Roze Maandag: Het nog altijd noodzakelijke feestje voor homo's én hetero's

Wat in 1990 begon als een practical joke van de Gay Krant, is ten tijde van de 25e editie uitgegroeid tot een belangrijk middel voor de acceptatie van 'anders geaarden': Roze Maandag. Waar homoseksuelen en hetero's samen een biertje drinken.

Op de eerste maandag van de tiendaagse Tilburgse kermis (20 juli) trekken naar schatting tussen de 250.000 en 300.000 bezoekers naar de Regenboogstad voor de viering van de seksuele integratie en acceptatie.

Het grote verschil met de Gay Pride in Amsterdam? Voorzitter Naud van de Wijngaart van de stichting Roze Maandag: "Daar varen de homo's op een boot door de grachten en staan de hetero's langs de kant. Dat is toch een soort aapjes kijken. Bij ons in Tilburg drinken de homo's, lesbo's, biseksuelen en transgenders met de hetero's gezellig een biertje en vieren we Roze Maandag gezamenlijk. Zoals het hoort."

Roze Maandag is inmiddels zo groot dat sinds de eeuwwisseling een stichting met die naam de organisatie in handen heeft. De grootste kermis van de Benelux trekt ruim een miljoen bezoekers. Roze Maandag doet op één dag al een derde van dat aantal.

“Wij gaan hier niet de barricaden op. Roze Maandag is vooral bedoeld als een knipoog naar de samenleving.”
Naud van de Wijngaart, Stichting Roze Maandag

De kern van Roze Maandag is volgens stichtingsvoorzitter Van de Wijngaart vooral een ongedwongen samenzijn. ''Wij gaan hier niet de barricaden op. Roze Maandag is vooral bedoeld als een knipoog naar de samenleving, we moeten het allemaal niet te serieus nemen."

"Op een plezierige manier onze boodschap uitdragen, dat is het voornaamste. We willen laten zien dat het in Nederland mogelijk is om met mensen van alle geaardheden een feestje te vieren. Dat lijkt de normaalste zaak van de wereld, maar dat is het helaas nog niet."

Noodzaak

Dat beseft ook het COC, de belangenorganisatie van lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen en transgenders (LHBT's). Woordvoerder Philip Tijsma stelt dat in Nederland circa een miljoen mensen 'anders' geaard zijn. ''De Roze Maandag is een uitstekend evenement om de aanwezigheid van de LHBT-gemeenschap zichtbaar te maken."

“35 procent van de mensen neemt er aanstoot aan wanneer twee mannen of twee vrouwen elkaar zoenen.”
COC-voorzitter Philip Tijsma

De noodzaak van Roze Maandag staat volgens hem buiten elke discussie. Tijsma verwijst naar enkele onderzoeken, waaruit blijkt dat een kus tussen twee homoseksuele mannen nog altijd niet algemeen geaccepteerd is.

''Onder heterostellen wordt dat volstrekt normaal gevonden, maar 35 procent van de mensen neemt er aanstoot aan wanneer twee mannen of twee vrouwen elkaar zoenen", aldus Tijsma.

Schijntolerantie

Daarnaast bespeurt hij een schijntolerantie in Nederland ten opzichte van niet-hetero's. ''Van de miljoen mensen die behoren tot de LHBT-gemeenschap, hebben er 700.000 wel eens klappen gehad of zijn uitgescholden. En de zelfmoordcijfers in deze groep zijn vijfmaal zo hoog als onder hetero's, waaruit een duidelijke relatie blijkt met het gebrek aan acceptatie. Roze Maandag staat dus nog vele jaren op de agenda, want er is nog veel werk aan de winkel", aldus Tijsma.

Dat geldt ook voor de acceptatie in orthodox-christelijke en islamitische kring, in Nederland vooral in Marokkaanse en Turkse kring. Het COC is om die reden onder meer aanwezig op het Kwakoe Festival in Amsterdam. 

Om die problematiek te helpen bestrijden, heeft de stichting Roze Maandag besloten om de bezoekers van diverse seksuele geaardheden - ook virtueel - de handen naar elkaar te laten uitsteken. De bedoeling is om dit jaar via een website een digitale keten van mensenhanden te vormen.

De Tilburgse politici van D66 hebben zich daarbij al massaal aangemeld. Evenals cabaretier Marc-Marie Huijbregts, dj Fedde Le Grand en weldra ook de spelers van eredivisieclub Willem II.

Het idee achter de campagne is dat op Roze Maandag iedereen de handen ineensluit en dat iedereen veilig hand in hand over straat kan lopen. "Zo willen we laten zien dat iedereen geaccepteerd wordt", zegt stichtingsvoorzitter Van de Wijngaart. Dat geldt volgens hem niet alleen voor alle geaardheden, maar ook voor alle culturen en religies.

“Je kunt niet oproepen tot een uitdagender feest. Dat bepalen de bezoekers zelf wel.”
Naud van de Wijngaart

Minder extravagant

Wat de voorzitter betreft is het feest wat minder extravagant dan in Amsterdam. Een oproep van een voormalige wethouder in die stad voor een uitdagender feest in Tilburg, wees hij enkele jaren geleden van de hand.

"Extravaganza mag, juist omdat iedereen zichzelf moet kunnen zijn. Al is het de laatste jaren in Tilburg minder dan 25 jaar geleden. Je kunt echter niet oproepen tot een uitdagender feest. Dat bepalen de bezoekers zelf wel."

Roze Maandag blijkt doorgaans goed en correct te verlopen. Vorig jaar werd er van de 300.000 bezoekers slechts eentje gearresteerd wegens openbare dronkenschap. Van de Wijngaart: "Mensen die niet van Roze Maandag houden, die komen niet. De rest heeft plezier met elkaar."

Nichtenavond

25 jaar geleden begon het wel wat uitgesprokener met een verzonnen Nichtenavond. De eerste maandag van de kermis was daarvoor een lusteloze dag na een wild openingsweekend. De kermisexploitanten en de horeca konden even op adem komen.

Totdat op de redactie van de Gay Krant het idee werd geboren om hoofdredacteur en oprichter Henk Krol, tegenwoordig Tweede Kamerlid voor 50Plus, in de maling te nemen.

Op de door de Gay Krant verzorgde teletekstagenda stond op die kermismaandag van 1990 namelijk een blanco pagina, omdat er geen activiteiten waren. Krol was die dag vroeg naar huis gegaan om zijn ouders te bezoeken, die aan de rand van het kermisterrein woonden. Vandaar wilde hij de activiteiten op de kermis bekijken.

Toenmalig redactielid Hans van Velde beschrijft op de website van Roze Maandag hoe vervolgens op teletekst de - niet bestaande - Nichtenavond op de Nostalgische kermis in Tilburg op de agenda werd gezet.

Van Velde: "Een paar uur later belden we Henk. Of hij niets bijzonders op zijn balkon zag. Hij reageerde dat het hem inderdaad was opgevallen dat hij meerdere lezers van onze krant zag. Toen hij het teletekstbericht zag sprong hij - enthousiast als hij altijd is - op en beende weg richting Popcorn (een bekend gay ontmoetingspunt, red.)."

Vaste waarde

"Daar was het aanzienlijk drukker dan normaal op die toen nog stille kermismaandag. Allerlei mensen klampten Henk aan om hem te complimenteren met het initiatief. Dat stimuleerde Henk om de jaren daarna serieus werk te gaan maken van Roze Maandag."

De rest is geschiedenis. Het evenement is nu een vaste waarde op de kermis, een jaarlijkse reünie van tal van mensen in de LHBT-gemeenschap.

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Lees meer over:

Gerelateerde artikelen

NUshop

Tip de redactie