Donald Trump is de 45ste president van de Verenigde Staten. Welke koers gaat hij precies varen? Drie internationale topexperts op drie verschillende gebieden zijn het eens: geen idee.

Een van de belangrijkste verkiezingsbeloftes van Trump betrof de economie. "Ik zal de beste banenpresident zijn die God ooit creëerde", riep hij het Amerikaanse volk toe. Gaat dat gebeuren?

"Nee", zegt Harry Holzer. Hij is hoogleraar Economie aan Georgetown University. Holzer promoveerde aan Harvard en diende als de belangrijkste econoom binnen het ministerie van Arbeid in de regering van Bill Clinton.

"Clinton creëerde volgens mij ongeveer 20 miljoen banen in acht jaar tijd, maar dat gaat Trump nooit lukken", aldus Holzer. "Er is simpelweg niet genoeg ruimte voor; de werkloosheid is met 4,7 procent al laag en de economie zit al in de lift."

Economie

Wat gaat Trump precies doen op economisch gebied? "We weten het niet precies. Er lijken klassiek-Republikeinse belastingverlagingen te komen, waar vooral de rijken van profiteren, en minder regulatie. En hij gaat vast iets doen op het gebied van handel en immigratie. Misschien gaat hij heffingen op de import van Chinese producten instellen, en hij zal waarschijnlijk druk gaan uitoefenen op Amerikaanse bedrijven om in de VS te produceren."

Maar, zo benadrukt Holzer, heel veel blijft onduidelijk. Hoe hoog zullen de importheffingen bijvoorbeeld zijn als ze er komen, en hoe lang blijven ze van kracht? "En wat ik me steeds afvraag: zullen er veel Republikeinen zijn die Trump laten vallen?" 

Sommige invloedrijke Republikeinen als John McCain en Paul Ryan kunnen niet door één deur met Trump, en Holzer is benieuwd of deze prominenten op hun strepen gaan staan als bijvoorbeeld Obamacare wordt teruggedraaid zonder dat er een goed alternatief klaarligt. 

“Trump heeft geen enkel begrip van de economie”
Harry Holzer, hoogleraar Economie

De zakenwereld in de VS is nu enthousiast over Trumps komst, maar volgens Holzer is het niet zeker dat dat zo blijft. Trump zorgt met zijn wisselende standpunten voor instabiliteit en dat is volgens Holzer op de lange termijn slecht voor de zakenwereld.

Wat we wél mogen verwachten volgens Holzer: een economische 'boom' op korte termijn als gevolg van belastingverlagingen. "Maar als het te hard gaat, zal de Fed (centrale bank, red.) op de rem trappen en de rente omhoog doen. De vraag is of de economische spurt ook doorzet na een jaar, of twee jaar."

Al met al denkt Holzer dat Amerika op economisch gebied een incapabele leider heeft gekozen. "Trump heeft geen enkel begrip van de economie. Hij denkt dat het leiden van een zakenimperium gelijkstaat aan kennis over de economie. Er wordt gezegd dat hij overweegt televisiecommentator Larry Kudlow aan te stellen als zijn belangrijkste economisch adviseur. Kudlow heeft niet eens een master in economie en hij is geen gerespecteerd econoom. Dat vind ik tekenend."

"Trump is een showman", zegt Holzer. "Als sommige bedrijven besluiten een klein deel van de productie naar de VS te halen, koppelt Trump er veel pers aan. Hij maakt er een big deal van, terwijl het om zevenhonderd werknemers gaat. Maar als het gaat over de productie in de VS, hoeven we geen grote veranderingen te verwachten: bedrijven zullen ook onder Trump in het buitenland blijven produceren."

Rusland

Wat betreft buitenlandpolitiek is de grootste koersverandering die Trump heeft aangekondigd het aanhalen van de banden met Rusland. Hoe gaat dat beleid er in de praktijk uit zien?

"Dat is onduidelijk, maar ik denk dat we rekening moeten houden met een omslag in Trumps beleid op dit gebied", zegt de Russische wetenschapper Pavel Baev. Hij groeide op in Rusland en studeerde politieke geografie aan de staatsuniversiteit van Moskou. Daarna promoveerde hij aan het Instituut voor VS en Canada Studies in Moskou. Hij werkt nu in Noorwegen, bij het Peace Research Institute Oslo (PRIO).

Baev denkt dat Trump zal merken dat er in het congres weinig steun is voor zijn pro-Rusland-koers. "De steun van het volk heeft Trump al gekregen, maar de support van Washington moet hij nog zien te winnen. En de Republikeinen in het congres eisen van Trump dat hij een krachtige houding inneemt ten opzichte van Rusland. Trump schopt ook belangrijke bondgenoten - NAVO-landen en Europa - tegen de schenen met een pro-Rusland-koers, en dat is moeilijk vol te houden."

Baev: "Bovendien is Rusland een geweldige vijand voor de VS, omdat het een tegenstander is die de VS aankan. Het is een convenient enemy op wie je overwinningen kunt boeken."

“Mijn gut feeling zegt dat we ook alvast moeten kijken naar het buitenlandbeleid van vice-president Mike Pence”
Pavel Baev, Wetenschapper en Rusland-expert

Naast het gebrek aan steun en de notie dat Rusland een handige vijand is, denkt Baev ook dat recente schandalen een krachtige houding van Trump zullen vereisen. Baev heeft het over de Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingen en de publicatie van een obscuur rapport waaruit zou blijken dat Rusland grote invloed kan uitoefenen op Trump. "Het maakt niet uit of er iets waar is van dat dossier of niet", zegt Baev. "Trump moet nu bewijzen dat hij niet onder druk van de Russen staat."

Baev stelt rekening te houden met de mogelijkheid dat Trump wordt afgezet vanwege een of ander schandaal. "Mijn gut feeling zegt dat we ook alvast moeten kijken naar het buitenlandbeleid van vice-president Mike Pence. Dat beleid lijkt in alle opzichten beter voorspelbaar en degelijk."

Israël

En hoe zit het met het Midden-Oostenconflict? Trump benadrukt dat hij een pro-Israël-koers wil gaan varen. Is de kans op een tweestatenoplossing daarmee verkeken?

"We moeten het afwachten. Trump heeft veel verschillende dingen gezegd over de kwestie", zegt Dan Arbell. Arbell was 25 jaar lang diplomaat voor Israël en bekleedde hoge functies in de VS, Japan en op het ministerie van Buitenlandse Zaken in Jeruzalem. Hij was de tweede man op de Israëlische ambassade in Washington. Arbell is gespecialiseerd in de banden tussen de VS en Israël en doceert aan American University in Washington D.C.

"Trump zegt aan de ene kant dat hij de Amerikaanse ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem wil overbrengen en hij lijkt de bouw van nieuwe nederzettingen te steunen, maar aan de andere kant wil hij naar eigen zeggen 'de ultieme deal' tussen Israël en Palestina sluiten en neutraal zijn."

“In Israël heerst een feeststemming”
Dan Arbell, Oud-diplomaat Israël

Arbell benadrukt dat sommige aanstellingen van Trump er inderdaad op wijzen dat hij sterk de kant gaat kiezen van Israël, maar dat andere belangrijke aanstellingen duiden op een andere koers. Zo pleiten Rex Tillerson (minister van Buitenlandse Zaken) en James Mattis (Minister van Defensie) voor een tweestatenoplossing. 

Ondertussen zijn de Israëliërs volgens Arbell zeer opgetogen over de aanstelling van Trump. "In Israël heerst een feeststemming. Netanyahu is straks een van de eerste leiders die Trump bezoekt in Washington en Israëli’s denken dat de wereld nu gaat veranderen. Maar we moeten zien hoe het over een jaar is."

Arbell: "Ik denk dat Trump nog even wacht met het verplaatsen van de ambassade. Maar als hij dat toch doet, dan is dat een zorgwekkende ontwikkeling die kan leiden tot grotere instabiliteit in de regio. Landen in de regio zullen minder op zoek gaan naar een normalisatie van de banden met Israël. Tegelijkertijd kan het zo zijn dat Trump de ambassade verplaatst, en tegelijkertijd de Palestijnen tegemoetkomt. "

"Is het einde der tijden aangebroken? Ik denk het niet. Ik denk dat de Palestijnen Trump een kans zullen geven", aldus Arbell. 

Dit wil Trump doen in zijn eerste honderd dagen als president
Dit wil Trump doen in zijn eerste honderd dagen als president

Onduidelijk

Hoe Trump precies te werk zal gaan, is onduidelijk. Dat geldt voor zijn beleid op economisch gebied en voor het beleid ten aanzien van Rusland of Israël, maar ook als het bijvoorbeeld gaat om China, immigratie en het milieu.

Holzer, Baev en Arbell benadrukken dat Trump een zakenman is, die pragmatisch op zoek zal gaan naar successen. Tegelijkertijd kan zijn impulsiviteit volgens de experts voor grote problemen gaan zorgen: "Trump kan zomaar in een buitenlands conflict belanden. Eerst tolereert het Huis van Afgevaardigden dat nog, maar als hij een political liability wordt, dan kan dat snel veranderen."

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend