Maandag gaan Surinamers naar de stembus voor de parlementsverkiezingen. Het parlement zal vervolgens stemmen over de president. Suriname-experts Hans Buddingh en Nina Jurna over vier onderwerpen in de aanloop naar de verkiezingen.

De partij van de zittende president Desi Bouterse, de Nationale Democratische Partij (NDP), neemt het in de verkiezingen op tegen een vereniging van verschillende partijen: V7. Voorzitter daarvan is Chandrikapersad Santokhi, van de Vooruitstrevende Hervormings Partij (VHP).

Santokhi was eerder politiecommissaris en minister van Justitie en Politie, en deed uitgebreid onderzoek naar drugshandel. Ook speelde hij een belangrijke rol bij het voorbereiden van het proces inzake de Decembermoorden, waarin Bouterse hoofdverdachte is.

Buddingh reisde als redacteur van NRC Handelsblad vaak naar Suriname en is auteur van De geschiedenis van Suriname en mede-auteur van De Danser, over de rol van Surinaamse sleutelfiguren in de internationale drugshandel. Jurna woonde tien jaar in Suriname en werkte daar als correspondent voor RTL Nieuws en verschillende kranten. Ze schreef Standplaats Paramaribo en Desi Bouterse - Een Surinaamse realiteit.

1. De kansen van Santokhi

“Santokhi heeft een reputatie als 'crimefighter' opgebouwd.”
Suriname-expert Hans Buddingh

Buddingh: "Santokhi heeft door zijn werk als hoofdcommissaris en minister van Justitie een reputatie als 'crimefighter' opgebouwd. Hij geldt als de belangrijkste drugsbestrijder van Suriname. Onder Bouterse is de criminaliteit in Suriname toegenomen, en Santokhi benadrukt dat hij dat probleem zal aanpakken als hij president wordt. Bouterse noemt Santokhi 'de sheriff' en Santokhi gebruikt die aanduiding nu als geuzennaam."

Jurna: "Ik denk wel dat Santokhi's partij, een Hindostaanse beweging, voor veel Surinamers als achterhaald voelt. De etnische indeling van het politieke systeem herinnert veel Surinamers aan een periode die geweest is. De partijbijeenkomsten van Santokhi hebben nog altijd een uitgesproken Hindoestaans karakter, met Indiase muziek bijvoorbeeld."

"Bouterse is meer multicultureel, en zijn partij ook. Hij heeft veel mensen van alle bevolkingsgroepen opgenomen in de NDP. Santokhi doet nu aan 'branding' om zichzelf neer te zetten als een man van het hele volk."

Buddingh: "Santokhi is minder charismatisch dan Bouterse, en zal niet zo snel als zijn tegenstander op de tafels dansen en zingen, maar op economisch gebied heeft Santokhi een goede reputatie omdat hij minister was in de regering-Venetiaan, die - zoals iedereen erkent - een stabiel economisch beleid voerde. De schulden die door de NDP-regering van Wijdenbosch waren opgebouwd, werden onder Venetiaan weggewerkt."

Jurna: "Als Santokhi de nieuwe president wordt, zal er meer focus komen op veiligheid en justitie. Hij zal de band met Nederland willen herstellen en heeft recentelijk een internationale tour gedaan, ook naar Nederland, om de internationale banden aan te halen."

2. Het beleid van Bouterse

Buddingh: "Het beleid van Bouterse is de afgelopen jaren populistisch geweest. Hij heeft veel maatregelen doorgevoerd die populair zijn bij het armere deel van de Surinaamse bevolking. De AOV is omhoog gegaan, net als de kinderbijslag, en Surinamers hebben een ziektekostenverzekering gekregen."

"Nu Surinamers een ziektekostenverzekering hebben, is de vraag echter wel in hoeverre de ziekenhuizen de zorg kunnen financieren. Ziekenhuizen hebben op dit moment te weinig geld, waardoor de zorg verslechtert."

“Bouterse heeft natuurlijk ongelooflijk veel geluk gehad met de economische groei in Suriname.”
Suriname-expert Nina Jurna

Jurna: "Bouterse heeft de laatste jaren zichtbare dingen gedaan voor de arme bevolking. Er is een sociaal zekerheidsstelsel opgebouwd en school is nu gratis. Veel Surinamers zeggen over Bouterse: 'We zien in ieder geval dat hij werkt'."

"Bouterse heeft natuurlijk ongelooflijk veel geluk gehad met de economische groei in Suriname. Vooral vóór 2013, toen de goudprijs steeg. Hij heeft bijvoorbeeld ook de banden met China en Brazilië aangehaald, en ervoor gezorgd dat Suriname nu een groter aandeel heeft in de inkomsten uit de grondstoffen."

Buddingh: "Een groot probleem is de schatkist van Suriname; de bodem is in zicht. Bouterse sprak laatst zelf per ongeluk van een 'precaire financiële situatie', maar zijn partij deed vervolgens aan 'damage control' en nuanceerde die uitspraak. De oppositie greep de uitlatingen van Bouterse wel aan om te zeggen: 'zie je wel'."

"Dat de schatkist leeg is, hoeft echter niet te betekenen dat de populistische maatregelen van Bouterse niet aanslaan bij de Surinamers."

3. Corruptie in Suriname

Buddingh: "De corruptie in Suriname is de laatste jaren tot grote hoogten gestegen. Dat blijkt bijvoorbeeld ook uit het feit dat Suriname is gezakt op de International Transparency Index. Santokhi zegt nu: de partij van Bouterse werkt voor 'familie en vrienden'."

“Als Surinamers maandag op de oppositie stemmen, dan is dat voor een belangrijk deel omdat zij de corruptie zat zijn.”
Hans Buddingh

"Strijden tegen corruptie is een belangrijk punt in de campagne van Santokhi. 'Geld wordt bij u weggetrokken', zegt hij tegen de Surinaamse kiezer. Als Surinamers maandag op de oppositie stemmen, dan is dat voor een belangrijk deel omdat zij de corruptie zat zijn."

Jurna: "Naar mijn mening is de corruptie in Suriname zichtbaarder dan ooit. Een minister, Ramon Abrahams, werd in 2013 bijvoorbeeld ontslagen wegens corruptie, maar hij had zich toen al goed verrijkt en kon drie helikopters kopen. Het is echter de vraag of de arme bevolking, wier situatie is verbeterd, bereid is om Bouterse in te ruilen voor Santokhi."

Buddingh: "De partij van Bouterse had in de aanloop naar de verkiezingen veruit het meeste geld te besteden, en dat geld is voor een deel vergaard door middel van corruptie. Bouterse is in de campagne overal zichtbaar: er gaan verhalen dat mensen worden betaald om een NDP-vlag te planten."

4. De verkiezingen en de nasleep

Buddingh: "Surinaamse parlementsverkiezingen zijn altijd eerlijk verlopen. In het verleden is echter wel gefraudeerd bij de verkiezing van de president in de zogeheten Verenigde Volksvergadering."

"In de Verenigde Volksvergadering zitten meer dan negenhonderd mensen: parlementsleden, regionale en lokale vertegenwoordigers. Zij mogen stemmen over de president als geen van de kandidaten een tweederdemeerderheid in het parlement achter zich krijgt."

"In 1996 verliep de verkiezing via de Verenigde Volksvergadering op een bananenrepubliekachtige wijze en zouden stemmen zijn gekocht. De kans is aanwezig dat ook dit jaar geen van de kandidaten een tweederdemeerderheid behaalt in het parlement."

Jurna: "Ik denk dat er na de verkiezingen een coalitie gevormd zal moeten worden. Voor Bouterse ligt een coalitie met Brunswijk, (leider ABOP, red.) het meest voor de hand, omdat die coalitie al eerder is gesmeed. Maar de V7 van Santokhi kan ook een coalitie gaan vormen met Brunswijk."

De stembussen in Suriname zijn maandag tot 19.00 uur geopend. Daarna wordt direct begonnen met tellen. De voorlopige uitslag zal al rond 22.00 uur Surinaamse tijd bekend worden gemaakt, en de officiële uitslag volgt rond 3.00 uur.

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend