Marco Kroon: Drager Willems-Orde, maar niet zonder smet op zijn blazoen

Marco Kroon ontving in mei 2009 als eerste militair in een halve eeuw de Willems-Orde, de hoogste militaire onderscheiding van Nederland. Sindsdien wordt de Brabander echter achtervolgd door problemen. Waarom staat de heldhaftigheid en integriteit van Kroon ter discussie?  

"Ik zweer mij als een getrouw en wakker ridder te zullen gedragen." Met deze woorden ontving de toen 38-jarige Marinus Johannes Kroon op 29 mei 2009 de Militaire Willems-Orde. De ceremonie, zo'n twintig jaar nadat Kroon aan zijn opleiding bij het Korps Mariniers was begonnen, vond plaats op het Binnenhof.

De dag werd bijgewoond door tientallen hoogwaardigheidsbekleders van Defensie en diverse leden van het Koninklijk Huis. De 'riddering' door toenmalig koningin Beatrix werd live uitgezonden door de NOS.

Taskforce Uruzgan

De Bosschenaar viel deze uitzonderlijke eer te beurt voor zijn daden als pelotonscommandant in Uruzgan medio 2006. Zijn taak was om het gebied te verkennen zodat de Task Force Uruzgan daarna zijn werk in de regio zou kunnen doen. Hij wist zijn team te redden door Amerikaanse luchtsteun te regelen tijdens een aanval van de Taliban.

Kroon wist met gewaagde commandoacties nachtelijke aanvallen van de Taliban af te slaan, voorkwam dat er slachtoffers vielen onder zijn manschappen en zag er op toe dat gewonde tegenstanders werden verzorgd. Zijn heroïsche daden leidden tot een onderzoek van ruim twee jaar waaruit bleek dat Kroon inderdaad aan de criteria voor de Willems-Orde voldeed.

Van hero tot zero

Begin 2010 werd Kroon echter door de Koninklijke Marechaussee meerdere malen verhoord. Het Openbaar Ministerie (OM) bleek een grootschalig onderzoek naar Kroon te hebben gestart vanwege betrokkenheid bij wapen- en drugshandel. De informatie waar het OM zich op baseerde, was afkomstig van anonieme bronnen van de Criminele Inlichtingendienst (CID) van de politie.

Zijn advocaat, Geert-Jan Knoops, suggereerde in de media dat deze bronnen Kroon na het ontvangen van de Willems-Orde diverse dreigbrieven zouden hebben gestuurd met teksten als 'van hero tot zero'.

Drugs op het toilet

Ook de vriendin van Kroon werd toentertijd verhoord; het tweetal runde in die tijd samen een café in Den Bosch. Na eigen onderzoek suggereerde raadsman Knoops dat de dreigementen mogelijk van gepikeerde gasten van het café zouden zijn gekomen.

Kroon zou regelmatig lege drugszakjes op het toilet van zijn café hebben gevonden en gasten daar op aan hebben gesproken. Ook zouden boze gasten drugs in zijn drinken hebben gestopt en hem spacecake hebben laten eten.

Het Openbaar Ministerie besloot ondanks alle tegenwerpingen van Knoops genoeg bewijs tegen Kroon te hebben om tot vervolging over te gaan. De zaak kwam in april 2011 voor de rechter.

Willems-Orde ter discussie

Kroon wordt verdacht van "het voorhanden hebben en verstrekken van enkele stroomstootwapens en het meermalen voorhanden hebben van kleine hoeveelheden harddrugs voor eigen gebruik". Kroon stelde alle vertrouwen in het Openbaar Ministerie verloren te zijn. Hij ontkende alle aantijgingen.

De verdenkingen en de rechtszaak zouden volgens zijn raadsman een "zeer zware wissel" op de onderscheiden militair trekken. Toenmalig defensieminister Eimert van Middelkoop beklemtoonde in een verklaring dat de aanklacht "niets afdoet aan de heldendaden die Kroon heeft verricht in Afghanistan".

Toch komt met de hausse aan publiciteit die de zaak genereert ook de Willems-Orde van Kroon weer ter discussie te staan. Militaire vakbond AFMP stelt dat het ministerie een risico heeft genomen door de onderscheiding te geven aan een militair die een café runt dat niet goed bekendstaat. De drager zelf laat weten de onderscheiding in te leveren als hij wordt veroordeeld.

Tunnelvisie

Tijdens de behandeling van de zaak verwijt advocaat Knoops het Openbaar Ministerie "tunnelvisie". Justitie verwerpt op zijn beurt de theorie dat mensen, onder wie oud-klanten van Kroon, tegen de militair zouden samenspannen. Het OM had Kroon wel een schikking aangeboden, omdat duidelijk zou worden dat het een nare rechtszaak voor hem zou worden. Maar dit weigerde Kroon omdat hij naar eigen zeggen onschuldig is.

De rechtbank gaat niet mee in de bewijslast die het OM overlegt. Kroon wordt vrijgesproken van het bezit van cocaïne en MDMA. Wel krijgt hij een boete van 750 euro en een voorwaardelijke taakstraf voor het bezit van meerdere stroomstootwapens.

"Ik blijf de Willems-Orde met trots dragen", stelt Kroon naderhand. "Het belangrijkste is dat ik de majesteit op 4 mei, bij de Dodenherdenking, recht in de ogen kan kijken." Twee maanden later verkoopt Kroon zijn café; hij gaat zich weer richten op een verdere carrière bij Defensie.

Schadevergoeding

In juli 2012 krijgt Kroon een nieuwe functie: hij wordt commandant bij het Korps Commandotroepen. De Bosschenaar behoudt zijn rang van Kapitein en krijgt de leiding over tweehonderd mensen. Een aangekondigd plan om de Nederlandse staat aan te klagen en een schadevergoeding te eisen, laat de militair varen, meldt hij eind 2012. Wel gaat de oorlogsheld een boek schrijven over zijn loopbaan en zijn tijd in Afghanistan: Danger Close verschijnt eind 2013. In november 2014 wordt Kroon bevorderd tot majoor.

Het blijft een aantal jaren rustig rond Kroon tot het Openbaar Ministerie (OM) in januari 2018 meldt wederom onderzoek te doen naar Kroon. Het zou gaan om een geweldsincident in Afghanistan in 2007. Dat gebeurde tijdens een militaire operatie die geheim moest blijven.

Kroon geeft drie weken later, begin februari, vrij onverwacht een verklaring af aan het AD. In 2007, dus pakweg een jaar na zijn heldendaden, zou Kroon naar eigen zeggen inderdaad betrokken zijn geweest bij een geweldsincident. De militair heeft een man, die hem eerder had gemarteld en vernederd, om het leven gebracht nadat hij door hem werd bedreigd.

"Het was hij of ik", aldus Kroon. Na het doden van de man zou Kroon bewijs hebben gevonden dat de Afghaan de geheime missie in gevaar zou hebben kunnen brengen.

Nieuwe vragen

De militair had de zaak in eerste instantie niet in de openbaarheid gebracht omdat het zou zijn gegaan om een geheime missie. Dit is opmerkelijk; geweldsincidenten moeten in principe meteen bij superieuren worden gemeld.

"Ik heb met eer en geweten gehandeld", stelt Kroon met klem. Verder wil hij geen vragen over het incident beantwoorden. Het is onduidelijk waarom de nu 48-jarige militair de zaak elf jaar na dato naar buiten brengt. De geheimzinnigheid waarmee zijn verklaring is omgeven, brengt weer een nieuwe stroom aan negatieve publiciteit rond Kroon op gang. Knoops en Kroon hullen zich na de summiere verklaring in stilzwijgen.

Minister Ank Bijleveld van Defensie vindt dat Kroon het geweldsincident meteen had moeten melden. Meer wil ze niet kwijt over de zaak. Het is volgens haar aan het OM om hiernaar te kijken. Toen het verhaal vorig jaar bij Defensie bekend werd, is het volgens de minister meteen aan het OM gemeld.

'Geen aanknopingspunten'

Het Openbaar Ministerie deed onderzoek naar de zaak maar liet op 12 juli weten ermee te stoppen. ''Het onderzoek biedt weliswaar geen definitief uitsluitsel, maar er zijn geen aanknopingspunten gevonden die de gebeurtenissen uit de melding bevestigen", aldus het OM.

Het OM heeft na onderzoek geen aanwijzingen gevonden voor mogelijke strafbare feiten. "Gelet op het ontbreken van aanknopingspunten is het niet opportuun om nader onderzoek - in Nederland of in Afghanistan - in te (laten) stellen."

Het onderzoek wordt echter niet helemaal afgesloten, maar voorlopig stilgelegd, laat het OM weten. "De kans dat er in de toekomst informatie beschikbaar komt op basis waarvan alsnog een ander (strafrechtelijk) oordeel kan worden gegeven over de melding, is minimaal, maar niet uitgesloten."

Lees meer over:

NUshop

Tip de redactie