Grieken moeten aan de bak: sprankje hoop voor schuldverlichting

Ze zijn eruit. De Grieken en de andere eurolanden hebben een akkoord gesloten om een nieuw, derde noodpakket op te tuigen. Het parlement in Athene stemde ook in, maar in werkelijkheid begint het echte werk nu pas.

Het verhaal waarmee de Griekse premier Alexis Tsipras in januari de verkiezingen won, kan hij nu nergens meer vertellen.

Tijdens de verkiezingsnacht op 25 januari waarin zijn partij Syriza 149 van de 300 zetels binnensleepte, beloofde Tsipras dat hij per direct een einde wilde maken aan de "vijf jaren van vernedering en pijn" sinds de Griekse financiële crisis in 2010 begon.

De realiteit is dat er nu een noodpakket ligt waarmee niemand de verkiezingen zou zijn ingegaan. Ferme bezuinigingen en strenge hervormingen staan als harde eis tegenover de 86 miljard euro die de Grieken hoogstwaarschijnlijk krijgen voor de komende drie jaar.

Er is werk aan de winkel. Want zoals afgesproken tijdens de speciale eurotop van 12 juli, een bijeenkomst van regeringsleiders van de eurolanden, zijn er woensdag enkele maatregelen door het Griekse parlement geloodst.

Privatiseren

De parlementariërs gingen niet alleen akkoord met het totale noodpakket, zij stemden ook in met belastingverhoging, herziening van het pensioenstelsel, waarborging van de onafhankelijkheid van het statistiekbureau en semi-automatische bezuinigingen als de begrotingsdoelen niet worden gehaald.

Daarnaast komt er een speciaal fonds waarin Griekse staatseigendommen worden ondergebracht, zodat er geld mee kan worden verdiend door middel van exploitatie en privatisering.

De vorige regering was daar al mee begonnen, maar dat kwam nooit van de grond. De huidige regering legde daags na de verkiezingswinst zelfs de plannen voor de verkoop van het staatsstroombedrijf en de havens van Piraeus en Thessaloníki stil.

“'Privatiseren roof? Het tegenovergestelde is waar'”
Jeroen Dijsselbloem

Die bedrijven mocht de overheid alleen van de hand doen als dat zou leiden tot meer werkgelegenheid en als het de economische groei stimuleert, zo zei het ministerie van Financiën destijds.

Een onafhankelijk privatiseringsfonds met een verbeterd bestuur moet nu alsnog geld opleveren; 50 miljard euro in totaal. Deze en andere maatregelen dienen als "minimumvoorwaarden voor het starten van onderhandelingen met de Griekse autoriteiten", schrijven de eurolanden.

Vernederend

De opbrengst van 50 miljard euro die eruit moet voortvloeien is een gigantisch bedrag voor een kleine economie. Het bruto binnenlands product (bbp) was in 2014 volgens het Europese statistiekbureau Eurostat 180 miljard euro. Om het in perspectief te zetten: dat is 1,8 procent van het totale bbp van de eurozone en 1,3 procent van het bbp van de 28 EU-landen.

De Griekse bevolking vinden het vernederend dat staatseigendommen zomaar in de etalage belanden, maar die boodschap is niet aan Jeroen Dijsselbloem besteed, minister van Financiën en voorzitter van de Eurogroep.

“'Griekenland laat vijf jaren van vernedering en pijn achter zich'”
Álexis Tsipras in januari

"Privatiseren roof? Het tegenovergestelde is waar. Privatiseren is een kans voor het uitlokken van investeringen waar Giekenland om smacht", zei de bewindsman donderdag tijdens een debat met de Tweede Kamer.

"Het allermooiste dat de Grieken kan overkomen is als buitenlandse investeerders zich volop melden en zeggen: 'Ik wil dat vliegveld overnemen en exploiteren. Ik wil die haven gaan aanleggen en verbeteren.' Dat zou fantastisch zijn voor Griekenland", aldus Dijsselbloem.

De werelden van de geldschieters en de ontvangers van het noodpakket liggen nog ver uit elkaar, maar Tsipras kon niet anders dan akkoord gaan. Als hij de bezuinigingen niet zou accepteren, dan was Griekenland onherroepelijk failliet gegaan, zei hij. Overigens maakt Tsipras er geen geheim van dat hij niet in het akkoord gelooft.

Schuldverlichting

Vooralsnog liggen de 'cruciale eurotoppen' over Griekenland achter ons en is het tijd om het akkoord zoals het er nu ligt verder uit te onderhandelen. Daarbij zal vooral schuldenverlichting centraal komen te staan.

De eurolanden zijn duidelijk: kwijtschelding van de schulden is niet mogelijk. Volgens Tsipras was dat onderwerp tijdens de onderhandelingen voor Nederland en Duitsland niet eens bespreekbaar. 

De Grieken hebben hier maandenlang tevergeefs om gevraagd; de staatsschuld is in hun ogen onhoudbaar en kan nooit tot economische groei leiden.

De schuld is ook enorm. In 2014 bedroeg die volgens Eurostat 177 procent van het bbp, Europese regels schrijven een maximum van 60 procent van het bbp voor. Volgens een rapport van het Internationaal Fonds (IMF), een van de geldschieters, kan die schuld de komende twee jaar zelfs oplopen tot twee maal de omvang van de Griekse economie.

IMF

Het IMF voert een openlijke lobby om die schuld te verlichten. Sterker: IMF-baas Christine Lagarde noemt het noodpakket zelfs niet levensvatbaar als de andere eurolanden daar geen schuldenverlichting tegenover stellen.

Het akkoord is er duidelijk over: schuldverlichting is alleen mogelijk als de financiering van de schulden in gevaar komt. In dat geval valt te denken aan langere aflossingsvrije perioden en betalingstermijnen.

Deze zogenoemde financieringsbehoefte, het bedrag dat Griekenland jaarlijks kwijt is aan rente op staatsleningen, is relatief laag, zei Dijsselbloem al. The Economist berekende dat deze kosten voor dit jaar uitkomen op 3 procent van het bbp, dat is volgens het Britse zakenblad erg laag.

Die lage kosten zijn vooral te danken aan de al verlaagde rentes en de verlengde looptijden uit de eerdere noodpakketten. Sommige leningen hoeven pas in 2054 te worden afgelost.

Wordt de Griekse schuldenberg een pressiemiddel om hervormingen erdoor te krijgen, zoals de VVD dat graag ziet, of kunnen de geldschieters door het IMF er alsnog van overtuigd worden dat schuldverlichting de enige weg naar groei is?

Dat zal de strijd worden de komende weken.

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Lees meer over:

Gerelateerde artikelen

Tip de redactie