Profiel Phillip Cocu: Van onbekwaam tot kampioenenmaker

Hij werd in zijn beginperiode nog door menigeen weggehoond, maar pakte zondag alweer voor de derde keer in vier jaar de landstitel als trainer van PSV. Een profiel van Phillip Cocu (47) die het winnen tot kunst verheven heeft.

Phillip Cocu staart op deze koude zondagmiddag 2 februari in het jaar 2014 in de bezoekersdug-out in het Mandemakers Stadion recht voor zich uit. De ogen verraden ongeloof. 'Zijn' PSV staat op bezoek bij RKC Waalwijk diep in blessuretijd op een kansloze 2-0 achterstand. De landstitel was al een tijdje uit zicht, maar nu moeten de Eindhovenaren ook serieus vrezen voor Europees voetbal. De positie van Cocu lijkt onhoudbaar.

's Avonds in het NOS-programma Studio Voetbal is dat laatste dan ook gespreksonderwerp nummer één. Cocu wordt niet gespaard aan tafel. Sterker nog, één van de deskundigen in de studio, Arno Vermeulen, chef voetbal bij de publieke omroep, maakt hem met de grond gelijk.

"Ik krijg bijna medelijden met Cocu. Ik zag hem in die dug-out zitten en dacht: ga nou morgen maar gewoon tegen de clubleiding zeggen dat je ermee stopt. Het is over. Het is uit. Hij heeft zich vertild aan de job. Het is volgens mij nu veel verstandiger om te zeggen 'ik kan het niet en zet maar een ander voor de groep'. Dit wordt echt alleen maar erger."

“Ik krijg bijna medelijden met Cocu”
Arno Vermeulen

Wereldprestatie

Erger wordt het niet. Integendeel. Cocu mag blijven zitten en loodst PSV na een redelijk goede slotfase dat seizoen nog naar een plek in de voorrondes van de Europa League. De twee jaren daarop wordt zelfs het kampioenschap veroverd en bovendien een keer de achtste finales van de Champions League bereikt. Na een wat minder seizoen vorig jaar stelt PSV zondag door een 3-0 thuiszege op Ajax ook nog eens de derde landstitel in vier jaar veilig.

"Als we kampioen worden, dan heeft Cocu echt een wereldprestatie geleverd", zegt Harrie Timmermans, voorzitter van de supportersvereniging, die begin dit seizoen nog een van de grootste criticasters was van Cocu. "FC Twente-thuis, PEC Zwolle-uit, Heracles Almelo-uit en afgelopen zaterdag dan AZ-thuis: we hebben al een paar keer op een onwaarschijnlijke manier gewonnen. Maar als dat zo vaak gebeurt, dan kan dat geen toeval meer zijn. Cocu heeft er een bepaalde mentaliteit ingeslepen. De ploeg beschikt over enorm veel veerkracht en weerbaarheid. Dat heeft hij knap gedaan."

Oud-doelman Khalid Sinouh, die in het seizoen 2011/2012 enkele maanden Cocu als trainer had bij PSV, is minder lovend. "Chapeau als je drie keer in vier jaar tijd kampioen wordt", begint de Rotterdammer, die in 2014 stopte. "Maar ik kan je vertellen dat de fans de afgelopen jaren verwend zijn qua prijzen maar niet wat betreft het voetbal. Als speler vind je resultaat het allerbelangrijkste, maar ik ben nu liefhebber van het spelletje en vind het spel van PSV niet fijn om naar te kijken."

Achtergrond

Het is misschien wel zijn achtergrond die Cocu in 2014 in het zadel houdt. Geboren op een steenworp afstand van het Philips Stadion - om precies te zijn in de wijk Tongelre - en na zes uiterst succesvolle jaren verdeeld over twee periodes als speler in de hoofdmacht van PSV kan hij lange tijd weinig tot niets fout doen bij de supporters.

Cocu is voor hen vooral de held die de beslissende 5-1 maakte in de uiterst bizarre kampioenswedstrijd in 2007 op eigen veld tegen Vitesse. Het was ook gelijk zijn laatste officiële duel voor PSV; een mooier afscheid was niet mogelijk. Hij werd herinnerd als speler die met name in zijn laatste drie jaar in Eindhovense dienst dé leider van het elftal was.

"Cocu heeft een bepaald soort gif in zijn lichaam zitten en een echte over-mijn-lijk-mentaliteit", zegt Glenn Helder, die bij Vitesse tussen 1993 en 1995 teamgenoot was van hem. "Hij was op een positieve manier aanwezig, zowel op als buiten het veld. Hij is een goed mens met een goed hart. Een voorbeeld voor velen. Kijk alleen maar naar wat hij allemaal als speler heeft gepresteerd."

“Ik had liever dat hij iedereen op zijn donder had gegeven”
Khalid Sinouh

Van Gaal

Terug naar het begin van de trainersloopbaan van Cocu. Hij neemt op 12 maart 2012 de taken op interim-basis over van de ontslagen Fred Rutten. 27 dagen later bezorgt hij PSV de KNVB-beker door in de finale Heracles Almelo met 3-0 te verslaan. In de competitie doet hij het met zeven overwinningen tegenover twee nederlagen en een derde plaats in de eindrangschikking ook niet eens zo heel slecht.

"Hij was heel rustig", aldus Sinouh, destijds derde doelman van PSV. "Ik kan me nog goed de wedstrijd op bezoek bij Ajax (2-0 nederlaag, red.) herinneren. We raakten in de eerste helft geen knikker. In de rust viel ik dan ook uit tegen de jongens, maar Cocu bleef de rust zelve. Ik had liever dat hij iedereen op zijn donder had gegeven. Een beetje zoals Louis van Gaal. Maar ja, daar is maar één van geboren."

Ondanks dat zijn vuurdoop hem dus redelijk goed afgaat, ziet Cocu het niet zitten om in de zomer van 2012 de honneurs definitief waar te nemen. Hij wil eerst een jaar bij de A1 ervaring opdoen. De directie kiest uiteindelijk voor de ervaren Dick Advocaat als eindverantwoordelijke bij het eerste, maar na het mislopen van de landstitel en de 2-1 nederlaag in de bekerfinale tegen AZ vertrekt hij na een seizoen alweer bij PSV.

Hommeles

Opnieuw wordt Cocu gevraagd of hij aan de slag wil gaan bij het vlaggenschip en dit keer hapt hij wel toe. Het begin is nog wel redelijk, maar na de verliespartij in januari tegen Ajax (1-0) kunnen de titelaspiraties alweer in de ijskast. Twee weken later is de bewuste nederlaag tegen RKC Waalwijk. Niet alleen de media keren zich tegen Cocu, maar ook de supporters hebben het nu toch wel een beetje gehad met hem.

"Ik weet nog goed dat in de week die daarop volgde supporters naar de Herdgang kwamen met shirtjes waarop stond dat ze koploper van het rechterrijtje waren", zegt Rik Elfrink, PSV-watcher van het Eindhovens Dagblad. "Een fan riep zelfs naar Cocu: moeten wij het regelen of ga je het zelf oplossen? Het was echt hommeles. Ze moesten in dat weekend op bezoek bij SC Cambuur en daar had Jody Lukoki het vonnis van Cocu op zijn schoen. Hij miste een levensgrote kans. Ze wonnen met 1-2, maar ik denk dat als ze daar hadden verloren het einde verhaal was geweest voor Cocu."

Om het tij te doen keren roept Cocu de hulp van zijn voormalige oefenmeester Guus Hiddink in. Of het één nou met het ander te maken heeft of niet, PSV begint vanaf het moment dat Hiddink als adviseur rondloopt beter te voetballen en ook te winnen. Er wordt acht keer op rij de volle buit gepakt. De stemming in Eindhoven draait 180 graden. De supporters zien de toekomst opeens weer rooskleurig in.

“De spelers lieten zien dat ze wilden vechten voor Cocu”
Rik Elfrink

Hosanna

In de twee jaren die volgen is alles hosanna bij PSV. Twee keer op rij wordt de landstitel in de wacht gesleept. Een derde achtereenvolgende kampioenschap blijft echter achterwege, ook al beginnen de Brabanders als grote favoriet aan het seizoen. Een teleurstellende derde plaats valt de ploeg ten deel. En weer zwengelt het gemor in Eindhoven aan. Helemaal als in de openingsfase van dit seizoen door het debacle tegen het nietige NK Osijek in de voorrondes van de Europa League voor het eerst in ruim veertig jaar niet een Europees hoofdtoernooi wordt gehaald.

"Ik heb die periode weleens vergeleken met die in 2014", aldus Elfrink. "Alleen heeft Cocu dit keer niet intern gebungeld. De druk werd natuurlijk wel enorm. Het was schandalig dat ze zich niet wisten te plaatsen voor Europees voetbal. De eerste competitiewedstrijd tegen AZ was gelijk een enorm belangrijke. Ze wonnen met 3-2 en de spelers lieten zien dat ze wilden vechten voor Cocu."

"Dit jaar is de hand van Cocu echt zichtbaar", vult Timmermans aan. "Ook ik had in het begin van het seizoen mijn twijfels over hem. We hadden vorig jaar het beste materiaal van alle clubs en hebben het toen lelijk laten liggen. Net zoals tegen Osijek dus. Iemand anders die niet het krediet van Cocu heeft zou allang zijn ontslagen. De druk lag er toch wel aardig op. Nu Cocu weer het kampioenschap pakt, heeft hij de bewijslast geleverd dat hij een heel goede trainer voor PSV is."

Mysterie

Maar wat maakt Cocu dan een heel goede trainer voor PSV? Even aantrekkelijk is het spel van de Eindhovenaren immers lang niet altijd. Maar daar heeft de eindverantwoordelijke lak aan. Het resultaat staat voorop en Cocu weet als geen ander wat ervoor nodig is om dat ook daadwerkelijk voor elkaar te krijgen. Effectiviteit is het sleutelwoord.

"Een belangrijk moment in de trainersloopbaan van Cocu was in de winterstop van het seizoen 2014/2015", beweert Elfrink. "Hij trok vanaf dat moment de teugels wat strakker aan. Het was voor die tijd allemaal iets te vrijblijvend. Naar buiten toe werd hij daarna ook wat harder voor zijn spelers. Als ze hadden gefaald dan verbloemde hij dat niet. Hij legde de lat voor de spelers ook hoger. Dat heeft resultaat gehad."

Cocu staat niet bekend als iemand die met ronkende uitspraken komt. Hij houdt het bij het strikt noodzakelijke en zal tegenover de pers dan ook nooit het achterste van zijn tong laten zien, maar dat zal de achterban een zorg zijn.

"Als wij willen lachen, dan gaan we wel naar de Stadsschouwburg en kopen we een kaartje voor de voorstelling van Theo Maassen", aldus Timmermans. "Daar hebben we geen persconferentie van Cocu voor nodig. Hij moet er gewoon voor zorgen dat het team staat en er successen worden behaald. Hij is op een bepaalde manier een mysterie. Hij heeft een grote mate van onverstoorbaarheid over zich. Dat heeft wel wat."

“Als wij willen lachen, dan gaan we wel naar de Stadsschouwburg”
Harrie Timmermans

Boos

"Maar reken er maar op dat Cocu wel degelijk boos kan zijn", voegt Helder toe. "Als hij dat niet kan zijn, dan was hij nu ook geen trainer van een topclub. Denk je dat PSV hem anders had aangesteld? Die nemen alleen een trainer die over het totale pakket beschikt. De mensen die zeggen dat Cocu niet boos kan worden, lach ik keihard weg."

Rest nog de vraag wat Cocu na dit seizoen gaat doen. Geruchten dat hij vertrekt zijn er niet, maar dat kan na de derde titel in vier jaar natuurlijk zomaar veranderen. En wellicht vindt Cocu het zelf wel tijd om eens een andere uitdaging aan te gaan.

"Ik denk dat hij in het buitenland meer kans van slagen heeft dan Frank de Boer", stelt Sinouh. "Cocu past zich makkelijker aan tegenstanders aan. Ook zijn manier van spelen is totaal anders. Hij is een beetje te vergelijken met José Mourinho. Wat betreft de prestaties is er niks op hen aan te merken, maar de spelers die ze onder hun hoede hebben worden niet echt beter."

"Ik denk dat Cocu zeker klaar is voor de stap naar het buitenland", zegt Helder. "En ook slaagt. Hij heeft voorbeelden van hoe generatiegenoten het hebben gedaan. Hij is supergoed voorbereid. Het maakt dan ook niet uit in welke competitie hij aan de slag gaat. Als het maar in de top is. Het zou fantastisch zijn als hij ooit bij FC Barcelona terechtkomt."

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Gerelateerde artikelen

NUshop

Tip de redactie