COLUMN - We leven in verwoestende tijden. 

Door Pieter Derks

Of het nou gaat om de Oekraïense steden die één voor één in puin geschoten worden, of om de jongens van IS die oude Irakese kunstschatten vernielen met een enthousiasme waar zelfs de gemiddelde Feyenoord-hooligan nog een puntje aan kan zuigen: het is blijkbaar makkelijker om iets stuk te maken dan om het heel te houden.

Dat wil niet zeggen dat we het niet proberen natuurlijk. Er was een zwaar bevochten Minsk-akkoord:

De regering en de rebellen beloofden een wapenstilstand, en Poetin beloofde al die soldaten die hij absoluut niet naar Oekraïne had gestuurd even te bellen, om te zeggen dat als ze per ongeluk tóch in Oekraïne waren beland, voor een korte vakantie bijvoorbeeld, in het heerlijk rustige Donetsk, of het romantische Debaltseve, dat ze dan maar gauw weer terug naar huis moesten komen. En of ze de volgende keer niet meer met de tank op vakantie wilden gaan.

Maar zo enthousiast als mensen ten oorlog trekken, zo halfslachtig sluiten ze vrede. Het akkoord ging pas na drie dagen in, zodat alle partijen nog even de tijd hadden hun munitie op te maken. En terwijl in Minsk over vrede werd gepraat, werd in een ander zaaltje vrolijk afgesproken wie wanneer nieuwe wapens zou leveren. Want dat is dan weer het lichtpuntje aan al die oorlog: de economie trekt er lekker van bij. De wapenhandel leeft als nooit tevoren.

Afgelopen week was onze minister Hennis nog op een wapenbeurs in Abu Dhabi - sorry, een beurs voor 'defensie en veiligheid' waar allerlei 'technologische ontwikkelingen op het gebied van verdediging' werden getoond en verkocht. Misschien had Hennis daar even een vredesoverlegje kunnen regelen met Amerika, Rusland, IS, Boko Haram, de FARC en Assad. Ze waren er allemaal toch.

Maar niet alleen de wapenhandel draait lekker de laatste tijd. Na de schietpartijen in Parijs en Denemarken zit hier in Europa de angst er ook goed in. Dat biedt weer allerlei mogelijkheden voor fabrikanten van afluisterapparatuur en registratiesystemen.

“Misschien zwijgen we te hard.”

Grappig om te zien hoe na elke aanslag op onze vrijheid allerlei politici met plannetjes komen die ten koste gaan van onze vrijheid. Zo wil het kabinet de AIVD bevoegdheid geven om voor de zekerheid gewoon ál het internetverkeer af te tappen. Dat geeft een heel veilig gevoel! En natuurlijk ook meteen goed voor de werkgelegenheid.

Hoeveel AIVD'ers zou je wel niet nodig hebben om het hele internet te lezen? Al die ontslagen V&D’ers kunnen meteen weer aan de slag. Sterker nog: misschien kan Opstelten de pandjes er wel bij nemen. Als veiligheidsdienst heb je over het algemeen een zo sfeerloos pand mogelijk waarvan je zeker weet dat er niet al te vaak iemand binnenloopt - daar heeft V&D er toevallig nog een paar van staan. Voor beide partijen een hele goeie deal. Leve de AIV&D!

Waar komt dat misverstand toch vandaan, dat de wereld veiliger wordt als je maar gewoon meer mensen in de gaten houdt? Los van het feit dat de AIVD straks door de bomen het bos niet meer ziet, is volgens mij de meerderheid van de mensen helemaal niet op verwoesting uit. Maar van die mensen hoor je gewoon minder.

Misschien zwijgen we te hard. Misschien moeten we iets vaker van ons laten horen, zoals de moslims en joden die in Noorwegen gezamenlijk een synagoge omarmden. Prachtig en hartverwarmend gebaar. Of de talloze Nederlanders die Rome aanboden de schade te vergoeden.

Hoewel dat ook iets gênants kreeg, na een tijdje. Scholieren die geld inzamelden, bedrijven die gratis wilden komen herstellen, de ambassadeur die hoogstpersoonlijk met een bezem door de stad wilde gaan, Mark Verheijen die aanbood om alle schade bij de provincie Limburg te declareren.

“De hele wereld statenloos. Dat zou dan wel weer mooi zijn.”

Heel sympathiek allemaal, maar er zijn natuurlijk wel vaker Nederlanders die iets verwoesten. In Somalië blies een Nederlandse vrouw zichzelf op in een hotel, met meer dan 25 doden tot gevolg. Het leidde niet tot spontane inzamelingsacties. Net zomin als dat gebeurt na de acties van alle Nederlanders die inmiddels Syrië en Irak onveilig maken.

Daar reageren we heel anders op. Paspoort afpakken, is de meest populaire opvatting. Dat begon met jihadisten, maar Sybrand Buma opperde vorige week óók al om de Feyenoord-supporters gewoon hun paspoort af te pakken. Zal Italië blij mee zijn, nóg meer mensen zonder papieren. Heel Lampedusa zit er al vol mee!

Maar ook de VVD heeft dit soort plannen. Zelfs mensen die maar één nationaliteit hebben moet je volgens de Volkspartij voor Vrije Declaraties gewoon hun paspoort kunnen afpakken. Ook al worden ze dan statenloos.

Ik vrees dat we daar weinig mee opschieten. Een boze jonge man die helemaal nergens meer bij hoort heeft nóg minder te verliezen - de kans is groot dat hij alleen maar meer gaat verwoesten. Volgens mij zou het alleen kunnen werken als we iederéén zijn paspoort afpakken. Dat níemand meer een nationaliteit heeft. De hele wereld statenloos. Dat zou dan wel weer mooi zijn.

Maar ik ben bang dat dát er voorlopig nog even niet in zit.

Pieter Derks (30) is cabaretier en columnist. Op NUweekend duidt en verwerkt hij maandelijks het vele nieuws van de voorbije weken. 'Zodat we allemaal weer met een fris hoofd de nieuwe maand in kunnen.'