Novak Djokovic (28) zette zondag de kroon op het voor hem ongelooflijk succesvolle jaar 2015 door de ATP World Tour Finals in Londen te winnen. Een profiel van de beste tennisser ter wereld, maar niet de populairste.

"Er moet een klein beetje kleur in mijn urine zitten", schreef Novak Djokovic twee jaar geleden in zijn boek Serve to Win. Dat is voor de Serviër namelijk het teken dat zijn lichaam in balans is en dat hij genoeg water heeft gedronken. Warm water welteverstaan.

Koud water drinkt hij niet, dat zou niet goed voor zijn spieren zijn. En zo heeft Djokovic meer eigenaardige eet- en drinkgewoonten, is te lezen in zijn boek. Elke ochtend als hij wakker wordt neemt hij meteen twee eetlepels manukahoning uit Nieuw-Zeeland.

De honing zou een antibacteriële werking hebben en past daarom uitstekend in het persoonlijke dieet dat hij al vijf jaar volgt. Net als avocado’s en cashewboter. Brood, melk en tomaten eet hij daarentegen allang niet meer. Zelfs zijn favoriete pizza heeft hij al jaren niet besteld. Daar zitten gluten in.

Elastieken benen

Het maniakale eetpatroon van Djokovic heeft maar één doel: een nog fittere en daarmee betere tennisser worden. En de resultaten geven hem geen ongelijk. In de laatste vijf seizoenen pakte hij meer titels dan Roger Federer, Rafael Nadal en Andy Murray. Met dit jaar als het absolute hoogtepunt.

"Federer, Nadal en Murray kunnen als hun service loopt incidenteel nog wel twee sets pakken tegen Djokovic. Maar in een best of five, zoals op de Grand Slams, is het bijna onmogelijk om hem te verslaan", zegt oud-tennisser Jacco Eltingh over de man die dit jaar de Australian Open, Wimbledon en de US Open won.

“In een best of five, zoals op de Grand Slams, is het bijna onmogelijk om hem te verslaan”
Jacco Eltingh

In totaal pakte Djokovic zelfs tien titels in 2015 en dit weekeinde moet de elfde volgen bij de ATP World Tour Finals in Londen. Voordat hij aan het lucratieve eindtoernooi voor de beste acht tennissers van dit seizoen begon, had hij liefst 78 van zijn 83 partijen in 2015 gewonnen. Er lijkt geen maat te staan op de absolute nummer één van de wereld.

Eltingh: "Ik vind hem dit jaar nog dwingender spelen dan voorheen. Die extra stap heeft hij gezet. Djokovic heeft simpelweg de hoogste constante factor van alle toppers. En hij is het fitst en beweegt ongelooflijk goed op de baan."

Ook tenniscommentator Marcella Mesker van de NOS en Ziggo Sport roemt de beweeglijkheid van Djokovic. "Een goede backhand, forehand en service hebben ze aan de top allemaal, maar hij heeft van die elastieken benen erbij. Door zijn beweeglijkheid weet hij elke bal weer terug te krijgen. En goed ook."

Mesker, ooit de nummer 31 van de wereld bij de vrouwen, noemt ook de mentale kracht van Djokovic als reden waarom hij bijna onverslaanbaar is. "Iedereen wil winnen, maar de ware kampioen onderscheidt zich doordat hij absoluut niet wil verliezen. Steeds weer lukt het Djokovic om terug te komen van een achterstand, mede door zijn fanatisme. Misschien is dat ook een beetje het oorlogsinstinct. Hij heeft geen makkelijke jeugd gehad."

Schuilkelder

Als Servisch jongetje groeide Djokovic in de jaren negentig op in een land in oorlog. Hij overleefde in een schuilkelder de NAVO-bombardementen op de hoofdstad Belgrado, stond in de rij voor voedselrantsoenen en kon lange tijd alleen maar dromen van een fatsoenlijke tennisbaan. Trainen deed hij op de bodem van een leeggelopen zwembad.

Zijn talent bood een uitweg. Eind 1999 kreeg hij een plek in de Nikola Pilic Tennis Academy nabij het Duitse München en ver weg van zijn ouders die een Italiaans restaurant runden in Servië.

“Mijn vader en moeder hebben toen een groot offer gebracht”
Novak Djokovic

"Mijn vader en moeder hebben toen een groot offer gebracht", zei Djokovic onlangs in een interview met het Britse Sport Magazine. "Financieel werd er veel van ze gevraagd, maar ze geloofden in me. De vechtersmentaliteit en het gevoel dat ik nooit mag opgeven heb ik toen van ze meegekregen en dat helpt me vandaag de dag nog steeds."

Zijn ouders Srdjan en Dijana waren ook zijn grootste fans. En nog zitten ze geregeld fanatiek op de tribune, al heeft dat de reputatie van hun zoon niet altijd goed gedaan. Mesker: "In de tijd dat hij pas één of twee Grand Slams gewonnen had, droegen zijn ouders al shirts met teksten als The new king is born. Dat viel niet helemaal goed in de tenniswereld."

Vogelgriep

Het was niet de enige keer dat Djokovic onder vuur lag in zijn eerste jaren als prof. De Djoker, zoals zijn bijnaam niet voor niets luidt, hield van grappen en grollen en zijn imitaties van collegatennissers zijn nog altijd een hit op Youtube. Maar iemand als Nadal vond het vooral respectloos dat Djokovic hem overdreven nadeed om te scoren bij het publiek.

Zijn gebaartjes op de baan en het letterlijk op de borst kloppen na een punt werden ook niet door iedereen gewaardeerd. Net zo min als het eindeloze gestuiter voordat hij eindelijk eens serveerde. En dan was er nog de beschuldiging dat hij blessures zou veinzen.

Djokovic wilde weleens een dokter op de baan roepen om een tegenstander uit zijn ritme te halen als die op koers lag voor winst. Tommy Robredo noemde hem een "aansteller". "Misschien heeft hij wel vogelgriep", schamperde Andy Roddick toen het weer eens over de zogenaamde gezondheidsklachten van Djokovic ging.

Mesker: "Djokovic was in die tijd af en toe best een vervelend mannetje. Zijn loopbaan is daardoor verkeerd begonnen en dat achtervolgt hem nu nog steeds een beetje. Hij staat nog altijd niet te boek als gentleman, zoals Federer dat wel is. In populariteit zal hij Federer ook nooit evenaren. Vergelijk hem met Ivan Lendl in de jaren tachtig. Dat was ook geen publiekslieveling, hoewel hij bijna alles won."

“Djokovic was in die tijd af en toe best een vervelend mannetje”
Marcella Mesker

Dat het verschil in populariteit tussen Federer en Djokovic nog altijd groot is, bleek in september tijdens hun finale op de US Open. De nummer één van de wereld won, maar het Amerikaanse publiek bleef massaal achter Federer staan.

Mesker: "Ik vond het echt schandalig zoals het publiek toen op Djokovic reageerde, tot de prijsuitreiking aan toe. Dat moet hem pijn gedaan hebben."

Lichtgewicht

Volgens Eltingh is ook het type spel van de Serviër een mogelijke reden waarom hij minder populair is. "Hij heeft een goede service, maar niet zo goed als John Isner. Hij heeft vechtlust, maar niet zoveel als Nadal. En technisch gezien is Federer op bepaalde punten beter. Het is daardoor voor het grote publiek wat lastiger om de absolute klasse van Djokovic te zien. Zijn kracht is dat hij overall de beste is. De constantheid maakt hem zo ongelooflijk goed."

“Het is voor het grote publiek wat lastiger om de absolute klasse van Djokovic te zien”
Jacco Eltingh

Eltingh denkt wel dat Djokovic de komende jaren kan uitgroeien tot de succesvolste tennisser ooit. "Hij heeft nu tien Grand Slam-titels", weet de voormalig nummer 19 in het enkelspel. "Nog zeven te gaan en hij heeft er net zo veel als Federer."

"Als Djokovic nog een paar gezonde jaren kent, dan gaat hij Federer zeker pakken. En als ik kijk naar de ongelooflijk professionele manier waarop hij met zijn lichaam bezig is, dan heeft hij die jaren zeker nog voor zich. Na dit succesvolle seizoen is hij nog lang niet klaar."

Ook Mesker verwacht dat Djokovic, die tegenwoordig met zijn vrouw Jelena en hun één jaar oude zoontje in Monaco woont, qua prestaties Federer kan evenaren. "Fysiek zit hij zo goed in elkaar. Nadal en Murray zijn zwaarder gebouwd, die hebben daardoor eerder blessures. Djokovic is net als Federer een lichtgewicht. Hij kan nog jaren door."

"Bovendien heeft hij ook de drive om door te gaan, misschien wel mede doordat hij niet zo populair is als Federer. Djokovic beseft dat hij records moet pakken. Dat is de enige manier waarop hij het publiek voor zich kan winnen."

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend