Hoe komt de politie aan duizenden nieuwe agenten?

Het Nederlandse politiekorps heeft te weinig agenten. De korpsleiding en het ministerie van Justitie en Veiligheid hopen de komende jaren duizenden extra agenten op te leiden om de politie te versterken. Maar hoe kom je aan duizenden agenten?

Eerder deze week liet de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema weten graag extra agenten voor het uitgaanscentrum in de stad te willen. Zij is daarover in gesprek met minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid. De roep om meer agenten is niet nieuw in Amsterdam. De lokale korpschef pleit al langer voor een uitbreiding van honderden uniformen. Maar ook elders in Nederland willen ze nieuwe agenten om de werkdruk te verlagen.

Afgelopen winter deed burgemeester Paul Depla van Breda nog een oproep. Zijn stad werd in de eerste weken van dit jaar getroffen door een geweldsgolf met meerdere schietpartijen. Hij stelde destijds dat er dringend 250 extra rechercheurs nodig waren om de zware criminaliteit te bestrijden. Door het gebrek aan capaciteit werd een schietpartij op een snelweg bij Etten-Leur volgens hem niet onderzocht.

Grapperhaus presenteerde in juni samen met de landelijke korpschef Erik Akerboom een meerjarenplan voor de politie. Met het plan werd vormgegeven aan de 291 miljoen euro die het kabinet in de politie wil investeren. Versterking van de opsporing, verbetering van de ICT-ondersteuning en de uitbreiding van het korps zijn de speerpunten in het plan.

De komende jaren moet de politie 17.000 nieuwe mensen opleiden en het korps structureel met 1.100 agenten uitbreiden. 770 agenten zullen als wijkagent of rechercheur worden ingezet. Nog eens 170 extra rechercheurs gaan landelijk de zware misdaad bestrijden. Hetzelfde aantal wordt ingezet om internetcriminaliteit tegen te gaan.

Waar haal je al die nieuwe agenten vandaan? Grapperhaus noemde de uitbreiding van het korps "een enorme opgave die veel van de organisatie en van de mensen op de werkvloer zal vragen". Korpschef Akerboom zei het vorig jaar al: "Je trekt niet zomaar een blik agenten open."

Investering in politieacademie

Het is de taak van de politieacademie om de nieuwe agenten op te leiden. Om de komende jaren zeventienduizend nieuwe agenten op te leiden, krijgt de academie 16 miljoen euro extra.

"We breiden de capaciteiten op de politieacademie uit", zegt Pieter Beljon van de politieacademie. "We zijn al jaren ingericht op tweeduizend nieuwe studenten per jaar en dat gaat nu geleidelijk omhoog naar 2.600. Om dat goed op te kunnen vangen, hebben we vorig jaar extra docenten aangenomen."

De instroom voor het basispolitieonderwijs kan opgevangen worden. Dat is de opleiding voor mensen die met een baan bij de politie beginnen. Deze opleiding is op verschillende niveaus te volgen en na afronding kunnen studenten in de praktijk aan het werk.

Vervolgens kunnen de agenten ook aan vervolgopleidingen deelnemen. Op de politieacademie kunnen agenten zich bijvoorbeeld specialiseren in forensisch onderzoek of vreemdelingenzaken. Maar ook iemand die bijvoorbeeld bij de waterpolitie wil, kan een vervolgopleiding volgen.

Maar op die vervolgopleidingen dreigt een tekort aan docenten. Volgens Beljon zit daar de uitdaging. "Docenten voor specifieke richtingen komen vaak uit de praktijk. Stel: je hebt een ICT-specialist die geschikt is en bij de politieacademie les wil geven. Dan moeten wij hem eerst nog geschikt maken om les te geven en kennis laten maken met de politie. Dat kost veel tijd."

Cursussen gaan op laatste moment niet door

Jan Struijs, voorzitter van de Nationale Politiebond, vindt dat de academie door bezuinigen op minimumsterkte opereert. "Voor sommige specialisaties zijn al wachtlijsten. Op de afdeling Zeden bijvoorbeeld. Je hebt een cursus waarin praten met kwetsbare personen centraal staan. Die trainingen zijn echt nodig. We horen vaak dat cursussen op het laatste moment niet doorgaan. Mensen krijgen niet de kansen die ze zouden willen hebben."

Een bijkomend probleem is de uitstroom van de politie. De komende zeven jaar zullen naar schatting veertienduizend politiemensen uitstromen. Dat komt voor een groot deel door vergrijzing. Korpschef Akerboom zei eerder al dat de krapte zal aanhouden door de uitstroom van pensioengerechtigden.

"We zullen de grote uitstroom niet overal even goed kunnen bijbenen", aldus Akerboom in juni. "Onze klassen zitten vol. Dat betekent dus dat de krapte die ik bij elk werkbezoek aantref - of het nou bij de recherche, de regionale servicecentra of in de basisteams is - voorlopig zal blijven."

Akerboom wijst erop dat aspiranten niet meteen inzetbaar zijn, waardoor de druk op de roosters zal toenemen.

Drukker voor ervaren agenten

Dat probleem ziet Beljon van de politieacademie ook. "De opleiding is eerst een aantal maanden op school en dan in de praktijk. Als je de opleiding nog niet hebt afgerond, mag je nog niet alle werkzaamheden uitvoeren. Dat moet onder begeleiding gebeuren, waardoor het drukker wordt voor de politiemensen met meer ervaring."

Hij wijst op het grote verschil tussen beginnende en ervaren politiemensen. "Met tien ervaren mensen doe je veel meer dan met tien jonge mensen. Dus al houd je de aantallen qua personeel gelijk, de werkdruk wordt hoger."

De politie probeert die uitstroom de komende jaren op verschillende manier op te vangen. Zo is het de bedoeling meer specialisten op te leiden. De mensen worden wel opsporingsambtenaar, maar krijgen geen wapen en uniform. Ook wordt gekeken of de driejarige mbo-opleiding integrale veiligheid een nieuwe manier kan zijn om aspiranten op te leiden.

Beljon hoort zo nu en dan de roep om een snellere opleiding. "We kijken zoals altijd naar de gebieden waar we kunnen versnellen, maar de kwaliteit blijft voorop staan", benadrukt hij. "De lat blijft zo hoog als-ie nu ligt."

Aantrekkelijker maken voor andere doelgroepen

Beljon en Struijs stellen beiden dat de belangstelling om bij de politie te werken altijd wel in orde is. De maatschappelijke relevantie zou een motivatie van de aspiranten zijn en ook het helpen van mensen is voor mensen een belangrijke reden om zich aan te melden.

"Voldoende mensen zijn nog gemotiveerd en geïnteresseerd in een baan bij de politie", aldus Struijs. "Maar voor sommige doelgroepen moet het aantrekkelijker worden gemaakt. Het is jammer dat we niet meer zoals vroeger de tijd hebben om naar middelbare scholen te gaan, om voor de klas over ons werk te vertellen."

De politie wijst erop dat het aantal mensen in opleiding weer stijgt. In 2017 lag het aantal aspiranten op 2.887, ten opzichte van 2.585 een jaar eerder. De instroom over vorig jaar bestond uit 1.031 aspiranten en 381 mensen van buitenaf.

Vakbondsvoorzitter Struijs vindt dat de politie groepen met een bijzondere achtergrond beter moet bereiken. "We hebben niet alleen mensen met een achtergrond in de rechten of bestuurskunde nodig, maar ook sociologen en filosofen. We hebben meer vrouwen, gays en mensen met een migratieachtergrond nodig om het korps meer divers te maken".

Lees meer over:

NUshop

Tip de redactie