Hoe de bemoeienis van Trump de rijkste sport van de VS overschaduwt

De Amerikaanse National Football League (NFL) is de rijkste sportcompetitie ter wereld, maar in aanloop naar de start van het nieuwe seizoen op donderdag ging het weer bijna net zo vaak over Donald Trump als over de sport zelf. Hoe de actie van één speler, het volkslied en de president al twee jaar de populairste sport van de VS overschaduwen.

Het was een van de slechtste dagen uit de ambtsperiode van Trump, maar dat was niet waar de 45e president van de Verenigde Staten het op deze augustusavond in Charleston, West Virginia over wilde hebben.

"Jullie zijn trots op ons land, trots op onze geschiedenis, en in tegenstelling tot de NFL eren en koesteren jullie onze geweldige Amerikaanse vlag", zei Trump tegen een zaal voor supporters. "Terwijl NFL-spelers - sommigen, niet allemaal - knielen, staan jullie allemaal vol trots voor ons volkslied."

Het leverde de president applaus op - en een afleidingsmanoeuvre. Door zijn zoveelste aanval op de NFL en de knielende spelers hoefde Trump het niet te hebben over zijn voormalig campagneleider Paul Manafort, die eerder op deze dinsdag veroordeeld werd voor belastingontduiking en bankfraude. En hij hoefde niets te zeggen over zijn voormalige advocaat Michael Cohen, die een paar uur eerder onder meer bekende dat hij in opdracht van Trump zwijggeld heeft betaald aan pornoactrice Stormy Daniels.

Trump gebruikte in Charleston een inmiddels beproefde tactiek, waarvan hij weet dat die aanslaat bij zijn achterban. En dus is het een tactiek die bij de 32 NFL-eigenaars de schrik om het hart doet slaan.

Eerste knielende speler heeft geen club meer

De American footballer die twee jaar geleden als eerste knielde tijdens het spelen van het volkslied voor een NFL-wedstrijd om aandacht te vragen voor de onderdrukking van minderheden in de VS, sprak vier maanden eerder ook voor een volle zaal, al was de setting onvergelijkbaar.

Colin Kaepernick (30), die een rechtszaak heeft aangespannen tegen de NFL omdat hij vindt dat eigenaars hebben samengezworen om hem geen nieuw contract meer aan te bieden, kreeg in april in Amsterdam de Ambassador of Conscience Award, een prijs die Amnesty International jaarlijks uitreikt aan iemand die zich op bijzondere wijze heeft ingezet voor mensenrechten.

Kaepernick zegt zelden nog iets in de openbaarheid sinds hij begin 2017 zijn contract opzegde bij San Francisco 49ers en - volledig tegen zijn zin in - uit de NFL verdween, maar voor deze gelegenheid maakte hij een uitzondering. In zeven minuten hield de zoon van een blanke moeder en een donkere vader, die als baby geadopteerd werd door een blank echtpaar, een vurig en soms zeer emotioneel betoog.

"Hoe kun je staan voor het volkslied van een land dat verkondigt dat er vrijheid en rechtvaardigheid voor allen is, maar dat veel van zijn inwoners zo onrechtvaardig behandelt?", vroeg Kaepernick aan zijn gehoor. "Hoe kun je niet woedend zijn als je weet dat er altijd het risico bestaat dat er doden vallen op straat? Hoe kun je bewust je ogen sluiten voor de waarheid dat er systematisch, racistisch gekleurd onrecht bestaat?"

Kaepernick nam beveiliging mee naar Amsterdam

Het was een speech die alle grote Amerikaanse tv-journaals had gehaald, ware het niet dat Kaepernick en zijn management niet wilden dat de toespraak live werd uitgezonden. De speech werd pas dagen later integraal gepubliceerd op het YouTube-kanaal van Amnesty International.

"We merkten dat er vanuit de media heel veel belangstelling was, maar Kaepernick was heel erg beducht voor publiciteit die hij zelf niet in de hand had", zegt Eduard Nazarski, directeur van Amnesty International Nederland, vier maanden later. "Hij wilde ook niet geïnterviewd worden. 'Ik ben een sportman, geen mediaman', zei hij."

"Ik vond zijn toespraak echt heel sterk, dat heb ik hem na afloop ook verteld. Maar hij en zijn manager - die hij blind vertrouwt - vonden de veiligheid en de dubbelcheck voordat dingen naar buiten zouden komen toch belangrijker."

Grote groepen Amerikanen zien de beweging die Kaepernick begonnen is namelijk niet als een protest tegen onderdrukking van minderheden, maar als onpatriottisch, als een teken dat de knielende speler geen respect heeft voor de VS.

"Kaepernick heeft een manier gevonden om de combinatie van racisme en een veel te bruut politieoptreden in de VS aan de orde te stellen, dat is een hele prestatie", stelt Nazarski. "Maar het heeft hem persoonlijk ook heel veel problemen opgeleverd, van het feit dat hij nog steeds geen nieuwe club heeft tot scheldpartijen en haat."

"Hij moet vrezen voor zijn veiligheid en wilde dan ook dat pas minder dan 24 uur van tevoren bekend zou worden dat hij onze award zou krijgen. Hij had bovendien een paar enorme bewakers bij zich. Het is met geen pen te beschrijven wat die man allemaal over zich heen heeft gekregen."

Tijdlijn Colin Kaepernick

  • 2012/2013: Quarterback Colin Kaepernick leidt San Francisco 49ers in zijn eerste seizoen als basisspeler naar de Super Bowl. De 49ers verliezen de finale van het NFL-seizoen nipt van Baltimore Ravens.
  • Juni 2014: Kaepernick tekent een zesjarig contract ter waarde van maximaal 126 miljoen dollar bij de 49ers.
  • Augustus 2016: Kaepernick blijft in het voorseizoen op de bank zitten tijdens het spelen van het volkslied. Zijn actie wordt pas na drie weken opgemerkt. Hij legt tegen een journalist van NFL.com uit dat hij protesteert tegen de onderdrukking van minderheden in de VS.
  • September 2016: Na een gesprek met een voormalig commando uit het Amerikaanse leger besluit Kaepernick om te knielen tijdens het volkslied.
  • Maart 2017: Kaepernick licht de optie om zijn contract bij de 49ers te ontbinden, waardoor hij transfervrij is. Geen club durft hem daarna nog in dienst te nemen.
  • November 2017: Kaepernick start een arbitragezaak tegen de NFL. Hij beweert dat de eigenaars van de clubs samenzweren om hem geen contract aan te bieden.
  • Augustus 2018: Een onafhankelijke arbiter bepaalt dat de rechtszaak van Kaepernick tegen de NFL door mag gaan.

'Haal die klootzak direct van het veld!'

Dat Kaepernick het nodig vindt om beveiliging in te huren in een stad waar hij relatief anoniem over straat kan, tekent de verbeten manier waarop het debat over het wel of niet knielen tijdens het volkslied gevoerd wordt in de VS. En Trump, die in 2014 tevergeefs probeerde om eigenaar te worden van NFL-club Buffalo Bills, heeft sinds hij president is geen moment onbenut gelaten om het sentiment tegen de knielende NFL-spelers te voeden.

Vorig jaar september gaf de president bij een bijeenkomst in Huntsville, Alabama een duidelijk advies aan de NFL. "Zouden jullie niet graag zien dat een NFL-eigenaar tegen een speler die geen respect voor de vlag toont een keer zegt: 'Haal die klootzak direct van het veld, hij is ontslagen!' Die eigenaar zou dan voor een week de populairste persoon van het land zijn."

Deze uitspraken zorgden een paar dagen later voor een flinke stijging in het aantal protestacties voor de NFL-wedstrijden van dat weekend, maar Trump was niet onder de indruk. In november schreef hij op Twitter: "Kun je geloven dat spelers geen respect kunnen blijven tonen voor ons land, onze vlag en ons volkslied zonder ervoor gestraft te worden. De baas van de NFL heeft geen controle meer over zijn steeds slechter presterende competitie. De spelers zijn de baas!"

'Iedereen in NFL wil dat Trump ophoudt met zijn aanvallen'

Of de NFL steeds slechter presteert is maar de vraag, want er stemmen tussen september en februari nog steeds elke week tientallen miljoenen Amerikanen af op de NFL-wedstrijden en de populairste sportcompetitie van de VS haalde vorig jaar een geschatte omzet van liefst 12 miljard euro. Maar de NFL en zijn schatrijke clubeigenaars begrijpen wel dat elke aanval van Trump slecht is voor hun bottom line.

"Ons probleem is dat we een president hebben die het knielen tijdens het volkslied gebruikt voor zijn eigen gewin. Dat zorgt voor verdeeldheid en is verschrikkelijk", zei New England Patriots-eigenaar Robert Kraft, nota bene een vriend van Trump, vorig jaar oktober bij een bijeenkomst op het hoofdkantoor van de NFL, in audio die uitlekte via The New York Times.

"Het is problematisch dat Trump zo veel interesse heeft in wat wij doen", stelde de invloedrijke Dallas Cowboys-eigenaar Jerry Jones, ook een vriend van de president, vorige maand. "Ik, en met mij iedereen in de NFL, zou heel graag willen dat dit ophoudt."

De NFL probeerde in mei met nieuwe regels een einde te maken aan zijn 'volksliedprobleem'. De organisatie besloot dat teams een boete zouden krijgen als een speler niet zou staan tijdens het spelen van het volkslied. Spelers kregen wel de optie om in de kleedkamer te blijven tijdens de Star-Spangled Banner.

Dit compromis werd zeer slecht ontvangen door de spelersvakbond, en nadat in juli uitlekte dat Miami Dolphins zijn spelers mogelijk voor vier duels zou schorsen als ze zouden knielen, kwam er razendsnel een overeenkomst tussen de spelers en de NFL dat er voorlopig geen nieuwe regels komen voor het volkslied. En zo is met het nieuwe seizoen voor de deur, het einde van deze nationale discussie en de bemoeienis van Trump nog lang niet in zicht.

'Discussie over racisme bij Amerikaanse politie gaat zeker verder'

Miami Dolphins-speler Kenny Stills keek begin augustus tijdens het spelen van het volkslied voor de oefenwedstrijd tegen Tampa Bay Buccaneers om zich heen en zag tot zijn opluchting dat hij niet de enige was die knielde. Ook zijn nieuwe teamgenoot Albert Wilson koos ervoor om niet te staan.

"Ik wist niet hij ook zou knielen, het gebeurde gewoon", zei Stills na de wedstrijd. "Het is niet makkelijk geweest om onderdeel te zijn van dit protest. Ik dacht dat ik vandaag in mijn eentje zou zijn, maar ik ben blij dat Albert ook ziet wat er in Amerika aan de hand is en dat hij er wat aan wil doen."

Stills, Wilson en nog een handvol andere knielende spelers zullen ervoor zorgen dat Kaepernick ook in het komende NFL-seizoen nog steeds een belangrijke bijrol heeft, hoewel de kans nihil is dat hij ooit nog op het veld te zien zal zijn.

"De discussie over racisme bij de Amerikaanse politie gaat hoe dan ook verder", zegt Amnesty International-directeur Nazarski. "Voorspellen is altijd linke soep in mensenrechtenland, maar Kaepernick heeft iets losgemaakt met zijn actie, iets dat je niet snel meer weg krijgt uit de Amerikaanse samenleving."

Lees meer over:

Gerelateerde artikelen

NUshop

Tip de redactie