Sinds deze week kan er weer online belastingaangifte worden gedaan. Volgens de Belastingdienst is er dit jaar voldoende capaciteit om de site soepel te laten draaien. Desondanks ging het op de eerste dag al mis. 

Dit jaar kan er voor het eerst alleen aangifte worden gedaan via de site of mobiele app van de Belastingdienst. Het aparte downloadprogramma is dit jaar verdwenen. Er kan ook nog aangifte worden gedaan via papier, hoewel nog maar weinig mensen gebruik maken van die mogelijkheid.

De afgelopen jaren werd de site van de Belastingdienst geplaagd door storingen. In 2014 werd de inlevertermijn van de aangifte al met twee dagen verlengd, ter compensatie van de storingen tijdens de aangifteperiode.

Ook in 2015 werd de limiet van de site van de Belastingdienst op de eerste dag bereikt, waardoor de site onbereikbaar was. Bij de Consumentenbond kwamen ook later nog klachten binnen over inlogproblemen. Sommigen konden meerdere dagen niet inloggen of werden tijdens het invoeren van de gegevens weer uitgelogd.

42.000

De capaciteit is dit jaar opgehoogd, er kunnen nu 42.000 mensen tegelijkertijd aangifte doen op de site van de Belastingdienst. Elke gebruiker boven dat aantal krijgt een foutmelding te zien: probeer het op een wat rustiger tijdstip nog een keer.

Ook dit jaar kregen veel mensen die melding al direct te zien op de eerste dag van het aangifteseizoen. Niet geheel onverwacht, overigens: "Vaak is het de eerste dag, rond 1 april en rond 1 mei heel druk", aldus een woordvoerder van de Belastingdienst. Daarnaast is het drukker in de avonden en op regenachtige zondagmiddagen, zoals ook door staatssecretaris Wiebes eerder al aangaf.

98 procent

Ondanks die pieken is de limiet van 42.000 gebruikers volgens de Belastingdienst voldoende om 98 procent van de tijd de site normaal te laten draaien. Op de vraag waarom er geen capaciteit is voor de laatste 2 procent, kan de Belastingdienst geen inhoudelijk antwoord geven.

Maar is dat een redelijk percentage? Reinier Schoof, systeemanalist bij de Nederlandse hostingpovider Transip, vindt van niet. "Dit niet acceptabel anno 2016. Bedrijven die hier hun core business van maken, die krijgen dit met de juiste technische staf voor elkaar. Dit is geen rocket science meer. Het wordt over de hele wereld toegepast."

Schoof maakt de vergelijking met andere online diensten zoals Ticketmaster, waar duizenden mensen mensen tegelijkertijd kaartjes voor concerten kunnen kopen, of DigiD. "Er is een hoop op DigiD aan te merken, maar ik heb nog nooit de melding gekregen dat de dienst overbelast is. En ook hier hebben we te maken met een hoop complexe processen."

“Het bieden van een site waar je belastingaangifte kunt doen is niet zomaar een gunst van de overheid.”
Pieter Omtzigt

Geen gunst

Ook CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt ergert zich ook aan de beperkte capaciteit, zeker gezien het belang van de dienst. Hij stelde deze week kamervragen over de site van de fiscus.

"Het bieden van een site waar je belastingaangifte kunt doen is niet zomaar een gunst van de overheid", aldus Omtzigt. Volgens de CDA-parlementariër ontstaat het probleem doordat de Belastingdienst onvoldoende tests uitvoert, waardoor er steeds weer problemen voorkomen. "Dit kan echt stukken robuuster.'

Daarbovenop komt dat het doen van aangifte via het downloadbare programma, zoals vorig jaar nog mogelijk was, dit jaar niet meer kan. Omtzigt heeft weinig begrip voor het ontbreken van die mogelijkheid, en wil dat het aparte aangifteprogramma weer terugkomt.

Oud beestje

De Belastingdienst benadrukt dat wanneer mensen een melding krijgen om later terug te komen, de servers niet overbelast raken. "Dit is het aantal dat we zelf toelaten zodat de servers stabiel zouden blijven om ervoor te zorgen dat iedereen aangifte kan doen zonder problemen", aldus een woordvoerder van de Belastingdienst.

Bijkomend probleem is dat het, net als bij veel andere overheidsinstanties, om gevoelige informatie gaat. De Belastingdienst kan daarom geen extra servers inschakelen van derden, zoals Google of Amazon.

“"Het lijkt er op dat de kern van hun systeem op een oud beestje draait."”
Reinier Schoof

Schoof vindt het desondanks gek dat er voor zo'n harde limiet wordt gekozen, en vermoedt dat dat voort komt uit een berekening van de zogenoemde back-end, het systeem onder de motorkap van de Belastingdienst.

"Bij veel overheidsinstanties en banken zie je dat de kern van het systeem vrij oud is. Op het gebied van bandbreedte zit het dan wel goed. Maar het lijkt er op dat de kern van hun systeem op een oud beestje draait."

De Belastingdienst wil niet zeggen of dat inderdaad zo is. Wel benadrukt de fiscus dat het aangiftesysteem losstaat van ETPM, het grote automatiseringsproject bij de Belastingdienst dat nooit goed werkte en uiteindelijk werd stopgezet, met een kostenpost van ruim 200 miljoen euro als gevolg.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend