Madonna bijna zestig: Doet ze er nog toe?

Like a Virgin, Holiday, La Isla Bonita en Vogue: zomaar wat onvergetelijke nummers die afkomstig zijn van één vrouw: de 'Queen of Pop', Madonna. Jarenlang was ze niet weg te denken uit de hitlijsten en alles wat de zangeres aanraakte, veranderde in goud. Donderdag viert ze haar zestigste verjaardag. Is ze nog altijd relevant, of is het beter de microfoon op te bergen?

Madonna's zangcarrière begint in de jaren tachtig, nadat ze tot de conclusie is gekomen dat een baan als danseres er voor haar niet in zit. Nadat ze in een paar bandjes heeft gezongen, besluit ze het solo te proberen, en in 1983 komt ze met haar debuutalbum Madonna.

Sinds die tijd heeft ze wereldwijd meer dan 335 miljoen albums en singles verkocht, schatte Guinness World Records in 2015. Ze is daarmee de bestverkopende vrouwelijke artiest aller tijden. Ook heeft ze zeven Grammy Awards gewonnen en won ze een Golden Globe voor haar rol in de musicalfilm Evita.

De Nederlandse dj en producent Sander Kleinenberg volgt Madonna sinds Holiday, de eerste grote hit van haar debuutplaat. "Rond die tijd raakte ik geïnteresseerd in clubmuziek en Madonna kwam al snel als ster naar voren."

Kleinenberg vindt het knap wat Madonna heeft bereikt, maar noemt haar muzikaal "niet enorm hoogdravend". Ook muziekjournalist Jean-Paul Heck vindt Madonna "geen groot zangeres".

"Ze heeft niet de strot van Adele of Mariah Carey, maar is wel een slimme vrouw die de touwtjes al snel in eigen handen heeft genomen", vertelt Heck. "Bij veel sterren werd hun carrière overgenomen door A&R-managers (manager van een platenmaatschappij die muzikanten begeleidt, red.), maar Madonna heeft altijd haar eigen richting bepaald."

Slimme keuzes

Daarbij heeft ze volgens Heck slimme keuzes gemaakt. "Haar eerste plaat was een beetje een lichtgewicht, maar bij de tweede - Like a Virgin - werkte ze al samen met Nile Rodgers, die toen net Let's Dance voor David Bowie had geproduceerd. Het is slim om zo iemand aan je te koppelen, want het zet je zowel bij de muziekpers als bij de luisteraar in een beter daglicht."

Hoewel Madonna zelf liedjes schreef, zette ze ook anderen voor zich aan het werk. Zo werd de hit Like a Virgin, afkomstig van haar gelijknamige tweede plaat, niet door haarzelf geschreven. "Ze is slim genoeg om in zo'n geval niet haar ego te laten prevaleren, en dat zegt ook wel iets over iemand."

Heck roemt verder de creativiteit van Madonna. "Telkens weet ze de juiste stappen te zetten. En met Like a Prayer was ze ineens ook maatschappelijk geëngageerd." De clip bij dat nummer, de titelsong van het gelijknamige album, deed veel stof opwaaien. Het Vaticaan vond dat er vanwege de erotische en katholieke symboliek sprake van godslastering was en het colamerk Pepsi zegde een miljoenencontract met de zangeres op.

Ook Kleinenberg bewondert het activistische werk van de zangeres. "Er zijn maar weinig artiesten die zo'n vooruitstrevende rol hebben gespeeld. Ze ging het gevecht aan met de kerk, maakte haar eigen keuzes en liet zien dat je als vrouw prima je eigen boontjes kunt doppen."

Introspectieve en relevante albums

Wat Madonna's beste werk betreft kiezen Heck en Kleinenberg allebei voor een ander album: bij Heck is Like a Prayer uit 1989 favoriet en bij Kleinenberg Ray of Light uit 1998.

"Voor Like a Prayer werkte ze samen met Prince en Jeff Porcaro, de drummer van Toto, dus dat was wel een stapje omhoog", zegt Heck. "Met dit album schudde ze haar imago van 'lichtgewicht popidool' van zich af. Ze werd nu zelfs door de alternatieve muziekpers serieus genomen."

Voor Kleinenberg is Ray of Light een van de belangrijkste platen uit zijn leven. "William Orbit, de producer, was echt een genius. Met die plaat liet hij een Madonna zien die inhoud had. Destijds was ze zwanger van haar eerste kind en dat zorgde voor een introspectief album. Ik vind het ook een heel relevant album."

Ook Heck is te spreken over Ray of Light. "Ik vind haar werk van de jaren negentig te conceptmatig, een beetje bedacht. Ze maakte platen als Erotica en Bedtime Stories en die waren gewoon niet zo goed. Ze werkte in die jaren met vijf, zes verschillende producers en de echte hits bleven uit."

Krampachtig omarmen

In 2005 maakte ze het voor Heck weer enigszins goed met Confessions on a Dancefloor, waarvoor ze een sample uit ABBA's Gimme! Gimme! Gimme! (A Man After Midnight) gebruikte, maar daarna heeft ze niets meer uitgebracht wat de muziekjournalist kon bekoren. De laatste nummer 1-hits van de zangeres in Nederland waren 4 Minutes, een samenwerking met Justin Timberlake en Timbaland, en Give It 2 Me, beide uit 2008.

Kleinenberg had gehoopt dat Madonna in de afgelopen jaren een "Lou Reed-achtige" weg was ingeslagen. "Of dat ze een meer jazzy plaat zou maken. Dat krampachtige omarmen van de popcultuur vind ik een beetje jammer."

Als live-artiest is Madonna wat Heck betreft nog wel relevant. Geruchten dat de zangeres volgend jaar op Glastonbury staat, gelooft de muziekjournalist dan ook graag. "De laatste jaren worden meer oude acts teruggehaald en dat werkt gewoon. Ik denk dat de kans ook redelijk groot is dat ze op Pinkpop staat. Jan Smeets zou in z'n handen wrijven met haar."

Ook Kleinenberg gelooft wel in een comeback. "Ze woont nu in Portugal, waar ze aan nieuwe muziek werkt. Daar gaat 100 procent zeker wat uit komen."

Bitch I'm Madonna

Overigens heeft Kleinenberg nog een persoonlijke samenwerking met Madonna op zijn naam staan, hoewel hij de zangeres nooit ontmoette. In 2003 werd hij gevraagd voor een remix, maar die werd uiteindelijk niet goedgekeurd. Elf jaar later kreeg hij een herkansing, toen haar manager belde met de mededeling dat Madonna zich elke dag in de sportschool in het zweet werkte op een plaat van hem.

Kleinenberg mocht uiteindelijk een remix van het nummer Bitch I'm Madonna maken. "Ik vond het heel fijn dat ik na al die jaren toch nog die kans kreeg. Met die remix heeft ze de nummer 1-positie in de Billboard Dance-lijst behaald. Ook werd er een aparte video voor gemaakt. Ik vond dat echt een grote eer. En wie weet wat er in de toekomst gebeurt, onze carrières zijn nog niet voorbij."

Al met al kan worden gesteld dat Madonna er als live-artiest zeker nog toe doet en dat ze ook wat betreft nieuw materiaal nog niet mag worden afgeschreven. "Ze had 25 jaar geleden al kunnen stoppen, maar ze gaat gewoon door", stelt Heck vast. "En waarom ook niet? Ze hoeft voor het geld geen hits meer te scoren, maar ik denk wel dat ze dat blijft proberen, dat zit in haar DNA. Die vasthoudendheid van haar is heel bijzonder."

Lees meer over:

NUshop

Tip de redactie