Beurscrash China: Ver-van-mijn-bed-show of gevaar voor Nederland?

Maandag kende de beurs in Shanghai zijn grootste val in acht jaar. Honderden miljarden euro's gingen in rook op. Is dit een ver-van-mijn-bed-show of loopt de Nederlandse economie gevaar?

De aandelenbeurzen in Shanghai en Shenzen, de grootsten in China, boekten megaverliezen sinds het toppunt halverwege juni. In Shanghai verdampte in drie weken tijd omgerekend 2,5 biljoen euro. Om dat in perspectief te zetten: de Nederlandse economie had in 2014 een grootte van 0,6 biljoen euro.

Sinds het toppunt op 12 juni, daalde de Shanghai Stock Exchange Composite Index met bijna 30 procent. "De dalingen die we zien op de Chinese aandelenbeurzen zijn groot, maar de stijging die daar aan vooraf ging is nog spectaculairder", zegt Raoul Leering, hoofd internationaal handelsonderzoek bij ING. De koersen stegen namelijk van januari tot het omslagpunt dit jaar met ruim 50 procent. 

"Je zag dat de aandelen heel hoog werden gewaardeerd, daarom is het niet vreemd dat er een zogenoemde correctie plaatsvindt. Of de koersen verder zullen dalen hangt onder andere af van wat de Chinese autoriteiten gaan doen en het vertrouwen in de autoriteiten bij beleggers", aldus Leering.

Geleend geld

Een van de oorzaken van deze gigantische koerssprongen, ligt bij de particuliere belegger. De Chinese overheid heeft de aandelenmarkt voor iedereen toegankelijk gemaakt waardoor miljoenen Chinezen zijn gaan handelen, ook in verhouding zijn dat er veel meer dan in het Westen.

Leering: "Op het moment dat de aandelen meer waard worden, stappen zij massaal in waardoor de koersen nog harder stijgen. Daarmee roep je de ramp over jezelf af, want het tegenovergestelde hebben we de afgelopen weken ook gezien. Het probleem is dat veel particuliere beleggers met geleend geld zijn gaan beleggen." 

Met man en macht probeert de Chinese overheid nu de neergang te stoppen. De handel van veel fondsen is de afgelopen weken tijdelijk stilgelegd, grote investeerders zoals pensioenfondsen en verzekeraars mogen hun aandelen niet verkopen en de overheid pompt zelf miljarden euro's in de markt.

De vraag is nu of de markt gelooft dat deze maatregelen genoeg zijn om de neergang te stoppen.

Huizenbubbel

Daarnaast speelt er nog iets anders. De Chinese economie is de afgelopen dertig jaar spectaculair gegroeid. Dubbele groeicijfers werden op den duur als normaal gezien, maar de Chinese economie komt nu in een langzamer vaarwater.  

Dat staat los van de dalende aandelenkoersen en is een lange termijnverhaal, beweert Peter Ho, hoogleraar Chinese economie en ontwikkeling aan de TU Delft. Hij ziet een aantal risicofactoren als de overheid niet ingrijpt.

"Lokale overheden en lokale bedrijven kampen met veel schulden die voortkomen uit het handelen met vastgoed. China heeft een lang urbanisatieproces achter de rug, steeds meer mensen van het platteland zijn naar de steden getrokken die daardoor steeds groter zijn geworden", zegt Ho.

Platteland goedkoper

Omdat grond op het platteland in China relatief goedkoop is, kopen lokale overheden grond op en verkopen dat weer door aan vastgoedbedrijven. De winst die beide partijen daarmee hebben gemaakt is volgens Ho de afgelopen dertig jaar een drijvende kracht geweest achter de Chinese economie.

“Er bestaan zelfs complete spooksteden omringd door achtbaanswegen waar bijna geen auto's rijden”
Peter Ho, hoogleraar Chinese economie TU Delft

Maar door speculatie op de vastgoedmarkt is er een behoorlijke luchtbel ontstaan, de prijzen bleven maar stijgen. Lokale overheden en vastgoedbedrijven hebben zich bovendien diep in de schulden gestoken om de grond te kopen en te ontwikkelen.

Ho: "Er is te veel gebouwd voor de bestaande vraag. Rijd naar een willekeurige buitenwijk van een willekeurige stad en je komt leegstaande straten tegen. Er bestaan zelfs complete spooksteden omringd door achtbaanswegen waar bijna geen auto's rijden."

"De huizenbubbel remt de economische groei op de lange termijn. Iedereen dacht dat de bomen in China tot in de hemel zouden groeien, maar dat is natuurlijk niet waar", aldus Ho.

Bekijk een documentaire over een spookstad in China:

Nederland

China is inmiddels een wereldspeler in de internationale handel. Als Chinezen hun spaargeld zien verdampen doordat zij met geleend geld het schip zijn ingegaan op de aandelenbeurs en de economische groei vertraagt, zullen andere landen dat ook gaan merken.

“China heeft een bijdrage van 15,5 miljard euro aan de Nederlandse economie”
Raoul Leering, econoom bij ING

Nederland is een exportland bij uitstek. Bijna 40 procent van de economie is afhankelijk van vraag uit het buitenland en de handel met China is de afgelopen jaren alleen maar toegenomen.

ING-econoom Leering rekent voor: "In 1995 was de bijdrage van China aan de Nederlandse economie 0,4 procent. Dat is inmiddels verzesvoudigd naar 2,4 procent. Dat komt neer op 15,5 miljard euro."

Reaal

Voor de Nederlandse export is de Chinese economie erg belangrijk, weet ook hoogleraar Ho. Daarbij zijn de twee landen ook steeds meer met elkaar verweven geraakt.

"Er wordt over en weer in elkaars economie geïnvesteerd. Kijk naar de recente overname van Vivat, het vroegere Reaal, door de Chinese verzekeraar Anbang. Ook Kruidvat is in Chinese handen gekomen. ICBC, een van de grote Chinese staatsbanken, heeft zich in Amsterdam gevestigd."

“Er moet nog heel wat gebeuren voordat je daar kunt spreken van een stagnatie of recessie.”
Raoul Leering, ING

Als de Chinese economie een jaar lang niet groeit, dan zie je dat wel terug in de Nederlandse groeicijfers. Daar is volgens Leering nu echter geen sprake van. De aandelen dalen, maar de economie groeit nog steeds met 7 procent. "Er moet nog heel wat gebeuren voordat je daar kunt spreken van een stagnatie of recessie."

Toename

Meiny Prins, algemeen directeur van installatiebedrijf Priva, ziet de economische activiteit In China juist alleen maar toenemen. Het bedrijf uit De Lier heeft zich gespecialiseerd in klimaatbeheersing op het gebied van water en energie en zit sinds 2002 ook met een vestiging in China. Afgelopen jaar werd daar een omzet van circa 4 miljoen euro geboekt.

"De vraag is toegenomen en de orders worden alleen maar groter", zegt Prins. Van de huidige terugval in de groei en de paniek op de aandelenmarkt merkt zij dan ook weinig. "Wij denken eerder aan uitbreiding in China."

De grootste risico's voor een bedrijf als Priva is dat ze er concurrentie in China bij krijgen. De technologie ontwikkelt zich snel in Azië. Daarnaast worden producten die gemakkelijk na te maken zijn nog weleens gekopieerd.

Invloed

Toch ziet hoogleraar Ho dat de afremmende economische groei in China invloed heeft op bepaalde sectoren. De vraag naar grondstoffen neemt af. De aan de bouw gerelateerde sectoren die exporteren naar China zullen hun verlies moeten nemen, stelt de hoogleraar.

Ook de overslag in de Rotterdamse haven staat onder druk, zei de algemeen directeur van containerterminal ECT onlangs.

“In een maand is pakweg tien keer de omvang van de Griekse economie op de Chinese beurzen verdampt”
Peter Ho, hoogleraar Chinese economie TU Delft

Niet alleen multinationals zoals Heineken, Unilever en Philips krijgen daar last van. Ook de midden- en kleinbedrijven die naar China exporteren zullen het merken als de groei afremt. En dat worden er volgens Ho steeds meer. "Voor die ondernemingen is een terugval van de Chinese economie zeker niet een ver-van-mijn-bed-show."

Onderschat

Maar Ho voorziet net zoals Leering vooralsnog geen scenario waarin de Nederlandse economie schade oploopt door de situatie in China. "Als je er pessimistisch naar kijkt, kan de huidige groeivertraging leiden tot een recessie. Maar ik schat die kans op de korte termijn niet hoog in."

Wel vindt hij dat er in Nederland te weinig wordt gekeken naar wat er in China gebeurt. "Sinds de harde aandelendaling in juni, was Griekenland hier volop in het nieuws. Maar in die periode is pakweg tien keer de omvang van de Griekse economie op de Chinese beurzen verdampt. Dat stelt de zaken wel enigszins in perspectief."

Lees meer over:

NUshop

Tip de redactie