Opnieuw is een VVD'er gesneuveld door de Teevendeal. Hoewel Ard van der Steur vond dat hem niets te verwijten viel na nieuwe onthullingen, voelde hij onvoldoende vertrouwen in de Kamer om door te gaan als minister van Veiligheid en Justitie. Zijn de VVD en premier Rutte nu eindelijk van de bonnetjesaffaire af?

De VVD-bewindslieden konden hun ergernis over het vertrek van partijgenoot en minister Van der Steur vrijdag voor aanvang van de ministerraad moeilijk verkroppen. 

Defensieminister Jeanine Hennis-Plasschaert: "Er zijn om deze zaak inmiddels drie bewindslieden afgetreden. Er moet er één heel hard in zijn vuistje lachen en dat is de crimineel in kwestie."

Al drie jaar knaagt de bonnetjesaffaire aan het imago van de VVD als partij van 'law en order'. Met Ivo Opstelten als minister en Fred Teeven als staatssecretaris op het 'superministerie' zou de VVD haar verkiezingsbeloften om keihard op te treden waar kunnen maken. Maar van het crimefighters-imago lijkt weinig meer over.

Nieuwsuur

Onthullingen van Nieuwsuur-journalist Bas Haan legden bloot hoe het verleden van Teeven als magistraat hem achtervolgde, inhaalde en uiteindelijk de das om deed. 

Als officier van justitie sloot Teeven een deal met drugscrimineel Cees H. die achteraf nooit gesloten had mogen worden. Over de hoogte van het bedrag waarmee de deal gemoeid was, lichtte het departement de Tweede Kamer meermaals verkeerd in. 

De kwestie leidde tot de val van Opstelten, Teeven, maar ook Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg. Toevalligerwijs allemaal in campagnetijd, zo is te lezen in het maandag verschenen boek van Haan; De rekening voor Rutte.

Spel

Ook de meest recente onthullingen komen de VVD zeer ongelegen. De VVD wordt opnieuw herinnerd aan de rol die zij heeft gespeeld in een politiek spel dat zich afspeelde op het ministerie van Veiligheid en Justitie. 

In het boek van Haan wordt beschreven hoe de liberalen er alles aan deden om de politieke schade van hun bewindspersonen zo klein mogelijk te houden. Kamerleden, die het kabinet horen te controleren, werden op het departement ontboden om mee te werken aan persberichten, Kamerbrieven, en zelfs de beantwoording van Kamervragen.

Gifbeker

Donderdagavond na het opstappen van Van der Steur zei VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra: "Ik had de hoop dat die gifbeker voor ons een keer leeg was, maar er zaten nog een paar druppels in. Ik mag hopen dat hij nu echt leeg is, want met dit dossier ben ik echt helemaal klaar."

Dat zal hoogstwaarschijnlijk niet het geval zijn. Het valt niet te voorspellen of er nog meer lijken uit de kast zullen komen, maar wat zeker is, is dat de oppositiepartijen deze affaire maximaal zullen gebruiken om de geloofwaardigheid en het leiderschap van premier Rutte, een terugkerend punt, in twijfel te trekken en daar begonnen ze donderdag in het debat al mee.

“Het belangrijkste falen zit bij Rutte. Hij is een premier zonder regie, een premier zonder gezag”
Geert Wilders (PVV)

"Het belangrijkste falen zit bij Rutte. Hij is een premier zonder regie, een premier zonder gezag", zegt PVV-leider Geert Wilders. CDA-leider Buma: "Alles wat er gebeurde, gebeurde onder de neus van de premier." 

Alexander Pechtold (D66): "Mensen gaan uit van integere, onkreukbare politici die het publieke belang dienen en niet hun eigen politieke belang." Maar ook coalitiepartner PvdA was kritisch op de rol van Rutte in de politieke afhandeling van de bonnetjesaffaire.

Doordat Van der Steur zichzelf in debat nog opofferde, werd de aandacht afgeleid van Rutte. Aanvankelijk wilde de aanvrager van het debat, Gert-Jan Segers (ChristenUnie), nog dat de beraadslaging op een ander moment zou worden hervat, omdat het debat "nog niet af was", maar hij kwam daar vrijdag op terug.

Verkiezingen

"We moeten er nu een punt achter zetten”, aldus Segers, die het CDA aan zijn zijde vindt. Ook voor Pechtold is het voor nu wel even genoeg. De D66'er heeft zeker nog vragen voor de premier, maar "mensen begrijpen dat zo langzamerhand niet meer". 

Het punt is dat de partijen de plenaire zaal van de Tweede Kamer niet meer nodig hebben om de aanval op de VVD in te zetten. "Er komen nog genoeg debatten aan", zegt een bron bij de oppositie. "Verkiezingsdebatten."