De weerstand van buurtbewoners tegen de komst van asielzoekerscentra is groot, maar de ervaringen van bewoners en makelaars die al langer met een azc te maken hebben, schetsen een ander beeld. "We hebben eigenlijk nooit last van ze."

Het is 's avonds rustig bij de vluchtelingenopvang in de Orangerie in Eindhoven. Een groepje jonge vluchtelingen speelt op straat. Een klein, waarschijnlijk Syrisch jongetje steekt brutaal zijn tong uit naar een buurtbewoner die langsloopt. Die steekt lachend ook zijn tong uit. Iets verderop staan de eerste huizen, waar een bewoonster monter verklaart: "Last van de nieuwe asielzoekers? Nee hoor, het is hier altijd rustig."

Bij de aankondiging van de komst van het centrum, ruim een jaar geleden, was dat wel anders. Na een eerste protestactie op Facebook vocht een buurtcomité de verbouwing van het voormalige verzorgingshuis aan. Een kort geding werd aangespannen om de verbouwing van de Orangerie naar asielzoekerscentrum (azc) tegen te houden. En vlak voor de zevenhonderd vluchtelingen kwamen, werd in het pand brand gesticht.

Ook op andere plekken gaat de aankondiging van de komst van een asielzoekerscentrum of de uitbreiding van een bestaande locatie vaak gepaard met veel protest. Neem de beelden van een Oranje-inwoonster die zich voor de auto van staatssecretaris Dijkhoff werpt, of bewoners die een mogelijk azc-terrein opkopen in Oudenbosch en schreeuwpartijen bij informatie-avonden door heel het land.

Achtertuin

Socioloog Marcel Lubbers van de Radboud Universiteit in Nijmegen kijkt niet op van het verzet. "Protesten hebben vaak te maken met het 'Not in my backyard'-principe. Mensen vinden het prima als er bijvoorbeeld een nieuwe spoorweg wordt aangelegd, of als er een asielzoekerscentrum komt. Maar niet in hun buurt. Weerstand voor het onbekende is een eerste menselijke reactie."

Die weerstand lijkt ook onder makelaars te leven. NU.nl hield een steekproef onder 250 makelaars in verschillende delen van het land, daarvan vulden zeventig makelaars een vragenlijst in. Het overgrote merendeel van makelaars die nog nooit hebben bemiddeld bij de verkoop van een huis in de buurt van een asielzoekerscentrum, verwacht dat de huizenprijs lager zal zijn dan bij een huis dat niet in de buurt van een azc ligt.

"Ook een makelaar heeft een onderbuikgevoel, net als iedere Nederlander", zegt Roeland Kimman van makelaarsvereniging NVM. "Of dat angst is durf ik niet te zeggen, maar het geeft wel aan dat ze onzeker zijn."

Het contrast is groot met makelaars die al wel een huis verkochten in de buurt van een opvanglocatie voor vluchtelingen voor langere tijd. Van die makelaars stelt 86 procent dat het nabijgelegen azc geen invloed heeft op de huizenwaarde.

Dit beeld wordt bevestigd door een onderzoek naar huizenprijzen dat NU.nl deed. Kimman: "Als makelaars eenmaal in buurten werken waar een azc staat, valt het kennelijk mee. Het onderbuikgevoel van de makelaars strookt dus niet met de werkelijkheid."

Steekproef

De weerstand tegen azc's lijkt langzaam weg te ebben als het centrum er eenmaal is. Toch blijft de onrust over daling van huizenprijzen onder bewoners bestaan, blijkt uit een steekproef in Alkmaar, Eindhoven en Oranje.

Omwonenden stellen dat overlast of criminaliteit niet noemenswaardig is gestegen in hun buurt. "Ik denk dat potentiële kopers vooral afgaan op negatieve berichtgeving, want van daadwerkelijke overlast is hier geen sprake", aldus een inwoonster van Eindhoven.

Haar mening wordt gedeeld door een groot deel van haar buurtgenoten en door het merendeel van de ondervraagden in het Drentse Oranje. Omwonenden zeggen zich niet onveiliger te voelen in de buurt sinds de komst van het azc, dat er geen sprake is van geluidsoverlast en dat de politie zelden ingeschakeld moet worden. "Het enige probleem op gebied van veiligheid is de verkeersveiligheid. Je houdt soms je hart vast als je de vluchtelingen ziet fietsen tegen de richting in. Daar moet je nu extra op letten."

Alkmaar

Ook in Alkmaar, waar sinds 1989 een asielzoekerscentrum zit, klagen buurtbewoners weinig. In de jaren negentig was dat anders. Toen zaten in het centrum bewoners uit voormalig Joegoslavië die in de wijk met elkaar in gevecht gingen, zeggen een aantal omwonenden die direct op het azc uitkijken.

Meest gehoorde klacht over de huidige asielzoekers is een recent incident waarbij een fiets werd gestolen. Volgens de Alkmaarders hebben ze verder zelden last van de opvanglocatie. Alle ondervraagde bewoners zeggen niet van plan zijn te verhuizen.

Dat beaamt ook een Eindhovense buurtbewoner die zijn hond uitlaat bij het azc en kijkt naar de spelende kinderen op straat. "Het gaat goed hier in de wijk. Ik voel me hier prima. Erg veel contact met de asielzoekers heb ik niet, maar dat hoeft ook niet. Ik ga ook niet op de koffie bij mijn overburen."

Ontevredenheid

De grootste ontevredenheid die heerst onder bewoners rondom een azc gaat dan ook niet over de komst van asielzoekers, maar over het handelen van hun gemeente. Bij de drie gemeenten waar NU.nl een steekproef deed, is ruim 40 procent van de ondervraagden ontevreden over de informatievoorziening. Ze stellen dat ze te laat en onvolledig te zijn geïnformeerd over de komst van het azc.

Ton Baas, burgemeester van Midden-Drenthe, waar Oranje onder valt, erkent dat in zijn gemeente de communicatie met bewoners in het begin niet is gegaan zoals had gemoeten. "Bewoners voelden zich overvallen en niet gehoord toen de plannen voor het azc bekend werden." Een les voor de burgemeester. "Je moet als overheid je afspraken nakomen en als je dat niet kunt, moet je dat ook melden."

“Je moet als overheid je afspraken nakomen en als je dat niet kunt, moet je dat ook melden”
Ton Baas - burgemeester Midden-Drenthe

Ook de gemeente Eindhoven neemt de klachten serieus en zegt opnieuw met bewonersorganisaties om de tafel te gaan om de communicatie tussen de partijen te verbeteren.

Socioloog Lubbers stelt dat lokale bestuurders hebben geleerd van de protesten van de afgelopen maanden. "Je kunt nooit iedereen tevreden stellen, maar ik heb de indruk dat er steeds meer inspraakavonden worden georganiseerd."

Communicatie tussen burger en gemeente, maar zeker ook tussen burger en landelijke overheid blijft een punt van aandacht. Vast staat dat een azc in de wijk weinig tot niets doet voor de waarde van omliggende woningen. De vooroordelen die bestaan over de gevolgen van asielzoekerscentra in de buurt van een woonwijk lijken grotendeels gebaseerd op onderbuikgevoelens.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend