#Stormpoolen: Waarom we elkaar helpen tijdens extreme situaties

De westerstorm van donderdag ontregelde het verkeer in Nederland. Treinen reden niet met als gevolg veel reizigers die niet meer thuis konden komen. Op Twitter werd al snel #stormpoolen gedeeld waarmee mensen alsnog een lift konden vragen aan automobilisten.

Plots leken veel Nederlanders elkaar te helpen om thuis te komen. Dat komt omdat we elkaar als lotgenoten zien op zo’n moment. "Eigenlijk helpen we elkaar altijd bij calamiteiten", stelt Siegwart Lindenberg, hoogleraar sociologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. "Mensen zien dat je in nood bent en begrijpen dat het in deze situatie ook hunzelf kan overkomen."

Daar is ook Paul van Lange, hoogleraar psychologie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, het mee eens. "Het gaat om lotsverbondenheid. (…) Mensen kunnen zich minder goed verplaatsen in de situatie van één persoon, maar die van een groep gaat gemakkelijker."

Vrijwel uit het niets komt "gemeenschappelijke verbondenheid naar boven", zegt Van Lange. Linderberg noemt het een "lotsgemeenschap". Mensen zien dat anderen hulp nodig hebben en zijn dan ook bereid om te helpen: de slechte weersomstandigheden waren voor iedereen voelbaar en zichtbaar.

Tijdsdruk

Hoeveel mensen precies geholpen werden door de #stormpoolen is niet te zeggen, maar er was duidelijk veel aanbod waar mensen gretig gebruik van maakten. Op Twitter werden foto's gedeeld vanuit volle auto's. 

"Je bent ook gewoon veroordeeld om elkaar te helpen", aldus Van Lange. Daarbij speelt ook de tijdsdruk een belangrijke rol. "Je kan moeilijk zeggen ik stel het nog even uit, dat kan niet bij zo’n storm." Volgens de hoogleraar duiden ook steeds meer aanwijzingen de kant op dat we als mens niet meer stilzwijgend toekijken, maar juist vanuit een impuls actief helpen.

En daarbij moeten we ook even kijken naar wat voor hulp we elkaar bieden. "De soort hulp was niet al te moeilijk", zegt Roos Vonk, hoogleraar sociale psychologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. "Iemand meenemen in de auto betekent hooguit een kwartiertje omrijden. Het zou anders liggen als je bijvoorbeeld ver moet omrijden via Groningen."

Groepsdieren

"Het zit gewoon in de aard van het beestje", aldus Lindenberg. De mensen zijn door de duizenden jaren heen geëvolueerd om hun groep te beschermen. "Jij hebt de groep nodig, dus je moet ook de groep helpen." Inmiddels is het vaak minder duidelijk wie jouw lotgenoten zijn, maar bij zo een storm als gisteren ligt het voor de hand.

Ook tijdens de aanslag op de London Bridge in juni 2017 werd een hashtag in het leven geroepen '#sofaforlondon', voor mensen die een veilig heenkomen zochten. Die werd aangeboden door mensen in hun eigen woning.

"Vanuit de natuur zit het bij ons ingebakken om te helpen", vult Vonk aan. "Ondanks de individuele samenleving waar we nu in leven, zijn we van nature groepsdieren." En iemand helpen kan vervolgens ook een gevoel van zingeving opleveren. "Empatische vreugde, een warm gevoel van binnen. Ook wel het warm glow-effect genoemd", aldus Vonk.

Dat effect kan zich altijd voordoen bij het helpen van anderen, maar mogelijk was het bij de storm sterker aanwezig. "Je kan het ook krijgen als je zelf niet betrokken bent geweest bij de situatie, maar het bijvoorbeeld op televisie ziet", laat Vonk weten.

Lifters

Zonder noodsituatie voor de hele gemeenschap is de bereidheid om elkaar helpen een stuk minder. "Sta je op een reguliere dag langs de weg met pech dan ben je geen lotgenoot", aldus Lindenberg. "Mensen zullen wellicht denken dat de oorzaak bij jou als bestuurder ligt". En zonder duidelijke en gemeenschappelijke oorzaak is er geen sprake van zo’n lotsgemeenschap.

Hetzelfde geldt voor het meenemen van lifters. Zij kiezen er zelf voor om te liften. Dat ligt anders bij de storm. Mensen hebben geen andere mogelijkheid, want er rijden geen treinen. De oorzaak is dan meteen duidelijk. "Dat maakt het minder gevaarlijk in de beleving van mensen om een lifter mee te nemen", stelt Van Lange.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

NUshop

Tip de redactie