Vrijdag is het op de dag af vijftig jaar geleden dat tekenfilmfiguren Tom en Jerry voor het eerst op televisie verschenen. NU.nl sprak met de Nederlandse striptekenaar Simon Praamsma (94), die 15 jaar voor Tom en Jerry-bedenkers Hanna-Barbera werkte. "Jerry was zoals de kleine man op straat."

Op zaterdagochtend 25 september 1965 zond de Amerikaanse zender CBS voor het eerst een aflevering van Tom en Jerry uit op tv. De Nederlander Simon Praamsma was vanaf 1959 vijftien jaar werkzaam in de studio van Tom en Jerry’s oervaders William Hanna en Joseph Barbera. De 94-jarige vertelt NU.nl hoe de misschien wel beroemdste tekenfilm aller tijden werd gemaakt.

Het schijnt dat Hanna en Barbera uit wanhoop aan elkaar zijn gekoppeld, nadat studio MGM financiële problemen kreeg toen de tekenfilm Captain and the Kids jammerlijk flopte.

"Bill (William Hanna, red.) en Joe (Joseph Barbera, red.) zaten op een middag samen op een auto op een parkeerterrein in een periode waarin ze geen werk hadden. Joe zei dat hij een idee had over een serie over middeleeuwse mannetjes en dat ze misschien samen een studio konden opzetten om dit idee uit te werken. Daar had Bill wel oren naar. Wij werknemers geloofden 50 procent van dit verhaal. Hanna was gewoon een handige zakenman die veel mensen uit de financiële wereld kende. Hij had daar als Ier blijkbaar een neus voor. Barbera was het artistieke genie."

Hoe ging het er in de studio van Hanna-Barbera aan toe?

"De tekenfilms werden allemaal op soortgelijke wijze gemaakt. Je had een schrijver. Van diens schrijfsels werden primitieve schetsen gemaakt. Die werden daaropvolgend door een afdeling in echte tekeningen omgezet. Daar kwamen de scènes tot stand en werden er achtergronden en bewegingen aangebracht. Die kwamen vervolgens bij een assistent animator terecht, die de finesse moest aanbrengen. Die persoon was ik."

Voelde u concurrentie tussen u en andere tekenaars?

"Nee. Er heerste wel een strijd tussen de verschillende tekenstudio’s. Iedereen beschermde zijn eigen stalletje, daardoor kwam je er nooit achter waar Hanna-Barbera aan werkte als je zelf bijvoorbeeld bij Walt Disney zat. En omgekeerd. Wij mochten ook tegen niemand zeggen waar we op dat moment aan werkten. Maar dat wisten we vaak ook zelf niet eens. Je kreeg tekeningen op je bureau en dat kon van alles zijn. De ene keer was het iets van The Flintstones, een volgende keer Batman en dan weer Superman. Je kreeg af en toe een scène mee naar huis, bijvoorbeeld een situatie waarin iemand hard wegholde. Maar je had geen idee van het héle verhaal."

Heeft het succes van Tom en Jerry u verbaasd?

"Ja, toch wel. Een kat die het opneemt tegen een muis. In het echte leven wint doorgaans de kat, maar in dit geval was de muis de kat te slim af. Dat slaat wel aan. Joe was geniaal, maar tegelijkertijd ook betrekkelijk beperkt. Hij had een one track mind. Zijn verhalen hadden iets kinderlijks, dat maakte ze ook zo succesvol. De Flintstones leefden in een grot en moesten hun auto’s met de benen aandrijven, maar de verhalen die zij meemaakten sloegen eigenlijk gewoon op de levens van de kijkers. Later kwamen de Jetsons. Die leefden in de toekomst, maar beleefden ongeveer dezelfde avonturen als de Flintstones. Het was paint by numbers, een invuloefening."

In Tom en Jerry kwam oorspronkelijk één menselijke personage voor. Een zwarte vrouw die huishoudster was en met een zwaar aangezet accent sprak. Veel mensen vinden dit nu racistisch. Welke positie nam de studio destijds in?

"Tijdens mijn hele carrière bij Hanna-Barbera heb ik geen enkel rechts persoon ontmoet. Dat personage kwam voort uit de sfeer van toen. De zwarte bevolking is nu volledig ingeburgerd in de Amerikaanse samenleving, maar toen ik voor het eerst in Amerika kwam mochten de zwarte mensen in het zuiden van het land nog geen maaltijd in een restaurant bestellen. Bij Hanna-Barbera werkten wel zwarte werknemers."

Met wie zou u zich het meest identificeren: De luie Tom die in luxe leeft, alles heeft wat hij begeert behalve dat ene: die muis. Of bent u eerder Jerry, die in soberheid leeft, maar toch gelukkig is?

"Ik weet niet of dat zo gezien kan worden. De kat staat eerder voor de orde, het establishment, de macht. De muis kan gezien worden als de kleine man. Zoals de Nederlandse cabaretier Louis Davids hem bezong. De kleine man is altijd de pineut, in zijn confectiepakje. De kleine man probeert te overleven, zoals de muis de kat probeert te ontvluchten. Maar in het geval van Tom en Jerry had de muis de overhand, dat is het verhaal. Ik zelf sta er eigenlijk een beetje tussen. Ik hoor niet bij het establishment, maar ik ben ook geen underdog."