De publieke omroep moet minder amusement gaan maken, zo vindt staatssecretaris Dekker. Zowel de NPO, SBS als RTL presenteerden hun plannen voor het nieuwe tv-seizoen. Wat zou minder amusement bij de NPO voor gevolgen hebben op de tv-markt?

"Ik vrees dat de onafhankelijkheid in gevaar komt door bemoeienissen uit Den Haag. De politiek bepaalt hoeveel geld we krijgen. De publieke omroep moet in alle vrijheid kunnen beslissen hoe dit wordt uitgegeven", aldus Shula Rijxman, bestuurder van de NPO tijdens de presentatie van het NPO televisieseizoen 2015-2016.

De staatssecretaris wil dat de publieke omroep "onderscheidender" wordt en dat de programma's die ze maken zich richten op de kerntaken: educatie, informatie en cultuur.

“Niemand heeft me kunnen uitleggen waarom we het wel zouden moeten doen.”
staatssecretaris Dekker

"Makers moeten vrij zijn en zonder politieke invloed programma's kunnen maken. Wij merken dat de grenzen bij de publieke omroep moeilijk te onderscheiden zijn door politici", zegt Rijxman.

In oktober zei Dekker al niet te begrijpen waarom programma's als Bananasplit, Ranking the Stars en De Slechtste Chauffeur van Nederland bij de publieke omroep uitgezonden moesten worden. "'Dat de staatssecretaris het in zijn hoofd haalde om programma's te noemen', werd er gezegd. Maar niemand heeft me kunnen uitleggen waarom we het wel zouden moeten doen", aldus Dekker dinsdag.

Programma's als Heel Holland Bakt, Boer Zoekt Vrouw en Wie is de Mol? werden door de staatssecretaris tot een "grijs gebied" benoemd.

Commerciëlen

De Slechtste Chauffeur van Nederland ging naar RTL, net als De IQ test. SBS nam onlangs De Rijdende Rechter van de NPO over. En zo zal het vaker gaan, denken de topmannen bij de commerciële zenders.

"Mensen als mr. Frank Visser, die overstijgen het programmaconcept. Die kun je ook bij een andere omroep neerzetten en dan begrijpen mensen nog waar het om gaat. In de toekomst zal het wellicht vaker gebeuren dat de publieke omroep formules van programma's wijzigt. Daar zullen wij dan zeker op inspelen", aldus Peter de Mönnink, ceo van SBS.

“Wie is de Mol, Boer Zoekt Vrouw en Heel Holland Bakt, ze horen bij de publieke omroep.”
Frans Klein, directeur televisie NPO

Erland Galjaard, programmadirecteur bij RTL, ziet formats als Boer Zoekt Vrouw en Wie is de Mol graag naar de commerciëlen komen. "Die programma's zijn amusement, en dus niet echt geschikt voor de NPO. Daarbij zijn het niet alleen hele goed scorende programma’s, maar ze hebben ook een vaste waarde: mensen weten waar het voor staat. En ze hebben een enorme fanbase."

'Grijs gebied'

Tijdens de presentatie van het NPO televisieseizoen maakte directeur televisie, Frans Klein, duidelijk dat de grote publiekstrekkers wat hem betreft niet snel zullen verdwijnen. "Wie is de Mol, Boer Zoekt Vrouw en Heel Holland Bakt, ze horen bij de publieke omroep en zijn geen 'grijs gebied' zoals de staatssecretaris zei."

Dat grijze gebied is iets waardoor Peter de Mönnink denkt dat de realisatie van de plannen van Dekker nog even zullen duren. "De grenzen zijn heel onduidelijk. Is het voldoende om een programma als Bananasplit aan te passen zodat het ook educatief is? Of moeten dat soort programma's helemaal verdwijnen?"

Vernieuwen

De NPO moet veranderen, maakt Dekker duidelijk. En dat zien de tv-makers van de publieke zenders ook, zo zegt Klein. "We moeten niet op oude successen blijven leunen. We moeten durven vernieuwen en veranderen. We moeten in een sterk veranderend televisielandschap de standaard willen zijn."

"De leidraad is dat wij 'oorspronkelijk' zijn: wij zijn de originelen. We moeten dat in elk geval nastreven: die ambitie moet ons door de aderen stromen."

“Het is belangrijk dat zij nationale evenementen als Koningsdag belangeloos brengen.”
Peter de Mönnink, ceo SBS

Het nieuwe NPO zal meer nieuwe programma's brengen: honderdvijftig om precies te zijn. Daarbij komt de nadruk te liggen op meer documentaires, speciale series en Nederlands drama. De kijker kan meer thema-avonden over maatschappelijke onderwerpen verwachten.

Volgens Peter de Mönnink is die maatschappelijke functie belangrijk voor de publieke omroep en iets waar ze aan vast moeten houden. "Daardoor blijft de NPO altijd een nadrukkelijke rol spelen in het televisielandschap. Het is belangrijk dat zij nationale evenementen als Koningsdag belangeloos brengen en dat ze dat ook kunnen blijven doen."

Koerswijziging

Een koerswijziging noemt Dekker het. En die is nodig, want uit onderzoeken blijkt dat jongeren steeds minder naar traditionele televisie kijken. Ze consumeren media vaker op een andere manier, bijvoorbeeld via streamingdienst Netflix.

“De traditionele televisie heeft zijn langste tijd gehad. Dat tij is niet te keren.”
Staatssecretaris Dekker

"De traditionele televisie heeft zijn langste tijd gehad. Dat tij is niet te keren. Het media consumeren is aan het veranderen. En je wordt irrelevant als je prachtige programma's maakt waar niemand meer naar kijkt. Dat vraagt dus om een andere manier van denken", aldus de staatssecretaris.

Aan die laatste eis van Dekker probeert de NPO vanaf aankomend seizoen al te voldoen: programma's maken voor de televisie, maar ook voor de online consument. Een "online totaalconcept", noemen ze het. Of het voldoende is voor de staatssecretaris zal snel duidelijk worden: Dekker streeft er naar de wet per 1 januari 2016 te laten ingaan.