De pas 38-jarige Mark Verheijen is in 2012 met plek negentien de hoogstgenoteerde nieuweling op de kandidatenlijst van de VVD voor de Kamerverkiezingen. Na een reeks onthullingen stapte hij eind februari op als Kamerlid.

Als prominent bestuurslid van het partijbureau is Verheijen voor Mark Rutte van onschatbare waarde in de tijd dat de huidige premier in electoraal noodweer zit. Samen met toenmalig partijvoorzitter Ivo Opstelten worden alle krachten die in de periode 2008/2009 uit zijn op de val van Rutte neergeslagen.

Landelijk komt Verheijen in beeld als hij in 2010 tijdelijk partijvoorzitter is en er in 2011 in slaagt om met de PVV en het CDA een college te vormen in de provincie Limburg.

In de jaren ervoor heeft hij in Limburg al de nodige bekendheid opgebouwd als wethouder en fractievoorzitter in Venlo en gedeputeerde bij de provincie. 

Ook in de Kamer maakt hij sinds 2012 snel carrière. Terwijl diverse nieuwelingen binnen de 41-koppige VVD-fractie nauwelijks in beeld zijn, krijgt Verheijen de gewichtige portefeuille Economische Zaken. Later schuift hij door naar Europese Zaken waar hij vooral opvalt door de Eurokritische toon, die door de andere partijen dikwijls met hoongelach wordt ontvangen.

Afgelopen jaren komt de VVD na een aantal integriteitsschandalen onder een steeds groter vergrootglas te liggen. Nadelig voor Verheijen: vooral rond de VVD in Limburg hangt een zweem van corruptie en cliëntelisme. 

Piet van Pol

De naam van Verheijen wordt steeds meer geïnfecteerd door de schandalen. Zo is hij in zijn tijd als wethouder verdacht innig met projectontwikkelaar Piet van Pol, die vervolgd wordt voor zijn betrokkenheid in de zaak rond de van corruptie verdachte Roermondse VVD-politicus Jos van Rey.

Van Pol stortte geld in de campagnekas van Verheijen, en Verheijen zou Van Pol hebben geholpen aan de gunning van een megaklus in Venlo, zo onthult Elsevier eind 2014. 

Verheijen verdedigt zich door te stellen dat het besluit over deze gunning pas werd genomen toen hij al een halfjaar weg was als wethouder. Hij zegt niets te weten van de betalingen door Van Pol. De stortingen zouden zijn gedaan in algemene campagnekassen van de VVD in Limburg.

"Noem mij naïef, maar ik ben integer", zegt hij tegen Elsevier. Hoe dan ook, zijn naam is besmet. En in zijn partij heeft de top doorgaans weinig geduld met mensen die negatief in het nieuws zijn en de partij kunnen beschadigen.

Zo moesten de Kamerleden Johan Houwers en Matthijs Huizing hun spullen pakken toen zij om verschillende redenen in opspraak kwamen. Kamerlid René Leegte moest na een onhandige uitspraak in de trein een belangrijk deel van zijn portefeuille inleveren.

Declaraties

Het is dan ook opmerkelijk dat Verheijen aanvankelijk blijft zitten na een nieuwe rel. NRC onthult half februari dat hij ondeugdelijke declaraties zou hebben ingediend in zijn tijd als gedeputeerde. 

De zaak doet denken aan die van ex-staatssecretaris Co Verdaas (PvdA). Hij stapte al vrij snel na zijn aanstelling op naar aanleiding van een declaratie-affaire uit zijn tijd als gedeputeerde in Gelderland. 

Verheijen erkent schuld en belooft de bedragen terug te storten, maar noemt het bericht tegelijkertijd wel opgeblazen. "Ik ben politicus, geen heilige", stelt hij. Saillant is echter dat ook Verdaas schuld bekende en een bedrag terugbetaalde, maar evengoed opstapte.

Ook premier en partijleider Mark Rutte en fractievoorzitter Halbe Zijlstra nemen het aanvankelijk voor Verheijen op en noemen het verhaal opgeblazen. 

Onderzoek

Als er vanuit de partijafdelingen gemor oplaait over het hand boven het hoofd houden bij Verheijen, start de partij alsnog een integriteitsonderzoek. 

Als de verhalen aanhouden maakt Verheijen alsnog bekend dat hij zijn werkzaamopheden tijdelijk opschort tijdens het onderzoek, nadat eerder die dag blijkt dat een Limburgs bedrijf aangifte tegen hem doet wegens corruptie toen hij wethouder van Venlo was. 

Of Verheijen strafrechtelijk iets te verwijten valt is politiek minder interessant. Het ontstane beeld kleeft aan het imago van Verheijen en juist dat is gevaarlijk. In Den Haag is het beeld immers dodelijker dan de feiten, zeker als dat beeld de partij schade kan doen.

Ethisch

Dat concludeert de integriteitscommissie ook. "Iemand die niet of slechts licht gestraft wordt, kan niettemin in ethisch opzicht een bijzonder scheve schaats rijden. In kwantitatief opzicht wellicht geringe kwesties, hebben in integriteitsopzicht, soms een grote - symbolische - betekenis", aldus de commissie.

Het Limburgse VVD-Kamerlid erkent bij zijn aftreden dat er dingen fout zijn gegaan, maar de hausse aan negatieve berichten is volgens hem onterecht. "Natuurlijk heb ik fouten gemaakt of vergissingen begaan, maar de ontstane beeldvorming van de afgelopen weken herken ik niet en raakt mij diep."

De commissie verwerpt een aantal aantijgingen, maar concludeert wel dat Verheijen in een aantal gevallen in strijd gehandeld met de integriteitsregels, hetgeen voor Verheijen reden is om zijn Kamerlidmaatschap neer te leggen. 

"Met pijn in het hart maar met de overtuiging dat dat in deze omstandigheid het enige juiste besluit is", aldus Verheijen.

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend