Zo kom je zonder financiële kleerscheuren door de dure decembermaand

Kerstgeuren, Sinterklaasmuziek en nepkortingen: winkeliers doen er tijdens de feestdagen alles aan om consumenten te verleiden zoveel mogelijk spullen te kopen. Hoe voorkom je een lege portemonnee op 1 januari?

Sinterklaas- of Kerstaanbiedingen zijn niet meer weg te denken uit het winkellandschap. Toch blijken deze aanbiedingen lang niet altijd voordelig te zijn.

De Consumentenbond deed in 2014 een ruim twee maanden durend onderzoek naar online kortingen van winkels als bol.com, Intertoys en Wehkamp.

Wat bleek: de bedrijven gaven geregeld een hoge 'originele' prijs op die zij nooit daadwerkelijk hebben gerekend. Hierdoor leek de korting een stuk groter. Sterker nog, de kortingsprijs kwam hierdoor soms zelfs hoger uit dan het bedrag voor de actie.

Zo kostte een Playmobil-politiewagen bij bol.com in september dat jaar nog 27,99 euro, terwijl deze in oktober als aanbieding werd afgepijsd van 31,99 euro naar 29,99 euro.

Black Friday

Dat nepaanbiedingen anno 2017 nog steeds niet de wereld uit zijn, toonde de Britse consumentenorganisatie Which? in november nog aan. De Britse waakhond hield een jaar lang de prijzen bij van 35 populaire elektronica-items, keukenapparaten en verzorgingsproducten.

Zo'n 60 procent van de Britse webwinkels bleek tijdens kortingsdag Black Friday afgeprijsde producten aan te bieden die de rest van het jaar even duur of zelfs goedkoper waren.

Kritische blik

Om tijdens de decemberperiode niet meer uit te geven dan nodig, moeten consumenten kritisch naar aanbiedingen kijken, stelt Joyce Donat, woordvoerder van de Consumentenbond. "Zie je een aanbieding, dan hoef je het product niet direct te kopen", zegt ze.

"Je kunt beter eerst de prijzen van verschillende aanbieders vergelijken. Vaak kan zoiets heel gemakkelijk online, door gebruik te maken van vergelijkingswebsites. Stel jezelf daarnaast bij iedere aanbieding de vraag: is dit de prijs die ik wil betalen? Gebruik daarbij je boerenverstand."

Donat benadrukt dat producten niet automatisch goedkoper zijn in de zomerperiode. "Retailers kunnen in het najaar bijvoorbeeld bulkaankopen doen, waardoor ze hun prijzen lager kunnen houden. Zie je echter in de zomerperiode iets wat goed geprijsd is, dan kan het lonen om dit alvast te kopen voor Sinterklaas of Kerst."

Het is belangrijk om je bewust te zijn van de verkoopstrategieën van winkeliers, denkt Donat. "Ken jezelf en de retailer", raadt zij aan. "Bijna iedereen is gevoelig voor koopjes. Leuzen als 'twee voor de prijs van één' en '50 procent korting' hebben een psychologisch effect op ons. Denk echter: heb ik dit product wel nodig? Die groene Kersttrui kan wel in de aanbieding zijn, maar misschien heb je er al twee van."

Dat winkeliers ver gaan in de beïnvloeding van consumenten, weet ook de eigenaar van online boekenwinkel bespaarboeken.nl en auteur Marieke Henselmans. Zij schreef verscheidene boeken over consumeren, waaronder het boek Hoor wie klopt daar geld uit mijn zak uit 2006. Het boek bevat tips om de decembermaand financieel door te komen.

"Winkels proberen je te verleiden met Kerstgeuren en -muziek. Er is serieus zoiets als geurmanagement. In plaats van je te laten verleiden in winkels, kun je die geuren ook gewoon thuis creëren of een cd opzetten met Kerstballads."

Tweedehands spullen

Ook tweedehands spullen bieden volgens Donat een uitkomst voor wie extra wil besparen op decembercadeaus. "Marktplaats staat vol met originele producten, die vaak al de helft kosten van wat je in de winkel vindt. Hier je spullen kopen, is bovendien goed voor het milieu, want je recyclet." Maar niet alleen voorwerpen, ook kleding en tassen kunnen we tweedehands kopen. "Dat is veel goedkoper, terwijl je tweedehands mooie designerkleding kunt vinden."

Toch hoeven we nieuwe producten niet te schuwen, denkt Henselmans. "Ik zou in plaats van tweedehands spullen eerder kiezen voor een paar goede dingen. Toen mijn kinderen nog klein waren, had ik het hele jaar door een lijstje op de kast hangen. Telkens als mijn kinderen iets zagen wat ze wilden hebben, noteerde ik dat. Zo krijg je op het eind van het jaar een lijstje met echte wensen, waaruit je kunt kiezen. Ik kocht liever iets moois van Lego waar mijn kinderen lang wat aan hadden, dan plastic blikken die zo weer stuk zijn."

Dure cadeaus kopen voor jonge kinderen is volgens Henselmans nergens voor nodig. "Voor kinderen onder de twee jaar kun je in theorie hun eigen speelgoed inpakken. Ze zijn simpelweg dol op het scheuren. Zijn je kinderen tussen twee en vijf jaar oud, dan draait het ze om grote cadeaus. Een skippybal of opblaasboot, bijvoorbeeld." 

Haar tip: blaas ze op en je cadeau is groter. Ook wijst ze op de gratis voorpret bij een evenement als Sinterklaas. "Laat je kinderen bijvoorbeeld hun schoen zetten bij de bank of de supermarkt."

Sinterklaasvergiftiging

Niet te veel decembercadeaus kopen, is volgens Henselmans de basis. "Beheers je, anders krijgen je kinderen een Sinterklaasvergiftiging. Dan is het 23.00 uur 's avonds en staat er nog een zak met twintig cadeaus, terwijl je kinderen allang een favoriet cadeautje hebben gevonden. Vaak zijn ze het meest blij met een klein cadeautje waarvan niemand dat had verwacht."

Klinkt mooi, maar wat als blijkt dat jouw kind als enige in zijn vriendengroep niet die iPhone heeft gekregen? Volgens Henselmans hoeft zoiets geen probleem te zijn. "Je kunt ze zeggen dat de Sint een vast budget voor ieder kind heeft, maar dat sommige ouders hier zelf nog wat geld bij doen. Zeg ze dan dat jullie dat als ouders niet nodig vinden."

Ook bij het kopen van cadeaus voor volwassenen moeten we zorgvuldig zijn, volgens Henselmans. "Zij krijgen geregeld bizarre cadeaus met de feestdagen. Bloempotten bijvoorbeeld, terwijl ze die helemaal niet nodig hebben. Het is al snel een circus van het vooruitschuiven van dingen die niemand wil. Bedenk daarom waar het echt om gaat: elkaar blij maken. In plaats van dure cadeaus te kopen, zou je je tijdens Sinterklaas daarom extra moeten richten op het schrijven van mooie gedichten."

Vegetarisch Kerstmaal

Een andere kostenpost in december is het Kerstdiner. Donat ziet ook daar een potentiële bespaarpost in. "Je hebt geen dure kalkoen nodig", zegt ze. "Een Kerstmenu kan zelfs ook lekker zijn zonder vlees. Haal je dat ingrediënt uit je maaltijd, dan bespaar je extra."

Henselmans sluit zich daarbij aan. "Kerst gaat om love, peace en understanding. Sinds wanneer is het ontaard in een vreetfeest? Mensen krijgen stress van al dat geregel. Je moet presteren, lijkt het wel. Hou het eerder simpel. Je hoeft geen kangoeroe te serveren. Aardappels met schil in partjes frituren, is veel goedkoper en net zo leuk. Iedereen vindt dat lekker."

Een ander idee om te besparen, is door iedereen een eigen gerecht mee te laten nemen voor de Kerstmaaltijd. "Zo verdeel je de kosten", zegt Donat. Wie zelf niet met de Kerstdagen in de keuken wil staan, maar een duur restaurant wil ontlopen, kan ook online zijn heil zoeken. "Gebruik de deeleconomie", raadt Donat aan. "Via een platform als Thuisafgehaald kun je iemand in de buurt zoeken die voor jullie wil koken."

Geen kaasschaafmethode

Als we Sinterklaas en Kerstmis hebben gehad, dan staat de volgende kostenpost alweer voor de deur: Oud en Nieuw. Voorlichter Gabriëlla Bettonville van het Nationaal Instituut voor Bugetvoorlichting (Nibud) raadt consumenten die willen bezuinigen aan om niet vol in alle feesten mee te gaan. "Kijk naar wat je belangrijkste feestdag is en bezuinig op de andere feestdagen. Je kunt ook op alle feestdagen bezuinigen, maar dan ben je bezig met de kaasschaafmethode. Dat lukt bijna niet."

Voorkomen is beter dan genezen. De beste manier om tijdens januari geen droog brood te hoeven eten, is volgens Donat om het hele jaar door te besparen. "Het loont om jaarlijks over te stappen van je zorg- en autoverzekering, telefoonprovider en energieleverancier. Je kunt dan gebruikmaken van een welkomstkorting. Zit je bijvoorbeeld al tien jaar bij een bepaalde energieleverancier, dan levert overstappen je gemiddeld genomen meer dan 300 euro op in een jaar."

Bettonville sluit zich daarbij aan. Om het nut van financieel plannen te onderschrijven, wijst ze op een onderzoek van Nibud uit 2016, waaruit blijkt dat 45 procent van de Nederlanders moeite heeft rond te komen. "Dat heeft niet altijd met hun inkomen te maken", zegt ze. "Ze zetten bijvoorbeeld nooit geld apart voor later en leven altijd bij de dag." Wie financieel flierefluitend het jaar doorgaat, komt in december dus ook sneller in de problemen. "Mensen die planmatig met hun geld omgaan, hebben daar minder kans op."

Lees meer over:
Tip de redactie