Dione de Graaff: 'Seksueel overschrijdend gedrag niet weglachen'

Dione de Graaff (48) werkt al ruim twintig jaar voor NOS Studio Sport. In een door mannen gedomineerde wereld weet de presentatrice hoe ze zich staande moet houden: 'Iemand die je borst even aanraakt. Die dingen gebeuren.'

De Graaff komt de kamer binnengelopen, in elke hand een bekertje koffie. Haar rechterbeen trekt ze lichtelijk achter zich aan. "Mijn hak is afgebroken", vertelt ze hardop lachend.

Het schaatsgeweld is inmiddels weer begonnen, met de Nederlandse kampioenschappen afstanden en binnenkort het Olympisch Kwalificatie Toernooi (OKT) en diverse wereldbekers.

De NOS is, een enkele uitzondering daargelaten, overal live bij. De Graaff dus ook, al 22 jaar lang.

Valt er nog iets nieuws te ontdekken aan je werk?

"Ik heb mezelf afgevraagd hoe lang ik dit nog leuk ga vinden. Maar ik houd ontzettend van sport, van de spanning en de competitie. Ik ben zelf helemaal niet competitief ingesteld, maar ik denk dat ik me wel kan verplaatsen in sporters die onder druk staan. Live verslag doen toont wel overeenkomsten. Op dat ene moment moet het goed gaan. Bovendien helpt een sportwedstrijd me er weer bovenop te komen als ik door een mindere periode ga. Ik houd me er heel erg aan vast."

Hoe voorkom je dat je verveeld raakt door sporters die jaren achter elkaar alles winnen?

"Ik moet juist voorkomen dat de kijker verveeld gaat raken. Maar als Sven Kramer bijvoorbeeld wederom een rit wint, vind ik dat geweldig. Het getuigt van grote klasse als je al zo lang de beste bent. De laatste jaren ben ik geïnteresseerd geraakt in wat een sporter daar allemaal voor moet doen en laten. In al datgene wat je niet ziet. Ik wil weten of bij zo iemand alles, dus ook zijn sociale leven, in het teken van de sport staat."

Jouw weekendleven staat al twee decennia stil, verklaart dat je nieuwsgierigheid naar de opofferingsgezindheid van topsporters?

"Dat schept wel een band. Maar ik heb het nooit erg gevonden. Je richt je leven gewoon anders in. Ik vraag nooit vrij in het weekend, want dan gebeurt het. Dat is mijn werk. Maar van de andere kant; ik ben die vriendin die je op dinsdagavond tot een uurtje of een kunt bellen."

Over je positie binnen de redactie van Studio Sport zeg je vaak dat je 'one of the guys' bent.

"Dat wil ik niet meer zeggen, dat heb ik iets te vaak teruggelezen. We zijn daar op deze redactie helemaal niet mee bezig. Als ik dat dan ergens weer zie staan denk ik: 'Oh, daar heb je haar weer.' Het enige wat ik misschien mis is een vrouwelijke eindredacteur."

Waarom zei je het dan?

"Ik wilde er denk ik mee aangeven dat het geen onderwerp bij ons is. Ik vind het zo ontzettend populair, kijk mij eens one of the guys zijn. Dat wil ik helemaal niet."

Het zou kunnen impliceren dat je je gedwongen voelt om je als een man te gedragen, zodat je niet opvalt.

"Dat impliceert het nu ook voor mij als ik het teruglees. Maar zo heb ik het echt nooit ervaren. Er is geen verschil bij ons. De man-vrouwverhouding op de redactie is in balans. Twintig jaar geleden hadden we hier ook al vrouwen die de samenvattingen maakten."

Schrik je van de vele vrouwen die met #metoo over seksueel overschrijdend gedrag vertellen?

"Ik schrik vooral als ik lees dat er vervolgens niets met die meldingen gedaan wordt. Dat er in bedrijven aan de bel getrokken wordt, maar het kennelijk niet belangrijk genoeg is. Ik heb zelf ook weleens iets meegemaakt. Niet hier op de werkvloer, maar in het veld. Iemand die je borst even aanraakt. Die dingen gebeuren. Dan denk je: 'Sorry, was dit echt nodig?' Ik weet niet of het er nu beter op is geworden, ik vraag het me af."

Heb je er toen met collega's over gesproken?

"Nee, maar ik heb ook nooit gedacht dat ik het in mijn eentje moest oplossen. Toentertijd, en iedereen ervaart dat op zijn eigen manier, vond ik het gewoon een onwijs sneue gast. Ik voelde me daarna ook niet per se kwetsbaar, wel heel boos."

"Het is goed dat er nu over gesproken wordt. Ook met mannelijke vrienden. Want je moet dit natuurlijk vooral met mannen bespreken. Ik praat weleens met vriendinnen die dingen hebben meegemaakt. Die gebeurtenissen zijn zo over de top, dat we er eigenlijk alleen maar om kunnen lachen. 'Zal ik er iets van zeggen? Nee, laat zitten joh, haha.' Terwijl het alles behalve grappig is! Als we het maar wegzetten als een grap, hoeven we er niet over na te denken en er niets aan te doen. Dat gevoel moeten we doorbreken! Ik realiseer me voor het eerst dat dit weglachen een reflex is. Het is goed als je dit beseft, zodat je een volgend incident wel gaat bespreken. In plaats van het weg te lachen."

“ Ik lach meer. Dat wilde ik altijd tegenhouden, heb ik van mijn vader geleerd.”
Dione de Graaff

De Avondetappe

In 2015 nam De Graaff het Tour de France-programma De Avondetappe van Mart Smeets over. Eerst in samenwerking met Gert van 't Hof en in 2016 met Herman van der Zandt.

Dit jaar zat ze alleen aan tafel, met Van der Zandt als interviewer op locatie. Met succes. Nooit eerder in de geschiedenis van het programma keken zoveel mensen naar De Avondetappe: gemiddeld 969.000 kijkers.

Was je benieuwd naar de reacties toen bekend werd dat je het alleen aan tafel zou zitten?

"Wat op sociale media gezegd wordt, ontgaat me. En daar ben ik blij om. Er zijn enkele mensen wiens mening ik heel hoog acht. Dat zijn mijn partner Nando, mijn goede vriend Jeroen Stekelenburg, mijn moeder en een aantal collega’s op de redactie. Herman en ik hebben duidelijk gemaakt dat een duopresentatie zich verder moest ontwikkelen. We zijn allebei heel bescheiden. We zitten er voor de sport, niet voor onszelf. Als je zo’n programma gaat presenteren dan moet je op elkaar ingespeeld raken. We gaven vaak allebei alleen de voorzetten. Als je elkaar zoveel ruimte geeft, kan een programma heel traag worden. En dat gebeurde ook. In de samenstelling van dit jaar heb ik meer contact gehad met Herman dan het jaar ervoor. We hebben het echt samen gemaakt."

Het concurrerende RTL7-programma Tour du Jour werd afgelopen zomer minder goed bekeken. Heb je dat in de gaten gehouden?

"Ik heb voor de eerste uitzending even contact gehad met Wilfred (Genee, presentator, red.) Tijdens de Tour heb ik niet kunnen kijken. Ik hoop altijd dat het programma van een ander het goed zal doen. De Avondetappe en Tour du Jour lijken ook niet op elkaar, ze vullen elkaar eerder aan."

In 2010 was je voor het eerst betrokken bij Radio Tour, vijf jaar later presenteerde je De Avondetappe. Je zei dat je laatste dromen daarmee vervuld waren. Hoe heb je het de afgelopen jaren vol kunnen houden?

"Worstelend! (lacht) Altijd als ik denk: 'Ik heb nu wel alles gedaan', komt er weer een programma dat me nieuwe energie geeft. En de Olympische Spelen staan voor de deur. Maar de afgelopen jaren vraag ik me wel af of ik dit werk tot mijn 65e moet doen. Ik houd mijn vertrek natuurlijk het liefst zelf in de hand en ik voel dat ook wel goed aan. We voeren ieder jaar functioneringsgesprekken, maar ik maak me daar nooit druk om. Ik weet of iets goed gegaan is of beter kan. Dat weet ik al tijdens de uitzending. Dan denk ik: 'Kom op De Graaff, bij de volgende presentatie moet dit anders.'" 

Wanneer dacht je dat voor het laatst?

"Vorig jaar tijdens het WK wielrennen in Qatar. Ik was hartstikke moe, maar wilde gewoon niks missen. Een vakantie schuif ik met alle gemak naar de toekomst. En zo ga je maar door. Op een gegeven moment voelde ik dat ik niet meer goed op mijn benen kon staan. Ik merkte tijdens de presentatie dat het niet lekker liep. Ik was te vertragend bezig, moest te vaak in mijn hoofd alle feiten op een rijtje zetten. Het was gewoon niet goed. Ik wist dat de hoofdredacteur daar tijdens het daaropvolgende functioneringsgesprek iets over ging zeggen. Maar ik wil ook dat men het ziet als ik iets niet goed doe."

Ook als je dingen goed doet.

"Maar ook dan wil ik dat graag van bepaalde mensen horen. Als mensen op straat zeggen dat ze me hebben gezien, dan vind ik dat natuurlijk lief. Maar daar kan ik niet van afleiden of ik het goed of slecht heb gedaan. Ik weet soms niet zo goed wat ik moet doen als mensen me op straat herkennen. Soms leggen ze wel de vinger op de zere plek, dat vind ik onwijs lachen. Bijvoorbeeld als iemand mij op de markt op een paar versprekingen wijst. Dat vind ik ook wel belangrijk."

Wanneer heb je voor het laatst onterechte kritiek gekregen?

"Ik zou het niet weten. Wel kan ik zeggen dat ik de laatste jaren veranderd ben. Ik heb het heel lang belangrijk gevonden om niet op te vallen op televisie. Tegenwoordig durf ik meer Dione te zijn, scherper door te vragen. Als ik tijdens het presenteren een klik met iemand heb, dan zie je dat nu ook aan mij. Ik lach meer. Dat wilde ik altijd tegenhouden, heb ik van mijn vader geleerd. Het gaat om de sport, jij bent alleen het doorgeefluik. Maak jezelf geen illusies, mensen kijken niet om Dione de Graaff te zien. Mensen kijken omdat ze sport willen zien. Zo is het ook nog steeds. Dat is ook gezond. Maar het zou wel leuk zijn als de kijker het een fijne bijkomstigheid vindt dat hij mij ziet."

"Ik hoor ook wel van kijkers dat ze het leuk vinden als ik soms in de lach schiet. Misschien kan dat ook gewoon wel. Ik neem sportjournalistiek heel serieus, maar in het weekend hangen veel mensen onderuitgezakt voor de televisie en dan mag je het af en toe laten vieren. Bij De Avondetappe heb je echt 'mij' kunnen zien, daar ben ik trots op. Maar als ik mezelf in het zonnetje wil zetten, moet ik lekker de showtrappen af gaan lopen."

Zoals tijdens het Sportgala.

"Een keer in de zoveel tijd vind ik dat hartstikke leuk, maar ik vind het niet per definitie bij mijn vak passen."

Ben je daarom ook huiverig voor persoonlijke interviews?

"Sinds een aantal jaren snap ik pas dat het er een beetje bij hoort, maar ik vind het lastig. Ik kan me oprecht niet voorstellen dat iemand zit te wachten op een verhaal over wie er bij mij thuis het vaakst kookt. Ik heb er lang aan moeten wennen, maar inmiddels gaat het een stuk beter. Maar ik vind nog steeds dat het van ondergeschikt belang moet zijn."

Eind 2016 verscheen een video van de NOS waarin je een jurk voor het Sportgala ging uitkiezen…

"Je wil niet weten hoeveel overredingskracht het kost om mij zoiets te laten doen! Ze zeiden: 'De tijden veranderen, Dione. Dit is wat mensen willen zien. We willen ook jongeren aanspreken en zichtbaarder op sociale media zijn. Kom op De Graaff, laat eens wat zien!' En ze hebben ook wel gelijk, zolang je het maar niet overdrijft. Nadat ik er drie nachten over had geslapen, vond ik het ook wel bij het gala passen. Een keer de prinses spelen."

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie