Nu de rebellen in Oost-Oekraïne bezig lijken te zijn aan een opmars, willen steeds meer Amerikaanse beleidsmakers dat Amerika wapens gaat leveren. Is het verstandig om Kiev van wapens te voorzien? Dit zijn de voor- en nadelen.

Het beleid van de Amerikaanse president Barack Obama is altijd duidelijk geweest: Oekraïne moet geholpen worden in de strijd tegen de pro-Russische separatisten, maar niet met zogeheten 'dodelijke wapens'. Amerika levert Kiev nu bijvoorbeeld lichaamsbescherming, nachtkijkers, en medicijnen.

Na de recente aanvallen van de rebellen op Marioepol, en de bloedige strijd om Donetsk en Debaltseve, lijken steeds meer prominente Amerikaanse functionarissen hun mening echter bij te stellen.

NAVO-opperbevelhebber Philip Breedlove steunt de levering van "defensieve wapens en apparatuur" inmiddels, en Ashton Carter, die binnenkort waarschijnlijk wordt aangesteld als minister van Defensie, vertelde een senaatscommissie dat Amerika "de Oekraïeners moet helpen zichzelf te verdedigen".

De aftredende minister van Defensie, Chuck Hagel, is vóór wapenleveranties, terwijl de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, John Kerry, openstaat voor een discussie over het onderwerp.

Verschillende grote Amerikaanse kranten, waaronder The Washington Post, zeggen in hun commentaren de wapenleveranties te steunen.

Defensiedeskundige Christ Klep ziet voor- en nadelen aan het bewapenen van het Oekraïense leger.

Voordeel: Opmars rebellen kan mogelijk gestopt worden

"Wat je wilt voorkomen met wapenleveranties, is dat de andere partij de overhand krijgt", aldus Klep. "Je wilt voorkomen dat je verder in de verdediging wordt gedrukt."

Klep vergelijkt de strijd tussen het leger van Oekraïne en de pro-Russische separatisten met een bokswedstrijd. "De boksers slaan, maar blijven vooralsnog allebei staan. Af en toe moet je klappen blijven uitdelen, want als je stil blijft staan, dan krijg je een hele reeks klappen achter elkaar." De rebellen zijn nu bezig aan een offensief en het leger lijkt op dit moment niet bij machte terug te slaan.

Volgens Klep zijn de tegenslagen die het leger van Oekraïne de afgelopen weken moest incasseren kenmerkend voor de strijd tussen een 'regulier leger'; de troepen van Kiev, en een 'irregulier leger'; de separatisten.

Klep: "Het is kenmerkend dat in zo'n strijd het reguliere leger op een gegeven moment niet meer de middelen, de moraal en de kennis heeft om zijn conventionele voordeel uit te buiten. Het irreguliere leger profiteert daarvan, omdat het kan vechten op basis van de eigen normen."

“Na een jaar strijd - dat zie je vaker - werkt veel materiaal niet goed meer. ”
Defensiedeskundige Christ Klep

Grote materiaalproblemen

Door het Oekraïnese leger te bewapenen, kan Amerika ervoor zorgen dat het leger weer beter op 'normale wijze' kan vechten. "Amerika kan een bijdrage leveren aan de conventionele gevechtskracht en eenheden weer als eenheden laten opereren", aldus Klep. 

Volgens Klep kampt het leger van Oekraïne na een jaar vechten met grote materiaalproblemen. "Na een jaar strijd - dat zie je vaker - werkt veel materiaal niet goed meer. Antitankpelotons kunnen bijvoorbeeld niet meer als zodanig functioneren omdat de wapens niet meer werken. Ze worden daarom bijvoorbeeld als gewone infanterie ingezet. Door antitankwapens te leveren, kan dat peloton weer zoals het hoort worden ingezet."

Nadeel: Door wapenleveranties dreigt escalatie

Als Amerika besluit wapens te leveren, dreigt een zogenaamde 'proxy war' te ontstaan; een oorlog tussen lokale bondgenoten van Amerika en Rusland. Russische troepen in Oekraïne worden dan bestreden door soldaten die door de Amerikanen rechtstreeks zijn bewapend. Die situatie dreigt al te ontstaan als Amerika de eerste antitankwapens levert, legt Klep uit. 

Rusland ontkent nog altijd een partij te zijn in het conflict in Oost-Oekraïne en Amerikaanse inmenging zou koren op de molen zijn van Rusland, dat claimt dat Amerika en de NAVO, en niet Rusland, een agressieve houding hebben in het conflict. 

"Als Amerika besluit wapens te leveren aan het Oekraïense leger, dan vereist dat ook enige training van de militairen: ze moeten leren om met die nieuwe middelen om te gaan. Het gaat dan om technische training - 'hoe moet ik richten' - en tactische training: hoe te letten op weersomstandigheden, warmtebronnen, afstand, etcetera. Zo’n training duurt doorgaans enkele dagen of weken. En dan komen we bij het nadeel: een training is zichtbaar en zal door Rusland zeker als provocatie worden opgevat."

“De ervaring leert dat wapenleveranties op dit niveau niet de doorslag geven”
Defensiedeskundige Christ Klep

Politieke wil

Volgens Klep zullen wapenleveranties bovendien niet de doorslag geven. "De ervaring leert dat er politieke wil moet zijn om het conflict op te lossen. Wapenleveranties kunnen onderdeel zijn van een doorbraak, maar ze vormen ook het escalerende element."

"De wapens leiden tot de beelden die je ziet op CNN, en de mensenrechtenschendingen", aldus Klep. "Daarom is de VS ook huiverig om groot luchtafweergeschut te leveren. Obama wil situaties zoals we die hebben gezien met de BUK-raketten van de rebellen voorkomen."

Ook mét wapenleveranties lijkt de kans groot dat er de komende tijd sprake blijft van een bevroren conflict. "Er is sprake van een typische patstelling", aldus Klep. "Niemand kan een beslissing forceren."

Naast wapens zit Oekraïne verlegen om techniek, stelt Klep. "Conventionele legers draaien tegenwoordig op techniek, en die techniek is kwetsbaar. Dat zien we ook nu weer: veel werkt niet meer na een jaar en de Oekraïense legereenheden gebruiken weer telefoons en zendbakjes om te communiceren."  

Klep: "Het lijkt me logisch dat die spullen aan Oekraïne geleverd gaan worden. Westerse landen hebben door bezuinigingen veel spul over; magazijnen vol. Het hoeft dus ook niet heel duur te zijn om het leger met deze apparatuur te helpen."

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend