Het 'grote complot' tegen Willem Holleeder

Donderdag was de dertigste en laatste zitting voor de zomerstop in het proces tegen Willem Holleeder. NU.nl was er elke dag bij en maakt de balans op.

"Er zijn heel veel werkelijkheden en schijnwerkelijkheden in deze zaak" en "geld is de as waar deze zaak om draait". Zomaar twee tussentijdse conclusies van de voorzitter van de rechtbank van Amsterdam.

Aan hen de taak om te oordelen of Willem Frederik Holleeder, geboren op 29 mei 1958, schuldig is aan het opdrachtgeven voor de vijf moorden, doodslag, een poging daartoe en lidmaatschap van een criminele organisatie.

Tot nu toe werden de moorden op Cor van Hout, de doodslag op Robert ter Haak (beiden januari 2004), de moord op Willem Endstra en poging tot doodslag op David Denneboom ( beiden mei 2004) behandeld. Gerechtvaardigd is de vraag: waar staan we nu?

Verklaringen

Holleeder zelf kon het niet geloven toen hij hoorde welke verklaringen zijn twee zussen en zijn ex-vriendin Sandra den Hartog tegen hem hebben afgelegd. "Ik ben de lul", was zijn korte samenvatting. Niet dat hij schuldig is, maar hij is diegene die moet boeten. En waarom? "Omdat ze me uit de weg willen hebben", aldus Holleeder.

Kwade genius is zijn zus Astrid. Met al haar ervaring als advocaat heeft ze volgens hem een plan opgezet dat zijn weerga niet kent. De veroordeling van haar broer en het liefst tot levenslang. Dat gaat zelfs zover dat ze ook zus Sonja en Den Hartog zover heeft gekregen om belastend te verklaren over Willem.

Motief: geld. "Dat wilde ze altijd al hebben om mooie klokkies en een auto te kopen”, verduidelijkt Holleeder. “Maar het zijn smerige leugens en dit is het ergste wat me ooit is overkomen".

Het roert Holleeder zelfs eenmaal tot tranen. "Omdat ik er door mijn eigen zus wordt ingeluisd", verklaart hij zijn verdriet.

Complot

Hoe realistisch is het dat Astrid daadwerkelijk een complot tegen haar broer heeft gesmeed?

Er is ten eerste geen enkele aanwijzing dat de vrouw er financieel op vooruitgaat door verklaringen af te leggen. Sterker nog, Astrid heeft haar sociale leven moeten opgeven. Ze heeft haar huis moeten verlaten en moet sindsdien op verschillende plekken wonen om haar veiligheid te kunnen waarborgen. Lees: ze leeft geïsoleerd.

Ze houdt er een noodgedwongen omgangsregeling op na om haar dochter en kleinkinderen te zien, heeft haar baan als advocaat opgegeven en draait deels op voor beveiligingskosten.

Daarnaast is het moeilijk om te geloven dat ze - al zou ze haar broer doelbewust achter de tralies willen krijgen - ook haar zus, Den Hartog en Peter R. de Vries zover heeft weten te krijgen om aan dit complot mee te werken.

Bloedgabber

Maar wat zegt dit over de inhoud van de verklaringen van de vrouwen die we tot nu hebben gehoord? Zo zijn de zussen Holleeder ervan overtuigd dat hun broer achter de moord op Van Hout zit, maar ook betrokken was bij de twee eerdere aanslagen op zijn leven.

Sonja verklaart dat haar broer de avond van de dood van haar man al voor de deur stond om de aandelen van de Achterdam op te eisen, het vastgoed in Alkmaar dat in bezit was van Van Hout en nu aan Holleeder moest worden overgedragen. Op de avond van de begrafenis was Holleeder daar weer. Nu moest Sonja naar eigen zeggen haar huis in Spanje verkopen om de schutters van haar eigen man te betalen.

"Daarom ben ik blij dat ik in de rechtbank kan komen uitleggen hoe Willem echt is", aldus Sonja op 19 februari. "Niet de familieman en joviale jongen zoals hij zich heeft gepresenteerd, maar een vieze hond die verantwoordelijk is voor de dood van zijn bloedgabber."

Alternatief

Het alternatieve scenario is echter ook sterk over het voetlicht gebracht door de verdediging. Daarnaast zijn er de aanwijzingen dat Van Hout betrokken was bij de moord op Klepper in oktober 2000. Niet veel later volgde de tweede aanslag op zijn leven. Met wederom Mieremet als waarschijnlijke opdrachtgever. Was de dood van Van Hout in 2003 een logisch gevolg van een jarenlange vete? Of een ander conflict in het criminele milieu waar Van Houts dood onderdeel van uitmaakte?

Er zijn getuigen die deze scenario’s onderschrijven. Daarnaast ontbreken tot nu toe de directe bewijzen die Holleeder tot opdrachtgever maken en is het extra lastig dat de uitvoerders nooit zijn gepakt.

Holleeder zelf ontkent in alle toonaarden. "Waarom zou ik hem vermoorden? Ik heb altijd contact met hem gehouden. Het was Mieremet."

Willem Holleeder en Cor van Hout

Willem Holleeder en Cor van Hout

Endstra

Dan is er de moord op Willem Endstra, de zakenman die dankzij een interview van Mieremet met de Telegraaf in 2002 bekend kwam te staan als de 'bankier van de onderwereld'.

Hij nam zonder problemen het geld van criminelen aan en stak dat in vastgoed. Maar door zijn ontmaskering trokken geldschieters zich terug en weigerden banken nog langer leningen te verstrekken. En zo kwam Endstra in grote problemen. Criminelen die hun geld terug wilden, hadden geen oog voor zijn problemen en er moest betaald worden.

Afpersingen

Zo ook Holleeder. In 2006 werd hij aangehouden en in 2009 onherroepelijk veroordeeld tot negen jaar voor het afpersen van de zakenman. "Ik heb hem niet afgeperst", herhaalt Holleeder meerdere malen in deze zaak. "Ik heb alleen het geld teruggevraagd dat ik bij hem had geïnvesteerd." Geld afkomstig van het Heineken-losgeld. Een biecht die hij tot dit proces bewaarde.

Dat hij zelf, bleek uit nieuw ontdekte aantekeningen, opschreef dat hij Endstra onder druk had gezet om te betalen, was "ach, gewoon, een beetje druk zetten". 

Zijn zus Astrid is stellig: "Willem vertelde me persoonlijk dat Endstra niet meer hoefde te betalen en dat betekende, met andere woorden, zijn doodvonnis", aldus de jongste zus.

Sonja is al even overtuigd: "Willem vertelde me dat Endstra eraan zou gaan, omdat hij met de Criminele Inlichtingeneenheid (CIE) sprak", aldus Sonja. Een soortgelijke reactie kreeg ex-vriendin Den Hartog te horen. "Ik schiet hem dood, ik laat hem doodschieten", was volgens de vrouw de woedende reactie toen Holleeder vernam dat Endstra met de politie sprak.

Achterbankgesprekken

De zakenman stapte in 2003 naar de politie en voerde daar de befaamde 'achterbankgesprekken' met de politie, omdat hij alleen durfde te verklaren op de achterbank van een rijdende auto. Hij zei dat Holleeder hem afperste en dat als hij dood zou gaan, de crimineel hierachter zou zitten.

Holleeder omschrijft dit als het tweede complot. "Mieremet heeft de achterbankgesprekken georkestreerd en Endstra precies verteld wat hij moest zeggen", is zijn verhaal. "Mieremet wilde zijn geld terug en kon dat alleen voor elkaar krijgen als ik niet meer betaald hoefde te worden."

Abcoude

Dan is er nog de ontmoeting na de moord op Endstra in mei 2004. Sonja en Astrid werden door Holleeder gesommeerd naar een carpoolplek in Abcoude te komen. "Het was hij of ik", herhaalt Sonja de woorden die ze te horen kreeg van haar broer. "Ik was in het buitenland dus ik heb een alibi", vertrouwde hij Astrid toe. Wat volgens haar betekent: ze kunnen me niet pakken.

“Ach, gewoon een beetje dreigen, maar ik doe nooit!”
Willem Holleeder

En daar zit hem de crux. De code-taal die zus en broer spraken om vooral niet betrapt te worden. Astrid weet de betekenis feilloos uit te leggen, maar neemt de rechtbank dit ook over?

Opdracht

Dat Holleeder Endstra wellicht dood wilde of wist dat hij dood zou gaan, is misschien wel af te leiden uit de woorden van de vrouwen, maar van een bekentenis lijkt niet direct sprake.

Gaf hij de opdracht? Ook in dit geval ontbreekt weer het harde bewijs. Tel daarbij op dat Endstra in conflict was geraakt met niet de minste criminelen die miljoenen van hem tegoed hadden.

En Holleeder? "Tandenknarsend zit ik mijn mond te houden en te luisteren naar de leugens van een advocaat", typeert hij de uitspraken van Astrid. "En dat is niet makkelijk." Zijn lievelingszussie Sonja kent hij niet meer terug.

Opnamen

Van de veelbesproken opnamen van de gesprekken tussen Astrid en Willem is in deze dossiers nog weinig bruikbaars gebleken. De geluidsfragmenten zijn vaak slecht van kwaliteit en de constatering dat Holleeder fluistert omdat hij dingen verborgen wil houden, lijkt van weinig bewijswaarde.

Wel wordt duidelijk dat Holleeder enorm woest kan worden en vooral Sonja moet het vaak ontgelden en wordt meerdere malen met de dood bedreigd. "Ach, gewoon een beetje dreigen, maar ik doe nooit!", benadrukt Holleeder. "En dat ik schreeuw, weet ik nou wel, maar daar sta ik hiervoor niet terecht", is hoe kwalijk zijn opmerkingen ook zijn, een juiste constatering.

Er ligt voor de rechter een weinig gemakkelijke taak om in dit proces dat bol staat van de emotie tot een juist oordeel te komen als het gaat om de moord op Endstra en Van Hout.

Lees meer over:

NUshop

Tip de redactie