Met een hagelgeweer maakte Kurt Cobain een einde aan zijn leven. 21 jaar later verschijnt Montage of Heck, de eerste door weduwe Courtney Love geautoriseerde documentaire over de rockzanger. 

NU.nl sprak met filmmaker Brett Morgan over de nalatenschap van een icoon.

Kurt Cobain wordt in de jaren negentig wereldberoemd als zanger van Nirvana.

De band verkoopt miljoenen platen en Cobain wordt een boegbeeld voor buitenbeentjes op Amerikaanse scholen. Het commerciële uitmelken van die voorbeeldfunctie door platenmaatschappijen en radiostations maakt Cobain groter dan hij uiteindelijk zelf lijkt te kunnen behappen.

Op 27-jarige leeftijd laat hij dochter Frances en vrouw Courtney Love achter en maakt hij een einde aan zijn leven.

“Ik heb tot aan de film nooit veel aan Kurt gedacht, ik was geen fan.”

Waarom Cobain dood wilde en welk aandeel zijn vrouw hierin had, is sinds zijn overlijden een welkom onderwerp voor complotdenkers. Er zijn boeken, films en documentaires over zijn leven verschenen.

De eenzijdigheid van die werken lijkt echter hun grootste gemene deler. De ene biograaf wordt verweten teveel op de hand van Love te zijn, terwijl de ander doorslaat in zijn streven te bewijzen dat Cobain indirect door zijn vrouw werd vermoord.

Tussenin liggen de pogingen die strandden, omdat Love de makers geen toegang tot Cobains gigantische verzameling notities, audio- en video-opnames wilde geven.

Daar lijkt na 21 jaar een einde aan te zijn gekomen. Gelauwerd documentairemaker Brett Morgan kreeg toegang tot hel gehele Cobain-archief en mocht naar eigen zeggen doen wat hij 'verdomme wilde'.

Waarom ben jij de eerste die volledige toegang, toestemming en volledige medewerking van Courtney Love kreeg?

"Omdat ik The Kid Stays in the Picture gemaakt heb. Een film die bekendstaat om zijn fotoanimatie. Courtney had heel veel kunst (van Cobain, red.), die volgens haar de basis kon vormen voor een film. Ze vond waarschijnlijk dat ik degene was die haar idee het beste zou kunnen omzetten."

Volgens Love moet de documentaire Kurt Cobain menselijk maken, de mythe ontkrachten.

"Interessant dat ze dat zegt, want ze had geen enkele controle over de film. Ze heeft hem tot de afronding ook niet gezien. Ik heb geen enkele leidraad van haar geaccepteerd, behalve de kunst die ze beschikbaar stelde. Ik heb echter wel met Frances overlegd. Zij sprak de wens uit meer van Kurt te willen zien dan het icoon, de jammerende rockster. Zij wist dat hij een kunstenaar was en ze wilde dat die kunst een centrale rol in de film zou innemen."

Er waren verder geen eisen waar de documentaire aan moest voldoen?

"Jij vraagt of de film een verborgen agenda bevat. Als er al een agenda te vinden is, dan is het die van mij. Ik heb tot aan de film nooit veel aan Kurt gedacht, ik was geen fan. Ik was wel geïnteresseerd in de kunst die hij heeft achtergelaten en die de basis voor de film vormt.

De familie liet me doen wat ik verdomme wilde. Ik heb wel zeggenschap over de finale versie van de film geëist. Want ik ben degene geweest die deze film de berg op heeft geduwd. Niemand anders."

Je zegt dat Kurt niet door Courtney gedomineerd werd. Dat zal veel mensen verrassen.

"Mijn mening is gebaseerd op informatie uit primaire bronnen. En niemand anders had toegang tot het materiaal dan ik. Veel mensen zijn niet volledig geïnformeerd. Ik was er trouwens van overtuigd dat Courtney de film niet leuk zou vinden.

Ik liet haar de film twee dagen voor de première zien, er had niets meer veranderd kunnen worden. En weet je wat, ze heeft geen enkele aanpassing verlangd. Verbazingwekkend, als je ziet hoe ze wordt afgeschilderd in de film. Ik ken niemand anders die in haar positie geen aanpassingen zou hebben geëist."

Je maakt veel schrijfsels, audio- en videofragmenten van Cobain openbaar die hij misschien nooit heeft willen laten zien. Dacht je niet op een gegeven moment dat je hem te veel ontmaskert of blootgeeft?

"Geenszins. Het meeste wat je in de film ziet is kunst. Kurt behandelde zijn dagelijkse aantekeningen ook op een andere manier. Sommige mensen verstoppen ze. Kurt liet ze gewoon slingeren. Bovendien is Kurt er niet meer."

Werd jouw werk daardoor eenvoudiger?

"Ik begrijp wat je impliceert, maar ik moet zeggen dat ik niet zeker weet of jij wel de bevoegdheid hebt die vraagt aan mij te stellen. Zijn dochter heeft deze film geproduceerd. En als zijn dochter er geen moeite mee hebt, weet ik niet zeker waarom jij denkt dat het problematisch is.

In die aantekeningen bevindt zich een brief waarin hij schrijft: 'Lees dit, probeer erachter te komen wie ik ben'. Het zijn journaals, geen dagboeken.

De familie heeft dit allemaal goedgekeurd. Het is niet zo dat we beelden van beveligingscamera's hebben gebuikt. Het is allemaal zijn kunst en dat is de intimiteit die je voelt. Hij was zo rauw en expressief in zijn kunst en creaties. Hij nodigt je uit."

Frances Kobain en Brett Morgen

Frances Kobain en Brett Morgen
Frances Kobain en Brett Morgen
Foto: AFP

Welke verantwoordelijkheden bracht jouw curatorschap van Kurts archief met zich mee?

"Ik had een verantwoordelijkheid naar Frances toe. Ze was van alle familieleden degene met de minste vooroordelen, omdat ze haar vader niet kende. Ik wist dat ze het materiaal nog nooit had gezien en aanvankelijk ook niet de intentie had.

Dit voelde als een kans een dochter te helpen haar vader beter te leren begrijpen. Het maakt me gelukkig te weten dat Frances twee uren krijgt die ze nooit met haar vader heeft doorgebracht.

Dat is belangrijker dan iedere winst die een fan uit deze film kan halen. Ik ben niet de woordvoerder van Kurt. Ik houd er niet van als mensen me vragen stellen waar ze zelf het antwoord op weten. 'Wat betekende Kurt voor zijn fans?' Vertel jij het me maar!"

Wat wil je mensen meegeven die deze film gaan kijken om Cobains zelfmoord beter te begrijpen?

"Niemand zal het ooit gaan begrijpen. Het zal altijd een mysterie blijven. Ik denk dat film een aantal aanwijzingen geeft die nog niet voorhanden waren en mensen uitnodigt hun eigen conclusies te trekken."

Montage of Heck wordt op 17 april tijdens documentairefestival IDFA vertoond en draait 23 april eenmalig in Pathe Theaters. Vanaf 3 juni op DVD verkrijgbaar.