Filmdistributeur Dutch Filmworks liet in oktober weten achter mensen aan te willen gaan die illegaal films hebben gedownload. Maar kan dat zomaar en wat is het gevaar dat er echt een schadeclaim in de bus ligt als je films kijkt via Popcorn Time?

In Nederland was het tot vorig jaar niet illegaal om een film te downloaden. Sinds vorig jaar geldt echter ook in Nederland het downloadverbod, na een uitspraak van het Europees Hof.

Daardoor kunnen mensen die illegaal films downloaden in beginsel inderdaad aansprakelijk worden gesteld, legt hoogleraar informatierecht Bernt Hugenholtz uit. "Maar wat echt nieuw is, is dat er ook partijen zijn die achter individuen aangaan."

Tot dusver werd er in Nederland namelijk alleen werk gemaakt van de grote piraten zoals The Pirate Bay en Popcorn Time. De individuele gebruiker, de gemiddelde Nederlander die wel eens een filmpje downloadt, bleef vooralsnog buiten schot. Daar lijkt nu dus verandering in te komen.

"Het argument was altijd dat partijen als Stichting Brein alleen achter de grote partijen aan gingen zolang de markt niet voorziet in legaal online aanbod", zegt Hugenholtz. "Maar dat argument wordt ook steeds zwakker dankzij sites als Netflix."

Dallas Buyers Club

In het buitenland zijn dit soort praktijken veel normaler. In Duitsland, bijvoorbeeld, worden al jaren fikse bedragen geëist voor het illegaal downloaden van een film. In 2013 zei zo’n 4 procent van de Duitsers wel eens een waarschuwing binnen te hebben gekregen.

In Denemarken werd tot voor kort hetzelfde beleid gevoerd als in Nederland; alleen de grote piratensites werden aangepakt. Daar kwam eind maart echter verandering in toen downloaders van de film Dallas Buyers Club plotseling een schadeclaim van omgerekend zo’n 250 euro in de bus kregen. In september werd er een soortgelijk bedrag geëist van mensen die illegaal de film And So It Goes hadden bekeken.

“Mensen blijven gewoon downloaden”
Advocaat Jeppe Brogaard Clausen

"We merkten dat het aantal illegaal gedownloade films niet daalt als we alleen achter de grote partijen aangaan. Mensen blijven gewoon downloaden", vertelt de Deense advocaat Jeppe Brogaard Clausen van het advocatenkantoor Njord, verantwoordelijk voor de schadeclaims in Denemarken.

De schadeclaims zijn in zekere zin ook een bewustwordingscampagne, vertelt de advocaat; met zo’n brief in de bus wordt het een stuk duidelijker dat illegaal downloaden niet mag. "Ons doel is om het aantal illegale downloads omlaag te brengen. Er zijn inmiddels bovendien genoeg legale alternatieven om online een film of serie te kijken", zegt Brogaard Clausen.

Privacy

Om illegale downloaders te vinden wil Dutch Filmworks gaan samenwerken met it-bedrijven, iets wat ook in Denemarken gebeurd is. Die it-specialisten kunnen vervolgens de ip-adressen achterhalen van mensen die iets downloaden en vaststellen of de download inderdaad illegaal is.

Maar daarmee is de rechthebbende er nog niet; je kunt niet zomaar een ip-adres koppelen aan een adres of persoon. Een internetprovider zoals Ziggo of KPN kan dat wel, maar die doen dat niet zomaar. Hun klanten zullen het niet op prijs stellen wanneer te pas en te onpas privégegevens worden verstrekt aan filmstudio’s.

Een rechter kan wel bepalen dat een internetprovider die gegevens moet afstaan. In Denemarken en Duitsland is dat dus al vaker gebeurd en lijkt het duidelijk dat internetproviders in veel gevallen inderdaad jouw adres zou moeten afstaan.

Nederland

In Nederland ligt dat echter anders, omdat er nog geen vergelijkbare zaken zijn geweest en er dus geen jurisprudentie is, legt advocate Harmke Lankhorst van advocatenbureau Solv uit.

Een rechter moet nog bepalen of de schending van het auteursrecht, of de privacy van de internetgebruiker zwaarder telt. "Maar ik zou als rechthebbende zeker gaan procederen", zegt Lankhorst. "Volgens mij zijn er goede mogelijkheden."

“Bij één gedownloade film gaat het om een schade van een paar euro”
Advocaat Marco Gerritsen

Volgens Marco Gerritsen, partner bij Van Diepen Van der Kroef Advocaten, is het nog lastig te zeggen wat een rechter in zo’n zaak zal oordelen. "Natuurlijk is het niet netjes om een film te downloaden. Maar bij één gedownloade film gaat het om een schade van een paar euro. Je kunt je afvragen wat het belang is bij zo’n beperkte inbreuk."

800 euro

Mocht een rechter in Nederland inderdaad bepalen dat de schending van het auteursrecht zwaarder weegt dan de privacy van de internetgebruiker, dan is het nog de vraag hoe hoog de claim zal liggen. In Duitsland worden er brieven verstuurd met een claim van gemiddeld 800 euro. In Denemarken ligt dat bedrag een stuk lager, tussen de 200 en 300 euro.

"Het bestaat uit de kosten van het it-bedrijf, de kosten van ons advocatenbureau om de brief te versturen en de kosten van het streamen van de film", vertelt Brogaard Clausen.

“Als het om een studentenhuis gaat, kan het nog behoorlijk lastig worden”
Advocate Harmke Lankhorst

De vraag blijft wie er aansprakelijk is, omdat er alleen een adres gekoppeld kan worden aan een ip-adres. "Als er een ouder met kinderen woont, dan vallen die kinderen nog onder de verantwoordelijkheid van de ouders", legt advocate Lankhorst uit. "Maar als het bijvoorbeeld om een studentenhuis gaat, zou het hele huis naar elkaar kunnen wijzen. Zo zou het nog behoorlijk lastig kunnen worden."

"Als je een claim van 200 euro in de brievenbus krijgt en je weet dat je die film hebt gedownload, dan zou ik maar betalen", zegt advocaat Marco Gerritsen. "Als ze vervolgens gaan procederen en je verliest alsnog, dan liggen de kosten nog veel hoger."

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend