Actrice Katja Herbers: Internationaal succes, maar op straat zelden herkend

Katja Herbers is op dit moment een van de veelzijdigste en succesvolste internationale actrices van Nederland. "Ik zat in het laatje 'schattig iemand'. Dat is ontzettend saai om te spelen."

Herbers heeft sinds 2015 in vier grote Amerikaanse series en in drie Nederlandse films gespeeld. Ze was onder meer te zien in de series The Americans, The Leftovers en Manhunt: Unabomber.

Daarvoor was ze onder meer vier jaar in Divorce te zien en werkte ze samen met gerenommeerde theatermakers in de belangrijkste theatergezelschappen.

Vanaf 23 april is ze in het tweede seizoen van de populaire HBO-serie Westworld te zien, hier te zien via Ziggo. Toch is het aannemelijk dat je Katja Herbers op straat zo voorbij zou lopen. De 37-jarige actrice heeft er ook geen enkele moeite mee om toe te geven dat ze bijna nooit wordt herkend. "Ik heb daar niet zo’n gezicht voor."

Is het zinvol te achterhalen waarom iemand jou voor een rol wil hebben?

"Nee. Het is jammer als je slechts op basis van een bepaalde eigenschap gevraagd wordt. Ik speelde lange tijd vooral lieflijke rollen. Ik zat in het laatje 'schattig iemand’. Dat is ontzettend saai om te spelen. Toen ik in Divorce het personage Joyce mocht spelen, wisten mensen dat je ook bij mij terechtkunt als je een gek nodig hebt. Ik hoop dat ik in Amerika ook verschillende kleuren kan laten zien en voor uiteenlopende rollen gevraagd word. Er is niets vervelender dan steeds weer hetzelfde te moeten spelen."

Je spreekt vloeiend Engels, Duits en Nederlands en hebt ook geacteerd in die talen. Kun je uitleggen welke invloed iedere taal afzonderlijk op een rol heeft?

"Ik ben in al die talen een ander mens. Dat klinkt misschien een beetje vreemd. Duits is bijvoorbeeld heel cerebraal. In die taal kun je niet zomaar iets zeggen en dan later uitzoeken waar die zin eigenlijk vandaan komt. Je moet weten wat je gaat zeggen, anders kom je met al die naamvallen in de knel. Het is een lekkere taal om in te spelen. In het Nederlands voel ik me denk ik het meest op mijn gemak en het meest mezelf. Maar goed, dat is natuurlijk mijn moedertaal. In het Nederlands kan ik ook het beste improviseren. In het Engels gaat me dat iets minder makkelijk af."

Hoeveel takes heb jij gemiddeld nodig voor een goede scène?

"Mijn beste take is meestal de eerste of tweede. Maar ik heb ook nooit de luxe ervaren om aan een serie mee te werken waarin ik meer dan drie takes kreeg. Daar is simpelweg vaak geen tijd en geen geld voor. Het is vaak frustrerend als je voelt: 'Oh, ik heb nog één take nodig!', en je te horen krijgt dat de volgende scène moet worden opgenomen. Maar ik heb tijdens de opnames van Weg van jou ook weleens om een extra take gevraagd. Die deed ik dan vervolgens zo slecht, dat ik mensen zag denken: 'Hebben we daar nou op moeten wachten?'" (lacht).

Vorig jaar maakte drievoudig Oscarwinnaar Daniel Day-Lewis bekend met pensioen te gaan. Een van de redenen die hij daarvoor gaf, was dat de waardering van het publiek hem er niet langer van overtuigt dat hij genoeg aan een film toevoegt. Kun jij je in hem verplaatsen?

"Dat staat best ver van mij vandaan. Ik weet dat hij voor zijn laatste film Phantom Thread vier maanden lang naailessen volgde en uiteindelijk een jurk van Givenchy volledig heeft nagemaakt. Ik vind hem een onnavolgbaar goede acteur en ik ben blij dat hij zo ontzettend veel voorbereidingen treft. Maar ik kan me ook voorstellen dat je uitgeput raakt als je zo erg wilt worden wie je speelt. Vooral als het een depressief personage betreft. Dat lijkt me op den duur niet vol te houden. Dus ik begrijp wel dat hij ermee wil ophouden."

Op welke manier probeer jij te achterhalen of je genoeg toevoegt aan een film of toneelstuk?

"Dat gebeurt in het moment. Daar staat het publiek enigszins los van. Hoewel, als ik toneelspeel voel ik of een zaal met me meegaat of niet. Dat is wel prettig. Op een filmset richt ik me op de mensen die meekijken achter de monitor, de schrijvers en mijn medespelers. Ik heb het gevoel dat ik door vier jaar toneelschool en de daaropvolgende rollen ook zelf kan inschatten of ik iets goed of slecht heb gedaan. Als een metselaar een muurtje metselt, heeft hij ook wel door of het recht of scheef staat."

“Toen ik op school Shakespeare speelde, begreep ik die teksten niet helemaal. ”
Katja Herbers

Wat doe je als je een rol moet spelen, maar geen referentiekader hebt?

"Die rollen zijn meestal het leukst. Als ik in zo'n geval het script lees, denk ik: 'Jezus Christus, hoe moet ik dit in godsnaam doen?' Maar dat is interessant, omdat je gedwongen wordt dieper te gaan. Volgens mij hoef je niet hetzelfde meegemaakt te hebben als het personage om een rol goed te spelen. Om terug te komen op Daniel Day-Lewis; die liet zich voor sommige rollen drie dagen lang zonder eten en drinken in een cel opsluiten of leefde tijdens de opname van een film in volledige isolatie in een schuurtje. Alleen om te kunnen spelen dat hij zo vreselijk getormenteerd was. Dat kun je doen, maar mij lijkt dat erg naar. Ik stel mij zulke omstandigheden liever in mijn hoofd voor."

Wat is jouw definitie van roem?

"Als ik het zou beschouwen als iets wat ik graag zou willen hebben, dan zou het betekenen dat ik vrij kan kiezen uit interessante rollen en filmmakers. Maar als roem betekent dat er paparazzi op de loer liggen als ik zo dit hotel uitloop, dan hoeft het voor mij niet."

Is dat niet onlosmakelijk met elkaar verbonden, vooral in Amerika?

"Nee. Veel van mijn Amerikaanse collega's, van wie sommigen behoorlijk beroemd zijn, worden ook niet lastiggevallen."

Waar woon je het grootste deel van het jaar?

"In Santa Monica, maar ook in Amsterdam. Ik heb een behoorlijk chaotisch leven en zou liever een andere structuur willen hebben. Of überhaupt een structuur. Ik ga de hele tijd heen en weer. Dat is niet handig voor je nachtrust, om maar iets te noemen. Maar een rol in een serie als Westworld weegt zo erg op tegen de chaos."

Wat doe je om jezelf niet kwijt te raken?

"Toneelspelen helpt. Dan kan ik bijvoorbeeld een gevoel als eenzaamheid in een rol stoppen. Ik hoop dat zo'n emotie dan ook echt iets aan een rol toevoegt en dat iemand die zich ook eenzaam voelt daar iets aan heeft. Ik denk dat ik me altijd wel een beetje ongemakkelijk voel. Dat heeft niet zozeer iets te maken met de plek waar ik op dat moment woon. Ik vind het leven sowieso al best wel vreemd en denk er regelmatig aan dat we allemaal sterfelijk zijn. Een zekere melancholie draag ik altijd met me mee."

Is jouw werk een poging om onsterfelijk te worden?

"Ik vind mezelf niet zo belangrijk om te denken dat ik over moet blijven. Als ik een heel mooi schilderij zou kunnen maken, zou dat misschien bewaard kunnen worden. Maar ik heb niet de illusie dat mensen over tweehonderd jaar besluiten dat ze iets van me willen zien. Ik heb het toneelspelen nodig om het leven vorm te geven en te begrijpen hoe het allemaal moet." (lacht) "Er is geen rol waar ik om herinnerd wil worden. Als je zo gaat denken, leef je niet in het heden. Dan ben je alleen daarmee bezig. Dat lijkt me pas een ongelukkig leven."

Maar je zegt net dat het je hindert om structuur in je leven aan te brengen. Is het een soort escapisme?

"Ja, vast en zeker. Maar goed, zonder werk wordt iedereen doodongelukkig. Is dat waar? Ik weet het niet. Volgens mij moet je blijven werken, anders heeft je leven weinig zin. Of dát waar is, dat weet ik ook niet.' Na een korte stilte: "Ik zit even over mijn eigen leven na te denken."

Welke rollen die je ooit gespeeld hebt, zou je nu beter vertolken?

"Allemaal. Nou, niet allemaal. Ik vind het een moeilijke vraag. Niet omdat ik denk dat ik alles zo ontzettend goed gedaan heb, maar omdat ik me opeens gewoon überhaupt niet kan herinneren welke rollen ik allemaal gespeeld heb. Ik heb helaas een heel slecht geheugen. Als ik een goed boek lees dat ik te gek vind, moet je me niet een jaar later vragen waar het over ging. Dat ben ik dan gewoon vergeten. Toen ik op school Shakespeare speelde, begreep ik die teksten niet helemaal. Dat zou ik nu denk ik beter doen."

Welke rol heb je beter gespeeld dan de regisseur in gedachten had?

"Dat klinkt misschien heel onbescheiden, maar ik heb weleens een regisseur verrast. Maar een goede verhouding tussen een regisseur en een acteur is er een waarin je elkaar inspireert, beter maakt en kunt verrassen. Ik kijk vaak terug naar wat ik gedaan heb en soms ben ik helemaal niet tevreden. Maar dat gevoel houd ik niet zo lang bij me, daar heb ik niks aan. Ik denk dan: 'Jammer, dit was niet zo goed. En nu door.'"

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:
Tip de redactie