Moet Nederland 'dronevriendelijker' worden?

Makelaars, dronebouwers en startups willen allemaal graag nieuwe drones en toepassingen van deze vliegende machines testen. Maar wetgeving zit vaak in de weg. Moet Nederland dronevriendelijker worden?

Stel je hebt een zelfvliegende drone en wil daar een testvlucht mee maken. Mag dat dan? En zo ja, waar?

Grote kans dat je het antwoord niet weet, net als veel drone-eigenaren én handhavers. De regels rondom het gebruik van drones  - vooral als ze vliegen met experimentele technologieën - zijn in Nederland lang niet altijd even duidelijk.

Een specifieke wet voor drones is er namelijk nog niet. In plaats daarvan moeten bezitters van de vliegmachines zich houden aan oude regels rond modelvliegen, waar ook oudere modelvliegtuigen onder vallen. 

De regels

Wat zijn de regels nu precies? Kort gezegd moet een drone in Nederland altijd in het blikveld van zijn piloot blijven tijdens een vlucht, mag op een maximale hoogte van 120 meter worden gevlogen en mag een drone alleen bij daglicht worden gebruikt. 

De locaties waar een drone in Nederland mag vliegen zijn ook beperkt. Het is bijvoorbeeld verboden er één te gebruiken boven mensenmassa's. Daarnaast bevinden zich in Nederland meerdere no-fly-zones, waarin drones helemaal niet gebruikt mogen worden. Het gebruik van drones is in heel Amsterdam bijvoorbeeld verboden, vanwege de no-fly-zone rond Schiphol.

Voorlichting

Winkels lichten klanten meestal niet in over de wetgeving rond hun pas gekochte drones. Dat geldt ook voor winkels in Amsterdam, waar in de buurt helemaal niet mag worden gevlogen. Kopers van drones bij Media Markt en de Apple Store laten weten niet te zijn ingelicht over wat ze er wel of niet mee mogen. 

Een woordvoerder van Bol.com zegt dat de webshop nooit wijst op wetgeving van de verkoop van drones. "Het is aan de leverancier om er wat bij te zetten als ze dat willen. Er is vooralsnog geen speciaal beleid". Dat vindt Wiebe de Jager van het blog Dronewatch jammer: "Helaas zie je dat veel winkels en webshops weinig voorlichting geven, en dat mensen die de winkel uitlopen niet eens weten dat er regels zijn."

D66-Kamerlid Kees Verhoeven zegt in een gesprek met NU.nl dat Nederland "een stuk dronevriendelijker kan". Maar hij vindt dat bezitters van drones niet onwetend mogen zijn over de wet: "Ik vind dat je als eigenaar geacht bent om zelf te weten welke regels er zijn."

Nieuwe wetgeving

Volgens Verhoeven zou wetgeving duidelijker moeten aangeven van wie een specifieke drone is, hoe hier veilig mee kan worden omgegaan en hoe privacy gewaarborgd kan worden. "Want je moet een drone niet kunnen gebruiken om foto’s te maken van mensen die normaal gesproken niet gefotografeerd kunnen worden". 

De Jager vindt Nederland "nog relatief dronevriendelijk". Maar hij vreest dat daar snel verandering in komt. "Nu nog heb je als recreatieve dronevlieger redelijk wat mogelijkheden en mag je bijvoorbeeld 120 meter hoog vliegen, maar waarschijnlijk gaat dit naar maximaal 50 meter hoog en maximaal 100 meter ver."

"Ook zie je de laatste tijd ineens allerlei verboden ingesteld worden, zoals een verbod op vluchten in de Zeeuwse Natura 2000-gebieden", aldus de Jager. "Dan heb je het over hele grote gebieden, waarbij het doel (voorkomen dat de rust van dieren wordt verstoord, red.) flink overschoten wordt."

Vliegverkeer

Die verboden zijn er niet voor niets, zegt woordvoerder Joost van Doesburg van de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers (VNV). Volgens hem is er veel te weinig regelgeving voor consumentendrones, waardoor er steeds vaker drones in de buurt van vliegtuigen komen.

De pilotenvakbond wil dat het voor consumenten die drones kopen verplicht wordt om een theorie-examen af te leggen. Zo'n "vaarbewijs voor drones" moet ervoor zorgen dat alle gebruikers op de hoogte zijn van de risico's. Onwetende recreanten vormen volgens hem het voornaamste gevaar.

Daarom moeten dronemakers er ook toe worden gedwongen om er softwarematig voor te zorgen dat drones niet in de buurt van vliegvelden en andere gevoelige infrastructuur kunnen vliegen, vindt de VNV. Ook zou de maximale hoogte moeten worden begrensd. "Drones en vliegtuigen kunnen niet met elkaar communiceren. Dus je moet zorgen dat hun luchtruim gescheiden van elkaar is."

Aan de andere kant wil het bedrijf Clear Flight Solutions uit Enschede bijvoorbeeld graag een robotroofvogel laten vliegen bij Schiphol, om echte vogels te verjagen. Ook de luchthaven zelf wil graag van de nieuwe technologie gebruikmaken, maar voorlopig moet de vogel aan de grond blijven.

Wetgeving

Een woordvoerder van het ministerie van Infrastructuur en Milieu zegt dat nieuwe dronewetgeving waarschijnlijk in de zomer naar de Tweede Kamer wordt gestuurd. Daarbij worden de regels voor consumenten verder aangescherpt, om ongelukken te voorkomen.

De overheid heeft ook al een reclamecampagne gevoerd om consumenten op de hoogte te brengen van de geldende droneregels.

De regels voor bedrijven die met drones vliegen zijn de laatste jaren iets versoepeld. Het is bijvoorbeeld niet meer verplicht om 48 uur voor het vliegen een melding hiervan te maken. Toch gelden voor bedrijven nog strengere regels dan voor consumenten: zakelijke gebruikers moeten bijvoorbeeld een opleiding volgen, hun drone registreren en verplicht melding maken van incidenten.

Van Doesburg noemt het "heel vreemd" dat de regels in Nederland juist strenger zijn voor professionele dronegebruikers. De VNV denkt dat zij een veel minder groot risico vormen dan consumenten.

“Voor nieuwe dronesystemen zijn geen kaders binnen de huidige wetgeving.”
Bart Remes, TU Delft

Bedrijven

Burgermeester Onno van Veldhuizen (D66) uit Enschede was onlangs kritisch over de huidige regelgeving. Hij zou graag nieuwe toepassingen zoals zelfvliegende drones ter beveiliging van industrieterreinen testen, maar op dit moment is dat nog verboden.

Ook onderzoeker Bart Remes van de TU Delft zegt dat het nu lastig is om sommige nieuwe dronefuncties in Nederland te testen.

"Voor nieuwe dronesystemen zijn geen kaders binnen de huidige wetgeving." Het is daarom vaak niet toegestaan nieuwe soorten drones te gebruiken. "Maar je kunt niet aantonen of een systeem veilig is, zonder eerst vlieguren te maken", aldus Remes.

"Niet alleen autonome drones zijn op dit moment lastig te testen. Het gaat ook om bijvoorbeeld dronezwermen, waarbij veel drones tegelijkertijd vliegen." In België zijn ze volgens Remes veel verder: "Daar wordt gekeken hoe drones bij ongevallen door de politie ingezet kunnen worden."

Van Veldhuizen is in gesprek met verschillende ministeries om de wetgeving rondom drones te vernieuwen.

Testlocaties

Remes pleit voor speciale testlocaties in Nederland, om te zien wat er precies veilig is. Op het moment moeten onderzoekers sommige functies altijd in het buitenland testen. Ook het ministerie ziet brood in zulke testlocaties, en vorig jaar werd bekend dat in Twente en Katwijk testcentra worden opgezet.

Voor wie een drone koopt in Nederland is het dus zaak om veel informatie in te winnen wat er allemaal wel en niet mag. Daarnaast is het raadzaam om op de hoogte te blijven van wijzigingen in wetgeving. Nederland kan vanuit het oogpunt van consumenten en commerciële gebruikers zeker een stuk dronevriendelijker worden.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:
Tip de redactie