De Verenigde Staten hebben vrijdag dertien Russen en drie Russische bedrijven aangeklaagd. Zij worden beschuldigd van pogingen om de Amerikaanse presidentsverkiezingen te beïnvloeden in het voordeel van president Donald Trump. Wat betekenen de aantijgingen in de bredere context van het Ruslandonderzoek?

De aanklachten richten zich op de activiteiten van één specifieke organisatie: het Russische Internet Research Agency, gevestigd in Sint Petersburg. In het document wordt die De Organisatie genoemd. 

Volgens de beschuldigingen "spanden de verdachten bewust samen, met als doel de beïnvloeding van de politieke processen van de VS, waaronder de verkiezingen van 2016". Ze vormden een geolied team, dat valse informatie verspreidde om de Democratische kandidate Hillary Clinton in diskrediet te brengen, groepen die normaal gesproken op Democraten stemmen te ontmoedigen en potentiële Republikeinse kiezers te mobiliseren. Bovendien werden er politieke bijeenkomsten georganiseerd in de VS en journalisten lastig gevallen. 

De betrokken personen en bedrijven worden onder andere beschuldigd van "samenzwering om de Verenigde Staten te bedriegen", fraude en identiteitsdiefstal.

De Russen huurden Amerikanen in om in de VS "polieke activiteiten te ontplooien, politieke campagnes te promoten en politieke bijeenkomsten te organiseren", maar die waren niet op de hoogte van de ware aard van hun opdrachtgevers. Een van hen, Richard Pinedo, heeft schuld bekend aan identiteitsfraude en werkt nu mee aan het onderzoek, maakte onderminister van Justitie Rod Rosenstein vrijdag bekend.
 
De Russen steunden de campagne van Trump ook indirect tijdens de voorverkiezingen.

Naast steun voor de verkiezingscampagne van de New Yorkse vastgoedmagnaat en een smaadoffensief tegen zijn Democratische rivaal Hillary Clinton, richtten de Russen hun blik ook op kleinere kandidaten. De onafhankelijke Democratische senator Bernie Sanders ontving hulp, mogelijk om kiezers bij Clinton weg te lokken. Afro-Afrikaanse kiezers werden aangespoord om op Jill Stein, de kandidaat van de Green Party, te stemmen. Republikeinse rivalen van Donald Trump, zoals Ted Cruz en Marco Rubio, moesten ook in diskrediet worden gebracht.  

Een opvallend detail uit de aantijgingen is dat de Russen tijdens de verkiezingscampagne op één dag zowel een pro- als een anti-Trumpbijeenkomst organiseerden in New York. Dat zou duiden op hun doel om zo veel mogelijk politieke verdeeldheid te zaaien.

Voor een andere dergelijke bijeenkomst betaalden ze een Amerikaan om een kooi op een vrachtwagenaanhanger te bouwen en een ander om een kostuum van "Hillary Clinton in een gevangenisuniform" te dragen.

Zowel bij voor- als bij tegenstanders van het Ruslandonderzoek hebben de aanklachten geleid tot vreugde. 

Aanhangers van Trump - en de president zelf - benadrukken dat geen sprake is van samenzwering tussen zijn campagneteam en de Russen. Leden van De Organisatie deden zich volgens de aantijgingen voor als Amerikanen en "communiceerden met nietsvermoedende individuën verbonden aan de Trump-campagne". De Amerikaanse president berichtte vrijdag triomfantelijk op Twitter: "De Trump-campagne deed niets verkeerd - geen samenzwering!"

Aan de andere kant van het politieke spectrum worden de beschuldigingen gezien als bewijs dat de dreiging van Russische inmenging in de Amerikaanse politiek zeer verontrustend is. Trump deed dat in het verleden af als een "hoax" en "fake news".

De aanklachten tegen de Russen leggen de complexiteit en de breedte van het Ruslandonderzoek bloot.

Het is voor het eerst dat een georkestreerde poging om de Amerikaanse verkiezingen te beïnvloeden zo nauwgezet wordt beschreven in directe aantijgingen, maar dat levert niet veel verrassingen op over de grote lijnen.

Het Internet Research Agency is al sinds 2015 in beeld als een Russische 'trollenfabriek' (zoals beschreven door The New York Times), en ook methoden zoals het aankopen van online politieke advertenties, het aanmaken van neppe sociale media-accounts en het organiseren van politieke manifestaties in de VS waren al bevestigd door Amerikaanse inlichtingendiensten.

Als de aanklachten al iets aan het licht brengen, is dat de complexiteit en de breedte van het Ruslandonderzoek, waarin het ontleden van een Russisch propagandacampagne door één specifieke organisatie een zijtak is. 

De aanklachten tegen de Russen zeggen echter niet veel over de verdere voortgang van het Ruslandonderzoek.

Andere vermoedelijke Russische inmenging, zoals het hacken van de e-mailaccounts van hooggeplaatste Democraten en kiessystemen in verschillende Amerikaanse staten, blijft vooralsnog volledig buiten beschouwing.

De zaak-Internet Research Agency lijkt ook los te staan van andere contacten tussen het campagneteam van Trump en de Russen. Twee voormalige Trump-adviseurs, George Papadopoulos en Michael Flynn, hebben bekend te hebben gelogen over hun contacten met Russen tijdens en na de verkiezingen.

Twee andere oud-medewerkers, Paul Manafort en Rick Gates, werden in staat van beschuldiging gesteld voor financiële misdrijven die niets met de verkiezingen te maken hadden. Mueller onderzoekt daarnaast ook of Trump heeft geprobeerd de rechtsgang te belemmeren door het Ruslandonderzoek tegen te werken.

Ook de directe gevolgen van de aanklachten zullen waarschijnlijk beperkt blijven. Het is niet waarschijnlijk dat de inspanningen van De Organisatie de uitkomst van de presidentsverkiezingen hebben beïnvloed, zei onderminister van Justitie Rod Rosenstein vrijdag. Nog onwaarschijnlijker is dat de betrokken Russen ooit terecht zullen staan in de VS. 

Met de aanklachten laat speciaal aanklager Mueller zijn spieren zien.

Mueller heeft de bewegingen van dertien individuën en drie bedrijven in minutieus en indrukwekkend detail uitgeplozen. Het document waarin de aanklachten worden beschreven telt 37 pagina's. De oud-FBI-baas stond al bekend als een onverstoorbare en zorgvuldige onderzoeker, maar met de bekendmaking van de aanklachten laat hij voor het eerst publiekelijk zien hoeveel slagkracht zijn onderzoeksteam precies in huis heeft.

De aanklachten kunnen ook dienen als politieke dekking voor Mueller. Trump en de Republikeinen hebben in de afgelopen maanden een offensief ingezet om de geloofwaardigheid van het Ruslandonderzoek te ondermijnen. De Amerikaanse president zou volgens meerdere bronnen zelfs op zoek zijn naar manieren om Mueller te ontslaan, omdat die een "heksenjacht" tegen Trump zou voeren. 

Met de aanklachten tegen de Russen, die opereerden zonder bewuste Amerikaanse medewerking, toont Mueller aan dat het Ruslandonderzoek zich niet exlusief richt op Trump. Mogelijk maakt dat het lastiger om hem de laan uit te sturen wegens vooringenomenheid.