en de ChristenUnie samenwerken is volstrekt ongeloofwaardig."

"Ik verwacht dat er bij de volgende verkiezingen eerder wordt gekeken naar overeenkomsten in plaats van naar de grootte van de partij. Dan krijg je een robuuste coalitie met misschien wel meer partijen, maar ook met meer overeenkomsten waardoor je trouw kan blijven aan je idealen."

Compromissen sluiten kun je toch ook als kracht zien van ons parlementaire stelsel?

"Compromisme, dus niet het compromis, als doel op zich is een verlies. Het is samenwerken zonder inhoud, technocratisch. Een verlies van de parlementaire kracht en een verlies van onze democratie."

U probeert nu al jaren de politiek vanaf de zijlijn te beïnvloeden, maar u wilt toch ook weleens uw handtekening onder een wet zetten?

"Absoluut. Bij de gemeenteraadsverkiezingen hebben we behoorlijk gewonnen. We konden in verschillende steden een belangrijke partner zijn in de coalitie en stonden daar ook open voor, alleen is het niet gebeurd. Partijen kunnen nu nog om ons heen lopen. Ze vinden ons nu nog te spannend."

“Compromisme als doel op zich is een verlies van de parlementaire kracht en een verlies van onze democratie”
Thieme

Hoelang wilt u nog langs de zijlijn staan?

"Ik zie ons niet als een partij langs de zijlijn. Politiek gaat niet alleen over meerderheden met als doel in een coalitie te komen. Politiek gaat over invloed, dat is heel wat anders. Dat betekent vasthouden aan je idealen en andere partijen inspireren zodat zij je onderwerpen overnemen. Dat zien we ook gebeuren."

"Wij dromen niet wanneer wij de eerste minister-president kunnen leveren. Wij dromen van waar we het meest effectief zijn. Dat is soms met de oppositie, soms met de coalitie. We komen dus niet op een punt dat we onze activistische veren afschudden."

Straks wordt de Partij voor de Dieren groot, maar staat vervolgens wel alleen.

"Onze voorstellen zijn realistisch. Dat zegt natuurlijk iedere partij van zichzelf, maar als wij niets doen, gaat onze planeet eraan. Onze ideeën worden veel meer mainstream en worden besproken op grote evenementen zoals het World Economic Forum. Voorheen gebeurde dat alleen in kleine, radicale groepjes."

Bent u bang dat andere partijen het gras voor jullie voeten wegmaaien?

"Nee, heel graag zelfs. Ik zie het ook al gebeuren. Jesse Klaver heeft heel goed naar mijn bijdragen gekeken. Hij neuriet het liedje van de Partij voor de Dieren mee, alleen kent hij de tekst nog niet."

GroenLinks, SP en PvdA werken samen als 'links blok' vanuit de oppositie. Voelt u zich overgeslagen?

"Ze voeren oppositie vanuit een compromis dat ze ook nog eens eerst samen hebben bedacht. Dan sta je niet sterker tegenover een regering. Je doet water bij de wijn terwijl je in de oppositie zit, dat vind ik geen slimme tactiek."

Hoe voelt het dat u bovenaan het reizenregister van de Kamer staat en tegelijkertijd tegen vliegen bent?

"Ik zit twaalf jaar in de Kamer en heb 33 reizen gemaakt. Dat zijn er twee tot drie per jaar. Die doe ik zo veel mogelijk met de trein en als het niet anders kan met het vliegtuig. Zoals naar Australië bijvoorbeeld."

Snapt u dat het er gek uitziet?

"Ik hoor vooral van mensen dat ze het goed vinden dat ik wereldwijd strijd tegen dierenleed en voor duurzaamheid. Zij snappen dat ik dat zo milieuvriendelijk probeer te doen."

Het doel heiligt de middelen?

"Niet altijd. Maar in dit geval zo consciëntieus mogelijk."

Zien we u volgend jaar na de verkiezingen voor het Europese Parlement terug in Brussel als leider van een Europa-brede partij voor de dieren?

"Daar denk ik eerlijk gezegd niet over na. Ik zie mezelf meer als stuwende kracht door kennis en ervaring te delen. Ik hoop wel dat er een Europese dierenpartij komt, daar werken we aan. Maar ik blijf in de Tweede Kamer."

“Zodra de Partij voor de Dieren overbodig kan worden verklaard, zal dat ook gebeuren”
Thieme

Dit jaar bleek dat u niet vaak in de Kamer aanwezig was.

"Er was een lijstje waarop je kon zien dat ook Klaas Dijkhoff en Alexander Pechtold (respectievelijk fractieleiders van VVD en D66, red.) er weinig waren. Maar ik word eruit gepikt terwijl ik nota bene een internationale revolutie aan het organiseren ben."

"Zodra de Partij voor de Dieren overbodig kan worden verklaard, zal dat ook gebeuren. We zijn echt een andere partij, dat veroorzaakt veel ongemak."

Bedoelt u een internationale revolutie organiseren serieus?

"Jazeker! Er moet absoluut een revolutie plaatsvinden. Wij hebben kritiek op het totale systeem, dan moet je een groeiende minderheid hebben die zorgt dat de massa verandert."

"Kijk naar de sociale veranderingen in de wereld zoals de antislavernij en vrouwenrechten. Die begonnen klein. Op gegeven moment ontstaat er een zwaan-kleef-aan-effect en krijg je steeds meer volgers."

"Rosa Parks had nooit gedacht dat haar actie door niet op te staan voor witte mensen in de bus zo'n grote impact op de burgerrechtenbeweging in de Verenigde Staten zou hebben. Er zijn nu ook mensen die over ons denken: kan het allemaal wel wat zij willen? Reken maar! De geschiedenis heeft dat bewezen."

"Wij willen de voorhoede zijn van nieuwe groene beweging die niet de mens centraal stelt maar de planeet. Dat is de revolutie."