Hij is de enige Nederlander – met zijn assistenten - die toewerkt naar het WK voetbal komende zomer in Rusland. Een interview met scheidsrechter Björn Kuipers (44) over Chiellini die om rood vraagt, wachten op een verlossend mailtje en de pijn van een gemiste finale. "Ze dachten allemaal dat ik het zou worden."

Eigenlijk is het nog lang niet zeker dat Björn Kuipers naar het WK gaat, maar hijzelf laat weinig ruimte voor discussie. "Ik ga ervan uit dat ik ga. Als ik zie hoe tevreden de FIFA op dit moment is dan is er geen twijfel. Ik zou verrast zijn als ik er niet bij ben in Rusland."

Ergens in de komende weken moet het verlossende bericht komen. "Ik had gehoopt het in december al te horen. Het kan ook in februari, want dan gaan we met de scheidsrechters die op de WK-shortlist staan op trainingskamp naar Doha. Of in maart pas. Ach, wat maakt het uit. Ik heb de weken van het WK al geblokt in mijn agenda staan. Ik ga erheen."

In november was hij met de potentiële WK-scheidsrechters ook al op trainingskamp, toen in Abu Dhabi. Het hoort bij het leven van fulltime scheidsrechter Björn Kuipers. Zelf spreekt hij trouwens liever van 'Team Kuipers', doelend op de vaste samenwerking met zijn assistenten Sander van Roekel en Erwin Zeinstra. "Ik ben trots op mijn mannen. 2017 was weer een fantastisch jaar", zegt hij terwijl hij gaat zitten op een van de banken in de hal van het KNVB-trainingscomplex in Zeist.

Kuipers, van origine supermarkthouder uit Oldenzaal, is voor een paar dagen in de Zeisterbossen. Weer een trainingskamp, ditmaal met de Nederlands scheidsrechters ter voorbereiding op de tweede seizoenshelft. Tussendoor heeft hij wel even tijd om vooruit te blikken op wat het hoogtepunt van zijn carrière moet worden. "De WK-finale. Ja, dat is mijn droom."

Vorig jaar floot hij ook al een WK-finale, maar toen die voor spelers onder 20 jaar, in Zuid-Korea: Engeland tegen Venezuela. De lijst werd aangevuld met achtste, kwart- en halve finales in de Champions League. In 2014 floot hij al de eindstrijd van de Champions League en een jaar eerder die van de Europa League en de Confederations Cup. Er prijken ook nog twee EK's (2012 en 2016) en een WK (2014) op zijn palmares.

Kuipers na de Champions League-finale van 2014 (Foto: ProShots)

Enige zekerheidje

Zonder cynisme zou je kunnen stellen dat Kuipers, Van Roekel en Zeinstra de enige overgebleven Nederlanders zijn in de top van het internationale voetbal. Een scheidsrechter als enige zekerheidje, bij gebrek aan Nederlandse clubs in Europa en het Nederlands elftal op het WK. Hoe anders was dat in 2014. Terwijl Oranje zich onder leiding van Louis van Gaal allang had geplaatst voor het WK in Brazilië, zat Kuipers nerveus achter zijn computer.

"Vanaf 's ochtends vroeg klikte ik om de paar seconden op verzenden en ontvangen", herinnert Kuipers zich vier jaar later. "Ik wist dat ik die dag per mail zou horen of ik naar het WK zou gaan. 08.22 uur kwam ‘ie binnen, dat tijdstip vergeet ik nooit meer. Massimo Busacca, Head of FIFA Refereeing, was de afzender en het onderwerp Congratulations. Juichend zat ik achter mijn computer. Voor het eerst naar het WK."

Het ging in die tijd hard met Kuipers. Enkele maanden na de bevestiging dat hij naar het WK mocht leidde hij in Lissabon als eerste Nederlandse arbiter sinds Dick Jol in 2001 een Champions League-finale, Real Madrid-Atletico Madrid (4-1). Eenmaal op het WK in Brazilië leek ook alles goed te vallen.

“Ook op een Oranje-loos WK zou het een droom zijn om de finale te fluiten”
Björn Kuipers

"Ik floot Engeland-Italië, Zwitserland-Frankrijk en de achtste finale Colombia-Uruguay. Dat liep geweldig. De bookmakers, andere scheidsrechters, ze dachten allemaal dat ik de finale zou krijgen. We maakten een goede kans, waren heel dichtbij, maar omdat Van Gaal en zijn mannen het zo goed deden kon het niet meer. Als jouw land de halve finale haalt is het voor een scheidsrechter automatisch voorbij op een groot toernooi. Dat zijn nou eenmaal de regels. Maar dat deed wel pijn. Ik heb er verdriet van gehad."

Omdat je al dacht dat je de finale ging fluiten?

"Niet omdat ik dat dacht. Anderen dachten dat. De mensen die erover gingen ook."

Dus toen Nederland in de kwartfinale Costa Rica versloeg vloekte je…

"Ja, toen wist ik: het is voorbij. Weg droom. Ik ben daar nog lang mee bezig geweest. En nu nog mijmer ik weleens over dat WK. Potverdikkeme, wat als Oranje het niet had gered tegen Costa Rica… Dan hadden we iets heel moois kunnen bereiken."

Voelt het alsof de WK-finale je door de vingers is geglipt?

"Ja. Weet je wat het moeilijke was? Ik bereid veel voor, ook in de aanloop naar dat WK. Ik wil op alles berekend zijn. Maar met één ding hield ik geen rekening en dat waren de prestaties van het Nederlands elftal. Dat kwam ook doordat in 2014 niemand iets gaf voor de kansen van Oranje. Maar ze deden het fantastisch."

Jij bent vast blij dat Oranje nu niet naar het WK gaat.

"Nee, daar ben ik helemaal niet blij mee. Integendeel. Laten we wel wezen: een nationaal elftal is veel belangrijker dan een scheidsrechter. Dat merkte ik ook tijdens het EK 2016. Als Oranje er niet bij is op een groot toernooi dan leeft het minder in ons land en dat maakt het ook voor mij minder speciaal. Maar goed, ook op een Oranje-loos WK zou het een droom zijn om de finale te fluiten."

De WK-finale van komende zomer is niet alleen een droom, het is ook de laatste kans voor Kuipers, die in maart 2005 (Vitesse-Willem II) debuteerde in de Eredivisie. "Ik ga nog wel even door, ook internationaal. Maar ik word dit jaar 45 en het volgende grote toernooi, het EK 2020 is nog ver weg. Daar ga ik niet meer heen. Je moet als scheidsrechters en KNVB ook denken aan de doorstroming, wat dat betreft is het niet anders dan in een bedrijf."

Cristiano Ronaldo beklaagt zich bij Kuipers (Foto: Getty Images)

Hij kan straks ook met een gerust hart afscheid nemen, benadrukt Kuipers. Met de tien jaar jongere Danny Makkelie, die vorig jaar werd opgenomen in de UEFA-elitelijst van scheidsrechters, staat zijn opvolger klaar.

"Danny krijgt niet alleen al mooie wedstrijden, hij fluit ook erg goed. Ik reken erop dat hij op het EK 2020 fluit. En als hij fit blijft en de dingen doet die hij nu doet, dan fluit hij in 2022 ook op het WK in Qatar."

Wat ga je doen als je over een paar jaar helemaal gestopt bent als scheidsrechter?

"Dan wil ik in een andere functie door in dit wereldje. Bijvoorbeeld als coach van scheidsrechters bij de UEFA, de FIFA, de KNVB of in een ander land. Als ik maar actief kan blijven rond het mooiste vak dat er is: scheidsrechter."

Hoe groot schat je de kans in dat je voor die tijd nog een WK-finale fluit?

"Dan moet het deze zomer gebeuren. Zoals ik al zei: het is een droom. Maar op een WK ben je van zoveel dingen afhankelijk. Er gaan ongeveer 25 scheidsrechters naar Rusland en die willen allemaal de finale fluiten."

Maar je hoeft niet meer te vrezen dat Oranje de weg naar de finale dwarsboomt, zoals vier jaar geleden. Dat lijkt een voordeel ten opzichte van een scheidsrechter uit pakweg Duitsland of Frankrijk.

"Ja, dat voorsprongetje heb ik nu. Maar ik heb ook geluk nodig. Het is zo fragiel en een groot toernooi. Op het EK van 2016 gingen ik de bietenbrug op bij een penalty tijdens Kroatië-Spanje. De Kroatische keeper Danijel Subasic zou te vroeg van zijn lijn zijn gekomen. Ik heb dat op dat moment niet in de gaten gehad. Pas na de wedstrijd kwam er discussie. Of je dan gelijk hebt gehad of niet als scheidsrechter, dat is niet doorslaggevend. Er is discussie en dat zorgt er al voor dat er een streep door je naam gaat voor de finale."

Eén foutje en het is klaar.

"Nou, niet altijd meer."

Je doelt op de video-scheidsrechters, die stapje voor stapje zijn intrede doet in het voetbal.

"Ja, als ik straks op het WK een wedstrijdbepalende fout maak, dan kan ik die herstellen. Dan zit er iemand in een cabine die op een knop drukt en zegt: 'Kuipers, wijzig je beslissing'. Hup, klaar."

Het is toch nog niet zeker dat er videoarbitrage komt op WK?

"In maart komt de internationale spelregelcommissie IFAB bijeen om daarover te besluiten, maar dat is niet meer dan een formaliteit. Gelukkig maar. Een video-scheidsrechter is een must op een WK. Anno 2018 zijn trainers, toeschouwers en mensen voor de tv beter geïnformeerd over wedstrijdmomenten dan de scheidsrechter. Dat kan gewoon niet meer en dat wil ik ook niet. Als ik een 100 procent fout maak, wil ik verbeterd worden. Daar is het voetbal bij gebaat en daar ben ik bij gebaat."

Wordt door de video-scheidsrechter de autoriteit van de scheidsrechter aangetast?

"Nee. Dat heb ik zelf vaak genoeg gemerkt. De eerste keer al, toen ik in september 2016 scheidsrechter was bij een oefeninterland tussen Italië en Frankrijk en de de videoarbiter getest werd. In de tweede minuut was er een moment waarvan ik dacht: potverdrie, dat is een rode kaart. Alle spelers van Italië kwamen op me af. "Arbitro! It's rosso", riep Giorgio Chiellini. Gelukkig had ik de video-scheidsrechter. "Gele kaart is voldoende", hoorde ik in mijn oor. En die trok ik ook. Tegen Chiellini zei ik dat dat het gecheckt was met de beelden. En wat denk je? Hij geeft me een schouderklopje en we gingen verder. Fantastisch toch? Zo moet het zijn, ook op het WK."

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend