PVV-leider Geert Wilders haalde zich tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen de woede van de Kamer op de hals toen hij de Tweede Kamer verweet "het volk" niet te vertegenwoordigen. Klopt zijn stelling?

NU.nl analyseerde met debatexpert Roderik van Grieken, historicus Zihni Özdil en Binnenhofwatcher Sywert van Lienden de uitlatingen van Wilders tijdens de algemene beschouwingen en de rol van Van Miltenburg. 

De Tweede Kamer is een "nepparlement", zei Wilders. Alexander Pechtold (D66) verweet hem "grootheidswaanzin" en nam het Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg kwalijk dat zij niet ingreep.

“Wilders zaait ook geen haat, hij oogst haat.”
historicus Zihni Özdil

'Wilders oogst haat'

Zihni Özdil, docent wereldgeschiedenis aan de Erasmus University College en NRC-columnist, vindt dat Wilders gelijk had: hij vertegenwoordigt de stem van het volk. 

Dat de PVV-leider pretendeert als enige namens het volk te spreken, vindt de historicus dan ook niet misplaatst. "Als je kijkt naar grote opiniepeilingen zie je dat vanaf het begin van de jaren '80 structureel blijkt dat 40 tot 50 procent van de Nederlanders vindt dat er te veel 'buitenlanders', 'allochtonen' of 'moslims' zijn. Wilders vertolkt die stem. Hij zaait ook geen haat, hij oogst haat."

De toon van Wilders past in de ontwikkeling die het politieke debat de afgelopen jaren heeft doorgemaakt. "Vroeger ging het nog echt over de inhoud en over beleid. Nadeel was dat die debatten tergend saai waren. Sinds ongeveer vijftien jaar is het debat steeds maar dommer geworden."

“Het is een feitelijke constatering dat de helft van dit land achterlijk is.”
historicus Zihni Özdil

Heel gek vindt de historicus deze ontwikkeling niet. "Het is een feitelijke constatering dat de helft van dit land achterlijk is. Dat heeft met luiheid te maken. Luiheid om je kritisch te verdiepen in de inhoud."

'Nazi-partij'

Volgens Özdil spreekt Wilders dit electoraat aan. "Als je het objectief bekijkt, is de PVV een nazi-partij geworden. Wilders koppelt sociaaleconomische problemen aan 'allochtonen', 'de asieltsunami' en een groep mensen die een religie aanhangen die hij neerzet als 'inherente dreiging' voor 'de natie'.

"Bovendien stelt hij dat de islam geen religie, maar een ideologie is. Dat is exact wat de NSDAP met het jodendom deed. Begrijp me niet verkeerd, Wilders moet dit kunnen zeggen, maar we moeten het ook gewoon kunnen benoemen zonder bang te zijn voor de rechtse politiek-correcte gedachtenpolitie."

Hij vindt de tweet van PvdA-Kamerlid Jan Vos dan ook niet misplaatst. "De PvdA is een nare partij, ik ben er absoluut geen fan van, maar Vos was heel mild in zijn tweet. Hij noemde alleen de slottekst van Wilders 'fascistoïde'. Wilders schildert de islam en de EU continu af als fascistisch. Dat moet kunnen. Maar het wordt hypocriet en lachwekkend als zijn aanhang moord en brand schreeuwt zodra een ander dat over de PVV zegt."

Kiezer vervreemd

Ook Binnenhofwatcher Sywert van Lienden vindt dat er een kern van waarheid zit in het betoog van Wilders. "Kiezers voelen zich inderdaad niet meer vertegenwoordigd. Dat zie je bijvoorbeeld aan de drie verkiezingsnederlagen op rij die de PvdA geleden heeft sinds ze in zee zijn gegaan met de VVD. Die kiezer heeft de VVD er nooit bij gewild."

“Wat gebeurt is dat die kiezer zich afkeert van de politiek.”
Binnenhofwatcher Sywert van Lienden

Van Lienden stelt dat deze "gedesillusioneerde kiezer" afhaakt omdat hij zich niet vertegenwoordigd voelt. "Hij probeert het nog bij protestpartijen als de PVV, SP of 50Plus, maar komt er dan snel achter dat zij niet aan de knoppen draaien. Die staan aan de zijlijn te roepen, zonder dat er wat gebeurt. Tegelijkertijd zijn het de gevestigde partijen die verder regeren, zonder rekening te houden met het feit dat er groepen mensen zijn met andere opvattingen", stelt hij vast.

"Wat gebeurt is dat die kiezer zich afkeert van de politiek. Zij hebben het gevoel dat hun stem niet meer gehoord wordt in het parlement. Dat is een spanning op ons democratisch bestel. In abstractie is dat de kern van het betoog van Wilders, volgens mij."

Van Miltenburg

Dat Wilders de Tweede Kamer vervolgens wegzet als een "nepparlement" mag hij doen, maar Van Lienden vindt dat Kamervoorzitter Van Miltenburg wel had moeten ingrijpen. "Zij is de vertegenwoordiger van het instituut de Tweede Kamer. Zij is de hoeder van de parlementaire democratie. Haar optreden is ronduit beschadigend."

“Van Miltenburg moet Wilders de ruimte geven om te zeggen wat hij wil, ook al klopt dat niet. ”
Binnenhofwatcher Sywert van Lienden

Volgens Van Lienden had Van Miltenburg Wilders niet moeten afkappen, maar had wel voor het parlement mogen staan. "Zij moet Wilders de ruimte geven om te zeggen wat hij wil, ook al klopt dat niet. Maar je bent ook beschermer van de democratie. Van Miltenburg kan dat onderscheid niet maken. Je hoeft niet in te grijpen, maar je kan er als Kamervoorzitter wel een oordeel over vellen", aldus Van Lienden.

"Nu staat er voor eeuwig in de handelingen dat een Kamerlid het Nederlands parlement diskwalificeert zonder dat de Kamervoorzitter dat van een weerwoord voorzien heeft. Zelfs Martin Bosma (ondervoorzitter en PVV-Kamerlid red.) had dit niet geaccepteerd."

Debatexpert Van Grieken vindt dat Van Miltenburg juist correct heeft gehandeld. "De voorzitter hoort niet te oordelen over taalgebruik, want dan wordt zij subjectief. Wat sta je wel toe, en wat niet?"

Context

Volgens Roderik van Grieken moet de term "nepparlement" in de context van de inbreng van Wilders worden geplaatst. Als voorzitter van het Nederlands Debat Instituut kende hij dit jaar de prijs voor beste debater toe aan Wilders. "Als je naar de afgelopen twee dagen kijkt, past dat in de lijn van zijn betoog: namelijk dat een deel van de Nederlandse bevolking niet gehoord wordt."

“Als je naar de peilingen kijkt vertegenwoordigt Wilders een redelijk grote groep.”
debatexpert Roderik van Grieken

Hij vervolgt: "Volksvertegenwoordigers hebben als taak te vertolken wat de achterban vindt. Als je naar de peilingen kijkt vertegenwoordigt Wilders een redelijk grote groep."

Volgens Van Grieken moeten die zorgen juist in het parlement geadresseerd worden. "Wat Wilders zegt kan hard of kwetsend klinken, maar zolang hij verwoordt wat zijn achterban vindt is het heel belangrijk dat het gezegd wordt. Juist in het parlement. Als de komende weken de PVV zakt in de peilingen weten wij dat Wilders de plank heeft misgeslagen."