'Afschaffing kunstgras Eredivisie wordt moeizaam door commerciële belangen'

Waar in het begin van deze eeuw bij de KNVB nog werd gedacht dat de opkomst van kunstgras een niet te stoppen ontwikkeling was, is dat idee tegenwoordig omstreden. De kosten en de bespeelbaarheid zijn daarbij niet de enige afwegingen, ook commerciële belangen spelen daarbij een belangrijke rol.

​Een werkgroep gaat de komende maanden bekijken of er nog toekomst is voor kunstgras in het betaald voetbal van Nederland. 

In augustus kwam het kunstgrasdebat in een stroomversnelling terecht toen honderd prominenten uit het Nederlandse voetbal opriepen om kunstgras te verbannen uit de Eredivisie. De huidige en drie voormalige aanvoerders van Oranje namen het initiatief tot het manifest: Arjen Robben, Wesley Sneijder, Ruud Gullit en Mark van Bommel.

De ondertekenaars vinden het kunstgras schadelijk voor het imago, het niveau en de toekomst van het Nederlands voetbal. Geregeld wordt verwezen naar toplanden, waar geen enkele profclub op kunstgras speelt.

Tijdens de Vergadering Betaald Voetbal maandag wordt een commissie geformeerd die naar verwachting voor 12 december met een concreet voorstel komt over de toekomst van kunstgras in het Nederlandse betaald voetbal.

Vervolgens mogen de 34 profclubs over dat voorstel stemmen. Voor een wijziging van het reglement is een twee derde meerderheid nodig. Momenteel spelen zeven Eredivisieclubs hun thuiswedstrijden op kunstgras: PEC Zwolle, Roda JC, VVV-Venlo, Sparta Rotterdam, Heracles Almelo, ADO Den Haag en Excelsior. In de Jupiler League zijn dat er tien.

Naast vertegenwoordigers van de clubs bestaat de werkgroep uit afgevaardigden van de Centrale Spelersraad en Coaches Betaald Voetbal. Volgens directeur Jacco Swart van Eredivisie CV moet er een werkgroep worden gevormd waarin alle betrokken partijen zich vertegenwoordigd zien.

Enige oplossing

Gezien de eenduidige reacties van spelers, trainers en supporters lijkt er maar één oplossing tot tevredenheid te stemmen: een afschaffing van kunstgras in de Eredivisie. "Dat is de enige oplossing", zegt sportmarketeer Chris Woerts. "Nederland is een volgland. Zolang de grote landen op gras spelen, moeten wij dat ook doen."

Maar makkelijk zal dat volgens hem niet gaan, gezien het aantal Nederlandse profclubs met een kunstgrasmat als hoofdveld. "De kleintjes houden de groten in gijzeling", zegt Woerts. "De Eredivisie moet zelf een beslissing nemen en daarbij niet te veel praten met de clubs uit de Jupiler League."

"Het zal een moeizaam proces worden. Als je niet allemaal voor verandering bent, gaat het niet gebeuren", zegt Woerts, voormalig commercieel directeur van Feyenoord. "Als je met de Eredivisie besluit om kunstgras af te schaffen, moet er wel een promotie/degradatieregeling komen om eventuele promoverende clubs met kunstgras naar natuurgras over te hevelen. Dat is niet iets dat van de ene op de andere dag gaat."

Zijn collega Frank van den Wall Bake verwacht dat de overgang niet zo moeilijk hoeft te verlopen en kijkt daarbij met name naar de KNVB. "De bond zal de stem van het voetbal in deze discussie goed inschatten", zegt de sportmarketeer. "De druk vanuit het voetbal en de supporters is te groot en de bond kan zich momenteel geen vervelende dingen meer permitteren."

Commercie

Dan moet er wel een oplossing komen voor de commerciële belangen van de clubs. De meeste clubs zijn immers uit financiële noodzaak op kunstgras overgeschakeld. Het onderhoud van natuurgras kost veel geld. Woerts vindt dat er een potje moet komen om deze clubs over te halen.

"Met de jaarlijks toenemende tv-gelden van Fox Sports kun je de komende jaren een aardig potje opbouwen. Dat kan je als wisselgeld gebruiken om de kleinere clubs die hun kunstgrasveld moeten inleveren te compenseren."

Van den Wall Bake ziet daarin een belangrijke taak voor de KNVB. "Als wordt besloten kunstgras af te schaffen, dan moet de KNVB bereid zijn om de financiële consequenties te aanvaarden en bij te springen. Ze zullen dan kosten bij een eventuele promotie/degradatieregeling voor zich moeten nemen."

Het is de vraag hoe blij de kunstgraslobby is met de huidige tendens. Nederland is een gidsland in de kunstgraswereld. De FIFA heeft wereldwijd negen kunstgrasproducenten aangemerkt die de voorkeur van de mondiale voetbalbond genieten, waaronder twee Nederlandse bedrijven. Edel Grass uit Genemuiden en Greenfields uit Nijverdal. Deze bedrijven zijn de hofleveranciers voor de kunstgrasmatten bij de Nederlandse clubs in het betaald voetbal.

Ten Cate

Ten Cate staat daar nog boven als de grootste speler. Het Nederlandse bedrijf is internationaal gezien de marktleider bij het produceren van de vezels die gebruikt worden in een kunstgrasmat. Het bedrijf is bovendien grotendeels eigenaar van Greenfields, dus naast belangrijke klant is Greenfields ook een dochterbedrijf van Ten Cate. Het 50 procent belang in Edel Grass deed Ten Cate vorig jaar van de hand.

"De kunstgraslobby is sterk", zegt Van den Wall Bake. "Dat zie je aan het aantal kunstgrasvelden in het betaald voetbal. De grote clubs zijn echter tot onvrede van de ontwikkelaars nooit overstag gegaan. De stem van die clubs telt toch zwaarder. Dat gaat mogelijk de doorslag geven in het debat."

Woerts ziet geen problemen met de kunstgraslobby. "De commerciële belangen van een bedrijf als Ten Cate zijn gering in deze discussie. Voor hen zit de handel in de breedte. Met de duizenden velden bij amateurclubs wordt het geld verdiend, niet bij die paar velden bij de profs."

Woerts denkt niet dat Ten Cate met de Eredivisie het perfecte uithangbord voor hun product gaat missen. "Waarom zou Heracles wel een goed uithangbord zijn voor hun product en een gemiddelde amateurclub met een goed kunstgrasveld niet?"

Hybride systemen

Bart Wijers van Ten Cate benadrukt dat de vezelproducent neutraal staat in de discussie. "Wij zijn al lange tijd in gesprek met de clubs en met de KNVB over een eventuele overstap op hybride systemen", aldus Wijers. Daarmee doelt hij op natuurgrasvelden met kunstgrassprieten in de gebieden die veel worden gebruikt, zoals het strafschopgebied. Vitesse heeft in het Gelredome een dergelijke mat liggen.

Wijers volgt de discussie omtrent kunstgras nauwlettend. "Het is nooit leuk als er kritiek op je product en de gedachte dat je als Nederland achterop raakt door kunstgras is jammer", zegt hij. "Als iemand een absolute voorkeur heeft voor natuurgras dan kun je daar niets aan doen, maar op basis van feiten is het spelletje op kunstgras niet anders."

Ten Cate wil volgens Wijers oplossingen afstemmen op de situatie van de club. "Of dat kunstgras is of hybride, dat maakt ons niet uit", zegt Wijers. "Waar de werkgroep ook mee komt, wij hebben geen invloed op het komende proces."

Sportmarketeer Van den Wall denkt niet dat eventuele invloed van bedrijven nog veel zal uithalen. "Bedrijven zullen niet blij zijn en zich verzetten en blijven lobbyen, maar in de koppies van de spelers en trainer is de ontwikkeling al ingezet. We ontkomen er niet aan dat de eredivisie op termijn weer is overgeschakeld op natuurgras."

Lees meer over:

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie