Na twintig jaar onderzoek heeft justitie eindelijk een verdachte op het oog in de moordzaak van Nicky Verstappen, de elfjarige jongen die in 1998 op de Brunssumerheide werd misbruikt en gedood. Het DNA op de pyjama van Nicky komt volledig overeen met het DNA van Jos B.. Wie is deze man? 

Als kort na de vondst van de om het leven gebrachte Nicky Verstappen twee marechaussees de locatie bewaken waar Nicky gevonden is, nadert een dan 35-jarige man de plek op de fiets.

De marechaussees vinden het vreemd dat de man daar op dat tijdstip - het is kort na middernacht - rijdt. Ze houden hem staande en vragen de man wat hij daar doet. Het is warm en door een rondje te fietsen hoopt de man wat verkoeling te vinden, zegt hij.

De marechaussees schrijven zijn contactgegevens op en daardoor komt de man, die Jos B. heet, als passant in het dossier van de dood van Nicky Verstappen te staan.

OM spreekt van doorbraak

Woensdag werd duidelijk dat B., twintig jaar na de dood van Nicky, hoofdverdachte is in de langlopende moordzaak. Het Openbaar Ministerie (OM) spreekt van een doorbraak, nu het een verdachte op het oog heeft. Maar diezelfde verdachte moet nog wel gevonden worden, want sinds februari van dit jaar wordt B. vermist.

Voordat B. in februari afreist naar de Franse Vogezen en er voor het laatst contact met hem is, woonde hij het grootste deel van zijn leven in Simpelveld. Het dorp telt ruim vijfduizend inwoners en ligt in het uiterste zuiden van Limburg aan de grens met Duitsland. De vader van B. is bij een hartoperatie overleden toen B. en zijn twee zussen nog klein waren. Als zijn zussen het huis uit zijn, blijft B. bij zijn moeder wonen.

Hij werkt in de loop van de jaren op een peuterspeelzaal, helpt kinderen om tijdens vakantieweken houten hutten te bouwen en begeleidt kinderen bij de scouting in het zuiden van Limburg. De oefeningen die hij de kinderen wil laten doen om te kunnen overleven in de natuur, beheerst B. zelf tot in de puntjes. Hij is een ervaren 'bushcrafter' waardoor hij technieken heeft geleerd om te overleven in de natuur.

Voor zijn vlucht verblijft hij vaker weken in de wildernis zonder dat er iets van hem wordt vernomen. Hij meldt dan wel altijd aan familie of vrienden welke route hij aflegt en wanneer hij van plan is terug te keren, iets wat gebruikelijk is in de wereld van de bushcrafters. Als er tijdens een wandeltocht dan iets gebeurt, zijn er in ieder geval aanknopingspunten die gebruikt kunnen worden tijdens de zoektocht.

De hut The Old Crow is de laatste plek waarvan bekend is dat B. daar was. (ANP)

B. zou in februari aan een lange wandeltocht beginnen

Begin van dit jaar laat B. weten dat hij van plan is om van The Old Crow, een hut nabij Sainte-Marie-Aux-Mines in de Franse Vogezen, naar Wissembourg te lopen. Dat Franse dorpje ligt aan de grens met Duitsland. De tocht zal drie weken duren en hij is van plan om daarna terug te keren naar Nederland om zijn zieke moeder te bezoeken. Als de gezondheid van zijn moeder daarom vraagt is hij ook bereid om eerder terug te komen. Daaruit kan worden geconcludeerd dat hij geregeld contact wil hebben met zijn familie.

Op het forum van bushcrafters in Nederland schrijft Erik van 't Padje, zelf bushcrafter en een goede bekende van B., dat hij op 19 februari de laatste sms krijgt van B.. Hij meldt dat B. de dag erna vertrekt voor zijn wekenlange wandeling.

Op 20 februari verlaat B. zijn hut, zonder telefoon. Die laat hij achter in The Old Crow. Wel neemt hij een outdooruitrusting mee en heeft hij apparatuur bij zich waarmee hij kan meten op welke gps-coördinaten hij zich bevindt. Een week voordat B. aan zijn tocht begint, pint hij op 14 februari voor het laatst. Hij doet dat om boodschappen te betalen in een winkel in Sainte-Marie-Aux-Mines.

Volgens Van 't Padje, die zelf begin maart vanuit The Old Crow vertrok en onderweg naar B. zocht, moet B. extreme omstandigheden tegen zijn gekomen. De paden zijn glad door het ijs en er ligt een dikke laag sneeuw. Ook is de temperatuur gedaald tot ver onder het nulpunt.

Familie en vrienden geven B. op als vermist

Als er in april nog steeds geen contact is gelegd met de 55-jarige bushcrafter uit Simpelveld slaan vrienden en familie alarm. Er gaat een vermissingsbericht uit en bushcrafters uit zowel Nederland als andere Europese landen gaan naar hem op zoek. In het voorjaar overlijdt de moeder van B.. Hij ontbreekt op haar begrafenis.

Inwoners van Simpelveld zeggen dat ze hem in april nog hebben gezien in het dorp, maar zeker is dat niet. Begin april doet de politie een oproep aan vijfhonderd mannen om zich alsnog te melden voor DNA-onderzoek. De mannen maken deel uit van een groep van vijftienhonderd mannen die in oktober 2017 al een oproep hebben gekregen, maar zich daarvoor nog niet gemeld hebben. 

De politie wil dan al lange tijd de beschikking krijgen over het DNA van B.. Omdat hij als passant nog steeds in het dossier van de vermoorde Nicky Verstappen staat, wordt ook hij opgeroepen voor een DNA-onderzoek. De politie komt twee keer bij hem aan de deur, maar er wordt dan niet opengedaan. Aan verdere oproepen om DNA af te staan geeft B. geen gehoor.

Omdat B. door vrienden en familie als vermist is opgegeven en omdat hij geen gehoor gaf aan de oproep om DNA af te staan, worden spullen van hem naar het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) opgestuurd. Daar wordt DNA van afgenomen en vergeleken met het DNA dat is veiliggesteld van de pyjama en de onderbroek van Nicky.

In juni blijkt dat de twee DNA-sporen volledig met elkaar overeenkomen en vanaf dat moment wordt B. niet meer gezocht als vermist persoon, maar als verdachte in de moord op Nicky Verstappen.

'Als je gedag zei, reageerde hij niet'

Als woensdag blijkt dat B. zichzelf waarschijnlijk bewust onvindbaar heeft gemaakt, schrikt de bushcraftwereld op. Ze blijken maanden te hebben gezocht en geld te hebben gestoken in de zoektocht naar iemand die juist niet gevonden wilde worden.

"Ik heb hem vorig jaar februari uitvoerig gesproken toen ik hem in Simpelveld ophaalde om in Frankrijk naar een begrafenis te gaan van een bushcraftinstructeur die we beiden kende. Maar hij is niet iemand die erg spraakzaam is. Het is een heel gesloten iemand", schetst Siegurd van Leusen, eigenaar van een bushcraftwinkel in Loosdrecht.

Dat beeld bevestigt Wiel Weijers, die ook in Simpelveld woont. "Hij liep vroeger weleens langs, maar dan zei hij niets. Als je gedag zei, reageerde hij niet. Het is een ingetogen iemand, die teruggetrokken leefde. Een einzelgänger, zouden we hier zeggen."

Volgens een buurtbewoner die al meer dan vijftig jaar in Simpelveld woont en anoniem wil blijven, praatte B. met niemand. "Ook de rest van zijn familie hield altijd afstand. Ze waren allemaal hetzelfde, je kreeg er geen contact mee."

B. was verdachte in eerdere zedenzaak

B. komt niet alleen door de zaak-Nicky Verstappen in de politiesystemen voor. Het is bekend dat hij in 1985 verdachte is in een zedenzaak in Simpelveld, maar veroordeeld wordt hij nooit. De reden is onbekend. Na een aantal jaar moeten dossiers in het archief van het OM worden vernietigd. 

Nadat bekend wordt dat B. wordt gezocht voor de moord op Nicky Verstappen duikt een artikel uit 1985 uit het Limburgs Dagblad op. Daarin staat dat "een man uit Simpelveld heeft bekend dat hij ontucht met meerdere kinderen heeft gepleegd".

Ook in het jaar ervoor zou de man ontucht hebben gepleegd met twee minderjarige jongens. De naam van de man wordt niet genoemd in het artikel.

De NOS meldt vrijdagavond op basis van de rechtbankinschrijving van destijds dat het in die zaak om B. gaat. Hij kreeg in de zaak een proeftijd van twee jaar opgelegd. Uiteindelijk is de zaak geseponeerd, wat er op zou wijzen dat hij tijdens de proeftijd niet opnieuw de fout is ingegaan.

De foto die de politie van Jos B. verspreidde. (ANP)

OM denkt dat B. nog leeft

Volgens bushcrafter Van Leusen zouden zelfs de meest ervaren bushcrafters het heel zwaar hebben om te overleven zonder contact met de buitenwereld. "Hij is gevlucht in een periode van extreme weersomstandigheden. Er lag toen veel sneeuw en het was -20 graden Celsius. Dat is voor bijna geen enkele bushcrafter te doen."

Toch zegt Jan Eland, hoofdofficier van justitie, dat er "steeds meer aanwijzingen komen" die erop wijzen dat B. nog leeft. Hij zou in dat geval ergens in de wildernis van Europa moeten zijn. Van Leusen denkt dat het niet onmogelijk is om te overleven in de bergen en de bossen. "Maar ik vraag me af of hij de expertise heeft die zover gaat dat hij dat kan." 

Vrijdag maakt Peter R. de Vries bekend dat B. op 27 april nog inlogde op internet. B. deed dat onder een nickname. De Vries doet al jarenlang onderzoek naar de moord op Nicky Verstappen en is vertrouwenspersoon van de familie geworden.

Peter R. de Vries is inmiddels vertrouwenspersoon van de familie Verstappen. (ANP)

In de winter wordt het lastiger om te overleven

Van Leusen denkt dat B. in de zomer kan overleven door noten, bessen en wortels te eten. "Het is bekend dat hij ervaring heeft met eetbare planten. Daarnaast kan hij paddenstoelen eten. Maar ik betwijfel of hij de ervaring heeft om in de winter op een andere manier eiwitten binnen te krijgen door vis of andere dieren te vangen."

Om te overleven zal B. ook vuur moeten maken en in West-Europa betekent dat dat "je jezelf blootstelt", aldus Van Leusen. "De jachttijd is begonnen en veel jagers komen in gebieden die afgelegen zijn. Die kunnen dan de rook zien of ruiken."

Justitie is er alles aan gelegen B. te vinden en arresteren. "We weten uit de DNA-sporen zeker dat hij getuige is geweest van de laatste uren van Nicky Verstappen. Eigenlijk kan het niet anders dan dat hij erbij was toen Nicky doodging. Hij heeft ons wel het nodige uit te leggen", aldus Eland.

Eland is niet bang dat B. "zichzelf iets aandoet", omdat het onderzoeksteam steeds meer aanwijzingen krijgt dat hij zich bewust onvindbaar maakt. "Uiteindelijk loopt hij tegen de lamp, daar ben ik van overtuigd en ik hoop dat het op korte termijn is."

Nu Jos B., verdachte in de zaak-Nicky Verstappen, zondagavond 26 augustus is aangehouden in Spanje, is het voor ons niet langer van belang zijn volledige naam en foto op te nemen in onze berichtgeving.