Hoe Rutte opnieuw een deuk in zijn geloofwaardigheid opliep

Premier Mark Rutte overleefde een motie van afkeuring, maar hij is woensdag niet onbeschadigd uit het debat over de omstreden dividendmemo’s gekomen. Opnieuw heeft zijn geloofwaardigheid een flinke deuk opgelopen, en dit keer gaat het écht over zijn eigen betrouwbaarheid.

Het deed hem wel wat, dat de voltallige oppositie, minus de SGP, een motie van afkeuring tegen hem indiende. Maar hij kon er niet wakker van liggen. "Dat heeft niet zoveel zin", zei de premier donderdag na afloop van de ministerraad. 

Ruim acht uur duurde het debat, dat ging over de dividendmemo’s en welke stukken op welk moment door Rutte, maar ook coalitiepartners Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66) en Gert-Jan Segers (CU) zijn gezien.

De partijleiders, door Farid Azarkan (Denk) omschreven als "de vier Daltons van de dividendbelasting", moesten opheldering bieden over de memo’s, die er niet zouden zijn, maar achteraf toch bleken te bestaan. 

De uitleg van de vier coalitiepartners werd door de oppositie niet geloofd. Die luidde als volgt: de vrijgegeven memo’s, met informatie van ambtenaren, kunnen zij zich echt niet herinneren. Een memo opgesteld door toenmalig staatssecretaris van Financiën Eric Wiebes herkenden zij wel, maar dat zou een "partijstuk" van de VVD zijn.

“Rutte heeft de geloofwaardigheid van de politiek geen dienst bewezen”
Geert Wilders, PVV

Hoewel de Tweede Kamer meerdere malen en op verschillende manieren heeft gevraagd naar een onderbouwing van het belastingvoordeel van 1,4 miljard voor buitenlandse beleggers, bedachten de vier partijleider zich niet dat de 'VVD-memo' relevant was om te noemen.

Woordspelletjes

Wat volgde waren woordspelletjes over wat precies herinneringen zijn en wat het onderscheid is tussen onwaarheden en leugens. Maar ook wat nou precies het verschil zou zijn tussen memo's en partijstukken. 

Op harde leugens kon de oppositie de premier en de coalitiepartners vooralsnog niet pakken. Immers, als iemand zich iets niet herinnert, is het lastig het tegendeel te bewijzen. 

De premier kon na de motie van afkeuring weliswaar de volgende dag gewoon weer de ministerraad voorzitten, maar niet zonder schade. In de ruim zeven jaar dat hij premier is, heeft hij meerdere affaires meegemaakt die raken aan de integriteit van zijn partij, zoals de Teevendeal en de Poetin-leugen van Halbe Zijlstra. Die affaires draaiden weliswaar niet om Rutte, maar zijn optreden was niet vlekkeloos te noemen. 

Geloofwaardigheid

Bij de dividendmemo’s ging het wel overduidelijk om zijn eigen handelen en dus over zijn betrouwbaarheid. "Keer op keer blijkt dat de waarheid voor onze minister-president slechts een optie is en de leugen pas een probleem op het moment dat die in de krant komt", zei SP-leider Lilian Marijnissen.

"Rutte heeft de geloofwaardigheid van de politiek geen dienst bewezen. Zijn reputatie is fors beschadigd", zei PVV-leider Geert Wilders.

“Ik bepaal zelf welke vragen ik beantwoord”
Premier Mark Rutte, VVD

Jesse Klaver (GroenLinks) verweet de premier feiten "weg te moffelen" en "een loopje met de waarheid te nemen". Lodewijk Asscher (PvdA) verweet Rutte te hebben gelogen: "De waarheid is niet verteld. De premier is daar verantwoordelijk voor."

Reflectie

Rutte voelt er zelf weinig voor om te reflecteren op zijn eigen handelen in de kwestie van de dividendmemo's. "Ik heb verteld hoe het is gegaan, meer kan ik niet doen", zei hij vrijdag. Op de vraag of zich een patroon aftekent in de manieren waarop hij potentieel politiek explosieve dossiers behandelt, hield hij de kaken op elkaar. "Daar wil ik niet op reflecteren. Ik bepaal zelf welke vragen ik beantwoord."

Of de dividendmemo’s het aanzien van de politiek beschadigd hebben, daar wilde hij ook niet op terugkijken. Hoe diep deze kras op de geloofwaardigheid van de premier is, zal moeten blijken. 

Nieuw is wel dat hij deze keer zijn coalitiepartners meesleurt in zijn woordspelletjes. Bij de PvdA herkennen ze het patroon van de handelswijze van de premier en de zichtbare irritatie bij het CDA, D66 en CU, die met stille tegenzin de fout van Rutte en de afschaffing van dividendbelasting moeten verdedigen.

"CDA, D66 en ChristenUnie zullen er nog achter komen hoe het is om als coalitiepartner aangesproken te worden op samenwerking met de VVD", aldus een bron in de partij.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Gerelateerde artikelen

NUshop

Tip de redactie