Zo zal het politieke spel rond de belastingherziening verder gaan

Vrijdag maakte het kabinet de hoofdlijnen van de belastingherziening bekend. Hoe verloopt het proces nu verder?

Lastenverlichting en banen, belooft het kabinet met het pakket aan maatregelen om het belastingstelsel te hervormen. Woensdag overlegde het kabinet met vijf oppositiepartijen om te polsen wie dat met het kabinet voor elkaar wil krijgen.

Vrijdag kwam er een brief naar de Kamer waarin het kabinet op hoofdlijnen bekend maakte wat het van plan is. Volgende week debatteert de Kamer over de voorstellen. Het kabinet verdedigt dan drie pakketten.

In het eerste pakket zitten de cadeautjes voor de belastingbetaler. Er komt een lastenverlichting van 5 miljard euro in 2016. Dat betekent dat een gemiddeld huishouden met een of twee werkenden er gemiddeld 800 per jaar op vooruit gaat. De koopkracht stijgt daarmee met 1,5 tot 3 procent op jaarbasis.

Ook wordt de arbeidskorting verhoogd zodat werkenden onderaan de streep meer loon overhouden en wordt het belastingtarief voor middeninkomens verlaagd van 42 naar 40 procent.

Gezinnen met lage inkomen en kinderen tot twaalf jaar krijgen een belastingvoordeel en de kinderopvangtoeslag wordt verhoogd. Staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën) verwacht dat het voorstel 40.000 banen zal opleveren.

Over dit pretpakket valt niet te onderhandelen. Coalitiepartijen VVD en PvdA willen nog wel eens zien of de oppositiepartijen deze belastingverlagingen in de Eerste Kamer durven te blokkeren.

Wat blijft er over voor de oppositie?

Waar de oppositiepartijen wel over mogen meepraten zijn de andere pakketten en dat is precies waar het lastig wordt.

Pakket twee kan nog meer banen en lastenverlichtingen opleveren. Goederen en diensten die onder het 6-procentstarief vallen, zoals de kapper, tijdschriften en kranten moeten naar 21 procent. De 5 miljard die het kabinet daarmee denkt op te halen wordt vervolgens gebruikt om werken goedkoper te maken. Dat moet nog eens een goede 20.000 banen opleveren.

Het derde pakket gaat nog verder en stelt 5 miljard op de gemeenten te korten en de lokale overheden in staat te stellen de gemeentelijke belastingen te verhogen. Nadeel is dat de belastingdruk hierdoor per gemeente kan verschillen.

De klachten over het tweede pakket stroomden al binnen voordat het kabinet met de oppositie om tafel zat, maar hier zit wel de ambitie om het stelsel te hervormen en nog meer banen te creëren en dat is waar de oppositie de afgelopen maanden zo hard om roept.

100.000 banen zullen het niet worden, zoals het kabinet dat met Prinsjesdag beloofde. De drie pakketten moeten bij elkaar ongeveer 60.000 banen opleveren. Die ambitie is er, maar dat hangt af van de keuzes die de oppositie maakt.

Na het overleg van woensdag sprak premier Rutte het vertrouwen uit dat hij een werkbare meerderheid in de Eerste en Tweede Kamer zag om in vertrouwelijkheid verder te praten en uiteindelijk tot een akkoord te komen. Die steun heeft het kabinet nodig, omdat het geen meerderheid in de senaat heeft.

De VVD en PvdA hebben het zo weten klaar te spelen dat het zoet voor hun is en het eventuele zuur gedeeld wordt met de oppositie.

Het CDA vindt dat de coalitie het politiek heel mooi heeft gespeeld, zeggen betrokkenen achter de schermen. Voor de oppositie valt er geen eer aan te behalen, is de inschatting van de christen-democraten.

Verder praten heeft voor de fractievoorzitter Sybrand Buma dan ook geen zin. Hij ziet de definitieve plannen wel in de Kamer verschijnen. 

Wat doen D66, ChristenUnie, GroenLinks en SGP?

D66, ChristenUnie, GroenLinks en SGP zeggen eerste het debat af te wachten om vervolgens verder te praten. Zij willen weten wat de effecten van de btw-verhoging zullen zijn. Als mensen meer moeten betalen voor hun producten, dan heeft een koopkrachtstijging weinig nut. 

GroenLinks wil een vergroening van het stelsel en ziet liever een verhoging van de belasting van de rijkeren. Vermogen moet zwaarder worden belast en met name de rijksten in het land zullen dat in de portemonnee voelen.

ChristenUnie wil dat er meer aandacht komt voor de zwaksten in de samenleving: de armsten en gehandicapten. Die moeten er ook op vooruitgaan, vindt fractieleider Arie Slob.

D66 zal zijn pijlen richten op de belofte van het kabinet om 100.000 banen te realiseren. Nu blijft dat steken op 60.000.

In het debat dat volgende week gepland staat zullen de oppositiepartijen aantonen dat zij hun huid duur zullen verkopen.

De vraag is hoeveel onderhandelingsruimte de oppositiepartijen nog hebben. Met hogere belastingen voor de hogere inkomens en vergroening in de vorm van belasting naar verbruik, wat een hogere rekening oplevert voor de grootverbruikers, zal de VVD niet instemmen. 

Als dat betekent dat het bij het eerste pakket blijft, zullen de liberalen daar niet rouwig om zijn. Een grondige belastingherziening voeren zij dan liever in een volgend kabinet met het CDA en D66 door, dan nu met de PvdA. 

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Lees meer over:

NUshop

Tip de redactie