Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog zijn niet meer de enige wadden van Nederland. Gloednieuw zijn de Marker Wadden in het Markermeer, die vanaf zaterdag 8 september te bezoeken zijn. Hoe ontstaat zo'n natuurgebied eigenlijk? En wat kun je er doen?

Ruim vier jaar is er zand gespoten en met modder gesleept om natuurgebied Marker Wadden te creëeren. Dit nieuwe stuk land, bestaande uit vijf eilanden van in totaal 220 hectare moet als toevluchtsoord dienen voor tientallen soorten vogels. 

Eilanden dienen als 'schoonmaker'

De eilandengroep is door Natuurmonumenten aangelegd met als belangrijkste doel het troebele Markermeer weer schoon te krijgen. Het meer was 'dood' door het stilstaande water en ook de Afsluitdijk en Houtribdijk, die geen natuurlijke oevers hebben, hielpen niet bepaald mee.

Een andere belangrijke reden is de noodzaak om een nieuw natuurgebied te creëren voor vogels, die rustplekken nodig hebben tijdens hun trek. "Dat kun je vergelijken met een supermarkt waarvan de schappen nauwelijks gevuld zijn", vertelt de boswachter van de eilanden, Andre Donker. "Zo was Nederland de laatste tijd voor de vogels. Nu zijn we de schappen weer aan het vullen. En het aantal vogels dat erop afkomt is enorm."

Opgespoten zand en slib

Voor het ontwerp voor de Marker Wadden werd een aantal jaar geleden een wedstrijd uitgeschreven. Baggerbedrijf Boskalis sleepte de opdracht in de wacht.

Jeroen van der Klooster van Boskalis, legt uit hoe de eilanden zijn 'gemaakt': "We spuiten zand op totdat het boven water komt, de zogenaamde zandranden."

Daarna wordt het opgevuld met slib dat uit het meer gehaald wordt. "De paden voor voetgangers zijn aangelegd op de zandranden." De laag van puin en schelpen zorgt ervoor dat je er goed kunt lopen.

'Ongelofelijk, wat we hier in Nederland doen'

Voor projectleider Martin Wassen van de Universiteit Utrecht is een droom realiteit geworden. Sinds 2014 is de Universiteit Utrecht samen met de universiteiten van Delft en Amsterdam met buizen vol modder, wormen en riet in de weer om te kijken hoe de bodem van het nieuwe eiland het stevigst gemaakt kon worden.

De onderzoeker geeft tot in de Verenigde Staten presentaties over de Marker Wadden. "Mensen vinden het ongelofelijk wat we hier in Nederland doen."

Het water rondom het eiland is expres ondiep gemaakt, wat ervoor zorgt dat het water warm is en dat er veel kan groeien en broeden. In dat ondiepe water zitten watervlooien en plankton. Er zijn waterplanten gaan groeien en ook vissen hebben de eilanden gevonden. Het duurt nog wel een aantal jaren voor het water helemaal helder is, verwacht Wassen.

Veerkachtige natuur

Naarmate de begroeiing van het eiland toeneemt, kunnen er ook vogels als de lepelaar, baardmannetjes, blauwborsten en de roerdomp komen. De vogels kunnen ook goed gedijen, omdat er geen vossen op het eiland zitten.

"Zo heeft alles met elkaar te maken", zegt Wassen. "De mens schept omstandigheden voor dieren en die vinden het uit zichzelf. Binnen de kortste keren zitten ze er. Dat laat zien hoe veerkrachtig de natuur is."

Nieuwe bestemming in Nederland

"Het is een prachtige nieuwe bestemming in Nederland", stelt Agnieszka Juszczak van de provincie Flevoland. "Een goede plek voor mensen die van rust, natuur en van vogels houden," vult ze aan. Naast wandelen (de langste wandelroute is 12 kilometer) kunnen mensen er zwemmen en op het glooiende strand liggen. Er komen ook een paar kampeerplekken, een bescheiden strandtent en een vakantiehuisje.

Volgens de boswachter van de eilanden, Andre Donker, zijn de Marker Wadden een vogelparadijs. "Maar naast vogels gaan ook mensen hier blij van worden. Je bent echt even weg als je hier zo midden op het Markermeer bent. Er is vrijheid en ruimte, zand en water. Heel in de verte kun je Enkhuizen en Almere zien liggen."

Wat is er te doen bij de Marker Wadden?

Wie binnen komt varen op de Marker Wadden kan zijn boot aanleggen in een natuurhaven, waar plek is voor zo'n 25 boten. Ook zijn er aanlegplaatsen voor boten met grotere groepen. Eenmaal aan land betreed je een gebied van zand en klei dat net ingezaaid is.

Wie uitzicht over het hele eiland wil, kan de uitkijktoren beklimmen. Maar je kunt de dieren ook van dichtbij zien, door in de zogenaamde 'duikeend' te gaan, waar je door een glasplaat in het water kunt kijken. Zo kun je plankton, visjes en misschien een duikende eend zien.

De vogels kun je goed bekijken in de drie vogelhutten op het eiland of bij verschillende kijkschermen. "Het heeft er al tjokvol met vogels gezeten", vertelt boswachter Donker trots.

Ook oeverzwaluwen en de visdief zijn gespot in het nieuwe natuurgebied dat vanaf 8 september open wordt gesteld voor bezoekers. Tijdens het openingsweekend vaart er een veerdienst vanaf Lelystad. Belangstellenden moeten hier een kaartje voor reserveren. Plannen voor een vaste veerdienst zijn nog in de maak. In de tussentijd kun je privé of met een excursie naar het eiland varen.

Mensen zijn welkom

Gaan de mensen de natuur niet verstoren? "Dat gaat niet zo snel gebeuren", zegt de boswachter. "Het eiland is groot. Ook stap je niet zomaar even in de auto om erheen te gaan, het is daarna nog een aardig stuk varen. En voor de haven geldt: vol is vol. Daarnaast hebben de vogels de vier andere eilanden voor zichzelf. Als ze het te druk vinden worden, verspreiden ze zich daarheen voor totale rust."

Het is juist de bedoeling dat het gebied ook voor mensen toegankelijk is, voegt de boswachter toe. "Veel leden en donateurs van Natuurmonumenten en de Postcodeloterij hebben het gebied mogelijk gemaakt. Dan moet je het mensen ook gunnen om het te kunnen zien."

Copyright foto's: ANP