Carnaval loopt dit jaar officieel van zondag 11 tot dinsdag 13 februari, maar begint in veel plaatsen al eerder of eindigt soms zelfs later. Vooral in Brabant en Limburg is carnaval mateloos populair. Maar wat heeft carnaval gekenmerkt in al die jaren? 

Carnaval wordt al eeuwen gevierd, ook in Nederland. Maar er is in de loop der jaren veel veranderd aan het feest.

"De mensen dachten vroeger dat ze invloed konden uitoefenen op de natuur en waren heel erg bang dat de boze geesten zorgden voor de winter", vertelt Rob van de Laar, carnavalshistoricus en conservator bij het Nationaal Carnavalsmuseum.

"Vermoed wordt dat ze het begin van de lente, als de zon ging schijnen, vierden door muziek te maken en zich te weren door het verkleden tegen de boze geesten die voor winterse ontberingen zorgden. Door middel van het maken van veel herrie en het dragen van enge maskers en grote dierenvellen werden dan de demonen verjaagd", aldus Van de Laar. 

Van oudsher draait carnaval om chaos, als gevolg van de 'overname' van het volk.

Die chaos gaat gepaard met het omgooien van sociale rolpatronen. 

Mensen met weinig geld gaan als prins verkleed, rijke mensen juist als sloeber.

Veel oude culturen kennen een soortgelijk feest, waarin met maskers en kostuums de dagelijkse rollen worden omgedraaid. 

Tegenwoordig is carnaval volgens historicus Van de Laar meer gestoeld op een spel, waarin het verkleden niet meer draait om het verdrijven van boze geesten, maar om het in de huid kruipen van een personage en je even in een andere wereld te wanen.

Het verkleden tijdens carnaval zorgt er ook voor dat sociale rolpatronen volledig worden omgegooid. "Normaal geldt het soort-zoekt-soort-principe. In groepen stappen we in 'gewone' situaties sneller af op mensen van dezelfde sociale klasse, leeftijd of sekse", vertelt Paul van Lange, hoogleraar psychologie. Zo benader je op je werk makkelijker iemand die ongeveer dezelfde functie uitoefent als jij, dan bijvoorbeeld je baas.

"Door de kostuums tijdens carnaval verschuift het verschil in sekse, sociale klasse en leeftijd naar de achtergrond omdat je allemaal in hetzelfde schuitje zit. Je kunt minder goed iemands uiterlijk beoordelen en je conclusies trekken, waardoor je je sneller gelijk voelt aan een ander. Hierdoor stap je makkelijker op onbekenden af", aldus Van Lange. 

Naast kostuums helpt alcohol natuurlijk ook bij de verandering van de sociale normen, vertelt Van Lange. "Er zijn duidelijke aanwijzingen dat mensen onbewust minder letten op wat anderen van hen vinden. Zo is er uit onderzoek gebleken dat mensen die een glaasje op hebben, sneller een onbekende helpen dan iemand die nuchter is."

Volgens Van Lange verschilt het per kostuum of mensen elkaar sneller durven aan te spreken of niet. "Door iets gezichtsbedekkends te dragen, is het voor een ander lastiger jouw emoties te lezen en wordt de drempel vaak hoger om je aan te spreken." Ben je op zoek naar een carnavalsliefde, dan moet je dus wel rekening houden met wat je aantrekt."