Meer dan vijfhonderd doden in een week. De Syrische omsingelde enclave Oost-Ghouta ligt al jaren onder vuur, maar de afgelopen dagen is het geweld hier gruwelijker dan ooit. Vrijwel continu cirkelen straaljagers boven het gebied op zoek naar hun doelwit, terwijl de humanitaire situatie met de dag verslechtert.

Oost-Ghouta

  • Omsingelde enclave bij Damascus
  • Gebied in handen rebellen sinds 2013
  • 400.000 inwoners
  • Doelwit zware bombardementen
  • Gebrek aan voedsel en medische zorg
  • 400 doden in week tijd

Serag Mahmoud is een vrijwilliger bij de Syrische burgerbescherming, beter bekend als de White Helmets. Dagelijks rukt hij met zijn collega's uit om lichamen onder het puin te halen na een bombardement op Oost-Ghouta. Met gevaar voor eigen leven.

"Iedere minuut van ieder uur bestaat de kans dat ik sterf", zegt hij tegen NU.nl. "Sinds deze week zijn er op ieder moment gevechtsvliegtuigen in de lucht. Ieder moment zijn er aanvallen. Het is een oorlog tegen kinderen, tegen vrouwen, tegen burgers."

Mahmoud verwijst naar de hevige bombardementen op Oost-Ghouta, een Syrische enclave aan de rand van Damascus. Het is de laatste plek in de buurt van de hoofdstad die nog in handen is van rebellen. Oost-Ghouta ligt al sinds 2013 zwaar onder vuur, maar het afgelopen jaar is de hevigheid van het geweld toegenomen. De afgelopen drie maanden zijn ruim zevenhonderd burgers om het leven gekomen, naast de meer dan vijfhonderd doden van afgelopen week.

Volle kelders

De Syrische regering lanceerde bijna een week geleden een nieuwe campagne tegen Oost-Ghouta. Volgens Damascus zijn alleen rebellen het doelwit, om te voorkomen dat zij de regering aanvallen. Sindsdien wordt het gebied dagelijks gebombardeerd. Op video's en foto's van lokale fotografen zijn volle schuilkelders en verwoeste straten te zien.

"Sinds vier dagen bombardeert de overheid Ghouta met alles wat ze voor handen hebben. Raketten, bommen, artillerie", zegt Mahmoud. "We hebben het over een overheid die precies weet dat ze burgers doden. We hebben het over het bombarderen van scholen, ziekenhuizen, ambulances en huizen."

Basisvoorzieningen en simpele boodschappen zijn onbetaalbaar geworden en er is een groot tekort aan medische voorzieningen. Aanhoudende bombardementen op ziekenhuizen en klinieken bemoeilijken de verzorging van gewonden. "Veel families hebben geen idee hoe ze aan voedsel kunnen komen en hebben geen besef van tijd", aldus Mahmoud. "Ze zijn al een tijdje niet meer uit hun ondergrondse schuilplek gekomen."

Geen hulp

Hulpkonvooien van buiten kunnen het gebied niet bereiken. Daarvoor is eerst toestemming voor nodig en die wordt niet gegeven. De VN probeert middels een resolutie een tijdelijke oplossing te creëren, maar Rusland blokkeerde donderdag een voorstel dat moest leiden tot een wapenstilstand van dertig dagen.

Volgens de Russen was het voorstel onrealistisch. "De massahysterie in wereldwijde media draagt niet bij aan het beter begrijpen van de situatie", aldus Vasily Nebenzia, de Russische vertegenwoordiger bij de VN. Rusland heeft zijn permanente zetel tien keer eerder gebruik om VN-resoluties over Syrië te blokkeren. Zaterdag stemde de VN-Veiligheidsraad voor een wapenstilstand van dertig dagen.

“Er komen veel problemen als ondervoeding en miskramen voor. ”
Wouter Schaap, CARE

Bij een bestand kunnen humanitaire organisaties het gebied binnentrekken, maar landendirecteur Syrië Wouter Schaap van CARE heeft er een hard hoofd in. "Wij hopen op een onvoorwaardelijke wapenstilstand, zodat de gewonden geëvacueerd kunnen worden en hulpkonvooien het gebied kunnen bereiken. Maar het ligt voor de hand dat er voorwaarden aan het bestand worden gesteld, waardoor sommige gebieden nog steeds gebombardeerd kunnen worden."

Schaap zegt dat Oost-Ghouta al jaren is afgesloten en dat de medische voorzieningen zwaar te lijden hebben onder het geweld. "Mensen worden op het randje van hun bestaan gehouden, enkel om militaire druk op het gebied te houden", aldus Schaap. "Er komen veel problemen als ondervoeding en miskramen voor. Grote zorg is momenteel de medische voorziening, want er is geen materiaal voor het behandelen van al die gewonden. Veel van hen zullen het dus niet redden."

Chemische aanval

De enclave met ruim 400.000 inwoners staat onder controle van verschillende rebellengroeperingen. Jaysh al-Islam is daarvan de grootste. Het dagelijks leven wordt doorgaans geleid door burgerraden. Oost-Ghouta was eerder prominent in het nieuws door het geweld. In 2013 was het gebied het doel van een chemische aanval, die aan meer dan duizend mensen het leven kostte en bijna tot een Amerikaanse interventie leidde.

Tsolin Nalbantian, docent Moderne Geschiedenis Midden-Oosten op de Universiteit Leiden, vertelt dat er in Oost-Ghouta verschillende rebellengroepen huizen.

"De groepen verschillen in opvattingen. Sommigen een islamitische achtergrond, sommigen niet. Ze hebben in ieder geval een dingen gemeen: ze zijn tegen Assad", aldus Nalbantian. "Er zijn verschillende redenen waarom de overheid de enclave Oost-Ghouta vaker is gaan bombarderen. De hoofdreden is simpelweg: omdat het kan. De regering heeft de kans om de oppositie uit te roeien, want op deze manier is er geen tegenstand."

Volgens haar is het geweld mede geëscaleerd door het gebruik van vatenbommen, die vanuit helikopters worden gegooid. Ze zijn ontworpen om veel schade te maken.

"Pessimistisch gesteld is het een plaats van een slachting. Het is een plek waar mensen zitten die tegen de regering zijn. Assad gebruikt het gebied om zijn kracht te versterken door alle hoop van de oppositie te ontnemen."

Gevangenis

Dagenlange bombardementen op hetzelfde gebied hebben we geregeld gezien sinds de Syrische burgeroorlog in 2011 ontvlamde. Zo lag Aleppo in 2016 eveneens zwaar onder vuur. Ook toen werden medische posten gebombardeerd. "De situatie is vergelijkbaar met die van Aleppo destijds, maar daar werd nog wel hulp toegelaten via de veilige doorgang. Oost-Ghouta is al jaren volledig afgesloten", zegt Schaap van CARE.

Hulpverlener Mahmoud ervaart Oost-Ghouta dan ook als een gevangenis, waarin hij zijn werk moeilijk kan uitvoeren. "Ik doe humanitair werk, maar het lukt niet omdat wij ook een doelwit zijn", aldus de 'White Helmet'. "In vier dagen zijn vier collega's omgekomen. Het centrum van de burgerbescherming is ook gebombardeerd, terwijl er nog altijd veel mensen onder ingestorte gebouwen liggen."

"We hebben geen eten in Oost-Ghouta. In de ziekenhuizen ontbreken medicijnen en het juiste materiaal. Zelfs eenvoudige verwondingen zijn niet behandelbaar. Niemand kan geloven wat er gebeurt, het is zo moeilijk om uit te leggen. Ik weet niet of ik jullie nog een keer kan spreken, want ik weet niet eens of ik het volgende moment nog leef".

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend