Na het uitlekken van een dubieuze overeenkomst met investeringsmaatschappij Doyen, is de toekomst van FC Twente onzeker. De kans dat het met een sisser afloopt, lijkt klein.

Voormalig Heerenveen-voorzitter Riemer van der Velde wist één ding heel goed toen zijn club in 2000 historie schreef. Hoe mooi het ook was dat Friesland de Champions League mocht verwelkomen, het was een succes dat slechts bij hoge uitzondering kon worden bereikt. Structureel meedraaien in de top? 

"Onmogelijk", zegt Van der Velde. "Daar moet je realistisch in zijn. Doordat we wisten dat het incidenteel was, hebben we extra genoten van de wedstrijden tegen Valencia, Lyon en Olympiakos. Om dat te overtreffen, hadden we heel veel risico moeten nemen. Dat deden we niet."

FC Twente deed dat de afgelopen jaren wel. En als de uitgelekte overeenkomst met investeringsmaatschappij Doyen origineel blijkt, zijn daarbij doelbewust regels overtreden. Dat levert naar alle waarschijnlijkheid een forse sanctie op. In het uiterste geval kan de KNVB de licentie intrekken, vanwege ongeoorloofde invloed van Doyen op het transferbeleid. In dat geval is het einde verhaal in Enschede. 

Niet ongeschonden

Sportadvocaat Richard van der Zwan denkt dat het zo ver niet komt. "Dat is niet in het belang van het Nederlandse voetbal. Zeker nu de gemeente het stadion koopt, waardoor de schuldenlast afneemt, blijft de club waarschijnlijk wel behouden. Maar Twente komt hier zeker niet ongeschonden uit. "

"Als de verdachtmakingen bewezen worden, is een puntenstraf voor de club het maximaal haalbare. Een divisie teruggezet worden kan ook. Dat is in Nederland nog nooit gebeurd, maar eens moet de eerste keer zijn. In Italië heeft de bond zo'n straf al een paar keer uitgesproken."

Maar zelfs een relatief lichte straf als puntenaftrek kan enorme consequenties hebben, zegt internationaal sportjurist Oskar van Maren van het Asser Instituut. "Twente staat zestiende, degradatie komt dan erg dichtbij. In de eerste divisie kan de club al helemaal niet meer aan zijn financiële verplichtingen voldoen." 

“Als straks ook Hakim Ziyech nog vertrekt en de club mag geen vervanger halen, geeft dat een groot probleem.”
Oskar van Maren, sportjurist

FIFA

Van Maren wijst erop dat behalve de KNVB ook de FIFA zich nog over de zaak kan buigen. De wereldvoetbalbond let sinds dit jaar scherp op het zogeheten 'third party ownership'. 

"De Belgische tweedeklasser Seraing kreeg in een soortgelijke situatie naast een boete een transferverbod van vier perioden opgelegd. Dat is in totaal twee jaar."

"Voor Twente kan zo'n straf funest zijn, want er staat al geen al te sterke selectie. Als straks ook Hakim Ziyech nog vertrekt en de club mag geen vervanger halen, geeft dat een groot probleem."

Ego's

De ego's van de laatste twee voorzitters lijken FC Twente op te breken. In de jacht op succes en persoonlijke roem schroomden Joop Munsterman en Aldo van der Laan niet om grote financiële risico's te nemen. Het leverde in 2010 een landstitel op, maar nu krijgen de Enschedeërs de rekening gepresenteerd. 

"Je hebt mensen die heel graag in de belangstelling staan", zegt Van der Zwan. "Munsterman stond altijd op tijd in de spelerstunnel om na een gewonnen wedstrijd als eerste op het veld de spelers te kunnen knuffelen. Hij is waarschijnlijk gaan geloven in zijn eigen grootheid."

Vervolging

In het (hypothetische) geval dat Twente hem in de arm neemt, zou Van der Zwan het tweetal zeker willen laten vervolgen. "Als zwaar financieel wanbeleid wordt bewezen en de club wordt daar flink voor gestraft, dan is een procedure behoorlijk kansrijk. Als advocaat zou ik zeker onderzoeken of de club hen persoonlijk aansprakelijk kan stellen. De grenzen van bestuurdersaansprakelijkheid zijn in het recht flink opgerekt, dus ik zie wel mogelijkheden."

Van der Velde had in zijn 23-jarige bewindsperiode bij Heerenveen (1983-2006) één stelregel: de balans tussen de vaste inkomsten en uitgaven moest minimaal gelijk zijn. "We wilden niet leven van inkomsten uit spelersverkoop. Als je spelers weg moet doen om te overleven, komt er altijd een tijd dat het niet lukt. Dan is er een probleem. Ik vind het jammer dat het bij Twente zo loopt. Overigens is Heerenveen na mijn tijd ook een ander beleid gaan voeren."

En zo zijn er meer clubs. Ook clubs die daarbij hun toevlucht zoeken bij externe investeerders. "En zij hebben maar één doel", zegt Van der Zwan. "De speler van wie ze rechten hebben, moet spelen en zo snel mogelijk voor veel geld naar een betere club. Maar dat is niet altijd het belang van de speler en de club." 

“Het zou me niet verbazen als dit slechts het topje van de ijsberg is.”
Oskar van Maren, sportjurist

Marcos Rojo

Van Maren: "Uit de informatie op Football Leaks valt op te maken dat er veel van dit soort contracten bestaan. De site is vooral op de Portugese competitie gericht, maar ook in Spanje en Zuid-Amerika waren dit lange tijd gebruikelijke praktijken. Zo is Sporting Lissabon een zaak gestart tegen Doyen vanwege de druk die het uitoefende bij de transfer van Marcos Rojo naar Manchester United, vorig jaar." 

"Er stond een soortgelijke clausule in de overeenkomst als bij FC Twente. Het zou me niet verbazen als dit slechts het topje van de ijsberg is. Blijkbaar overwegen clubs dit soort constructies, waarbij ze zeggenschap toestaan, in hun ambitie om met de grote jongens mee te kunnen doen."

Gefronste wenkbrauwen

Eigenlijk is de uitgelekte overeenkomst tussen Doyen en FC Twente niet eens zo heel verrassend, vindt Van der Zwan. "Zelfs een leek op voetbalgebied fronste af en toe al zijn wenkbrauwen bij de manier waarop het er bij Twente aan toeging. Ziyech kon naar Feyenoord. Maar hij koos voor Twente, dat het toen financieel ook al heel moeilijk had en nota bene onder curatele was gesteld van de KNVB. Als je dat kritisch bekijkt, is het vreemd." 

"In het verleden is Twente altijd een keurige club geweest, de kans op herhaling is redelijk ingedamd. Daarom zal de licentie wel behouden blijven. Maar voor de uiteindelijke straf moet de reputatie geen rol spelen. Juventus is in Italië ook eens teruggezet naar de Serie B, dan praten we over de recordkampioen. Waar bewust financieel wanbeleid wordt gevoerd, moet je straffen. De juridische mensen van Twente moeten nu zo veel mogelijk aan 'damage control' doen. Een puntenaftrek zou echt al heel mooi zijn, hoe vervelend het bij de huidige stand ook is."

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend