Crisis Macedonië legt jarenlange onvrede bloot

De huidige onrust in Macedonië legt de onvrede bloot die veel inwoners al jaren hebben over het beleid van hun regering. Het land bevindt zich momenteel in een diepe politieke crisis.

Afgelopen weekend gingen duizenden Macedoniërs de straat op om te protesteren tegen de regering van premier Nilkola Gruevski.

Sinds maandag hebben demonstranten een tentenkamp bij het parlement in de hoofdstad Skopje opgezet en zolang Gruevski aan de macht blijft, weigeren ze te vertrekken. Maandagavond organiseerden aanhangers van Gruevski een massaprotest om een tegengeluid te laten horen.

"Kijkend naar de huidige spanningen kan de situatie een dezer dagen ontploffen", stelt Sipke de Hoop, docent geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen. Het ongenoegen van de bevolking over onder meer de stagnerende economie en het uitblijven van democratische hervormingen hebben volgens De Hoop een hoogtepunt bereikt sinds begin dit jaar aan het licht kwam dat de regering op grote schaal burgers heeft afgeluisterd.

"Het vertrouwen in de regering is al jaren heel laag, maar de afluisterpraktijken bevestigen wat veel mensen al veel langer vermoedden: de regering misbruikt haar macht, pleegt verkiezingsfraude en is corrupt."

“De deur van Europa staat formeel nog open, maar is langzaam aan het sluiten.”
Sipke de Hoop

Al tijden groot ongenoegen

Macedoniërs hebben zodoende al tijden een groot ongenoegen over de situatie in hun land. Naast de slechte economie wordt de rechtstaat met voet getreden en de onderhandelingen voor toetreding tot de EU zijn de afgelopen jaren verder uit het zicht geraakt dan ooit.

"Europa is sceptisch geworden over toetreding van Macedonië, maar ook van andere landen in Zuidoost-Europa", stelt De Hoop. "Deze Balkanlanden staan betreft democratie steeds verder van Europese waarden. De deur van Europa staat formeel nog open, maar is langzaam aan het sluiten."

Een reden waarom de onderhandelingen nooit verder zijn gekomen is omdat Griekenland toetreding van Macedonië blokkeert. In Griekeland draagt een noordelijke provincie ook de naam Macedonië en het land is bang dat de regering van Gruevski aanspraak kan maken op dat gebied zodra Macedonië onderdeel wordt van de EU.

“Rusland zal zeker kans zien om gebruik te maken van de politieke instabiliteit.”
Danijel Tadić

Invloed Rusland

Rusland stelt dat westerse partijen achter het aanwakkeren van een nieuwe 'revolutie' in Macedonië zitten

Volgens De Hoop moet Europa uitkijken dat de invloed van Rusland op de Balkanregio niet te groot wordt. "Cultureel en politiek gezien beïnvloedt Poetin de regio steeds meer. Net zoals in Rusland is het westers model van de democratie in Macedonië steeds meer uitgehold. Voor Poetin is Macedonië een goede weg om Europa dichter te naderen."

"Rusland zal zeker kans zien om gebruik te maken van de politieke instabiliteit", meent Danijel Tadić, Zuidoost-Europa deskundige van de Max van der Stoel Foundation. "Het is niet uit te sluiten dat Gruevski in het nauw rare sprongen kan maken, maar een toenadering tot Rusland lijkt onwaarschijnlijk. Macedonië is sterk afhankelijk van de EU en Gruevski weet, net als de inwoners van Macedonië, dat hun toekomst in de EU ligt."

Rookgordijn

De ontevredenheid onder de bevolking viel onlangs samen met wat lijkt op etnische spanningen, toen de politie in de noordelijk gelegen stad Kumanovo de strijd aanbond met een groep Albanese rebellen. Critici denken dat president Gruevski hier een rookgordijn heeft opgetrokken om de aandacht van de politiek onrust af te leiden.

"De timing van het incident in Kumanovo is inderdaad bijzonder", meent De Hoop. "De regering zit in de problemen en opeens is daar een escalatie van een nationalistisch conflict."

Volgens Tadić is het gevaarlijk te stellen dat de gebeurtenis in Kumanovo een afleidingsmanoeuvre van de regering is. "Er zijn geen bewijzen voor en feit is dat in die regio er wel oud-guerrillastrijders van het Kosovo Bevrijdingsleger (Uck) aanwezig zijn die opkomen voor gelijkwaardigheid voor Albanezen, met een droom van groot Albanië in het achterhoofd."

De Albanese minderheid in Macedonië wordt door nationalistische Macedoniërs al langer tot een bedreiging gezien. Het geboortecijfer onder de Albanezen ligt veel hoger dan dat van de Macaronische meerderheid en de vrees bestaat dat de Macedoniërs een minderheid worden in eigen land.

"Beide bevolkingsgroepen leven al sinds het ontstaan van Macedonië (in 1991, red.) naast elkaar en niet mét elkaar", zegt Tadić. "Er is een kans dat separatisten de huidige onrust gebruiken om een etnisch conflict te laten ontstaan, maar bij de protesten tegen de regering afgelopen weekend gingen Macedoniërs en Albanezen samen de straat op, dus ik heb goede hoop."

Volgens Tadić heeft premier Gruevski maar één optie en dat is opstappen en nieuwe verkiezingen uitroepen. "Het is geen optie om de repressie op te voeren waardoor Macedonië als een semi-dictatuur wordt, dat zal Europa (Gruevski en de oppositie vroegen de EU onlangs te bemiddelen in het conflict, red.) niet toestaan. En aanblijven en door sudderen is simpelweg door alles wat er is gebeurd geen optie."

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Lees meer over:

Gerelateerde artikelen

NUshop

Tip de redactie